Uit elkaar gaan is soms 'moreel noodzakelijk', zegt paus

Beeld photo_news

Het kan onvermijdelijk en soms zelfs 'moreel noodzakelijk' zijn dat echtparen uit elkaar gaan, stelde paus Franciscus gisteren tijdens zijn wekelijkse toespraak. Toch betekent dit absoluut niet dat hij afstand neemt van de leer van de kerk, die echtscheidingen van oudsher afkeurt, stelt kerkjurist Gian Ackermans.

Sommige stellen met relatieproblemen slagen erin hun huwelijk nieuw leven in te blazen. Maar dat lukt niet iedereen, geeft de paus toe. "Er zijn situaties waarin uit elkaar gaan onvermijdelijk is. Soms kan het zelfs moreel noodzakelijk zijn, om de vrouw of jonge kinderen te beschermen tegen ernstiger leed dat veroorzaakt kan worden door intimidatie en geweld, vernedering en uitbuiting, verwaarlozing en onverschilligheid."

De kerk moet mensen volgens de Argentijn zo goed mogelijk helpen bij het uit elkaar gaan, stelde de paus, en vermijden dat kinderen 'gegijzeld worden door papa of mama'.

In oktober wordt tijdens een bisschoppenconferentie onder meer besproken hoe de kerk om moet gaan met gescheiden kerkleden die opnieuw getrouwd zijn.

Breekt de paus hier met de katholieke leer over echtscheiding?
"Om te beginnen denk ik niet dat hij daadwerkelijk de term 'scheiden' heeft gebruikt", stelt kerkjurist, kerkhistoricus en kerklid Gian Ackermans. "De rooms-katholieke kerk kent geen scheiding zoals in de Nederlandse wet. Als een huwelijk in de kerk nietig wordt verklaard, wordt eigenlijk gesteld dat het nooit heeft plaatsgevonden.

Hij kan wel gesproken hebben over 'uit elkaar gaan'. Je kan in de kerk wel scheiden van tafel en bed, zoals dat in de volksmond heet, maar het huwelijk blijft dan bestaan. Wat God heeft verbonden, zal de mens immers niet verbreken.

Maar er treedt een probleem op, als er een nieuwe liefde in beeld komt. Wie gescheiden is en een nieuwe relatie aangaat, mag officieel niet meer meedoen aan de heilige communie, waarbij de gelovige van de priester een hostie, die het lichaam van Christus symboliseert, krijgt."

Houden alle priesters zich aan die regel?
"Dat hangt sterk af van de priester. Veel priesters zeggen: 'Als iemand om de communie vraagt, zal ik die niet weigeren'. De communie symboliseert ook: wij horen als gemeenschap van gelovigen bij elkaar. Als je daar niet aan mee mag doen, heb je minder rechten dan de andere gelovigen. Voor priesters is het geen gemakkelijke zaak om dat te bepalen."

Wil de paus nu echt wat anders dan zijn voorgangers?
"De vorige paus had een ander temperament. Hij was theoloog, was voorzichtiger in zijn uitspraken. De huidige paus zegt meer voor de vuist weg. Hij communiceert gemakkelijker. Maar er is absoluut geen verandering in de leer."

Verwacht u dat hier op de bisschoppenconferentie verandering in komt?
"Sommige Duitse bisschoppen pleiten wel voor meer openheid. Zij willen dat er eerst een goed gesprek komt met een nieuw stel, voordat eventueel tot uitsluiting van de communie wordt besloten. Vaak is er ook maar één van het stel gescheiden, maar omdat hij of zij een relatie kreeg met iemand die was gescheiden is ook die persoon uitgesloten. Sommige bisschoppen zeggen: 'We kunnen het uitsluiten niet als algemene stelregel handhaven, maar moeten dit van stel tot stel bekijken'. Maar daar is internationaal zeker geen eensgezindheid over."

Noot van de redactie:
In een eerdere versie van dit artikel werd gesproken over 'echtscheidingen'. Bij nadere bestudering van de uitspraken van de paus is 'uit elkaar gaan' een betere vertaling van zijn woorden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden