Recensie

'Uit eerste hand' van Jeffrey Eugenides:Pijnlijke en rake korte verhalen

null Beeld RV
Beeld RV

Simpel en effectief vertelt Jeffrey Eugenides over doodgewone Amerikanen.

Jeffrey Eugenides
Uit eerste hand
Vert. Natasha Gerson, Roland Fagel
Prometheus; 256 blz. € 19,99

Een van de redenen dat het korte verhaal in de VS, anders dan in Nederland, nog steeds bloeit is de Amerikaanse voorkeur voor realistische verhalen, die een soort doorsnee Amerikaan in beeld brengen: sukkels, strebers, mensen met dromen en met tegenslag. Het korte verhaal is daarvoor een ideaal genre. Een tweede reden is dat grote culturele tijdschriften (die heb je daar nog) zulke verhalen graag publiceren. Er is een markt voor wat Eugenides zelf in een verhaal ‘het aangename absurdisme van Amerika’ noemt.

De verhalen van Eugenides, bekend van zijn romans ‘The Virgin Suicides’, ‘Middlesex’ en ‘The Marriage Plot’, doen enigszins denken aan die van John Cheever en Raymond Carver. Ze beschrijven bij voorkeur de achterkant van de Amerikaanse droom, mensen met hun dagelijkse zorgen, maar ze zijn ook een tikje extremer: het verhaal ‘Spuit’ bijvoorbeeld gaat over een ‘inseminatieparty’ waarin een vrouw zaad van vrienden verzamelt om alsnog zwanger te worden, in ‘Oude muziek’ probeert Rodney het geleende geld voor zijn klavichord op te hoesten, daarbij dwarsgezeten door een inhalige geldwolf, in ‘Grillige tuinen’ zien we vier personages in een Iers huis die eigenlijk van elkaar af willen omdat de een verliefd is op de ander maar die weer op een ander et cetera. De meeste verhalen houden voor de ontknoping op en laten de lezer achter met een kleine cliffhanger; krijgt Marie haar zin met Annie?

Grootste verhaal

Dat is niet het geval met het grootste verhaal waarnaar de bundel genoemd is, ‘Uit de eerste hand’. De natuurkundige Matthew wordt op een congres slinks versierd door een minderjarig Amerikaans-Indiaas meisje dat hem er even later, onterecht, van beschuldigt seks met haar te hebben gehad. Dit om te zorgen dat zij, bezoedeld, niet hoeft te trouwen met de door haar ouders uitgezochte Indiase man. Ten slotte trekt ze de beschuldiging in en keert Matthew terug in de schoot van zijn gezin. Het is een verhaal waarin beide partijen aan het woord komen (een specialiteit van Eugenides, het meervoudige perspectief) en waarin je dus ook voor beide partijen min of meer begrip krijgt.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Jeffrey Eugenides Beeld Hollandse Hoogte / Zuma Press
Jeffrey EugenidesBeeld Hollandse Hoogte / Zuma Press

Een aantal van zijn verhalen behandelt typisch moderne thema’s. Zo loopt in het verhaal ‘Klagers’ Della, die langzaam dement wordt, aan het eind de sneeuw in met de duidelijke suggestie dat het haar einde zal worden: “De sneeuw in lopen, in het wit verdwijnen, dat zou niets nieuws voor haar zijn. Het zou zijn alsof binnen en buiten elkaar raken. Versmelten. Alles wit. Loop gewoon naar buiten. Gewoon doorlopen. Misschien komt ze niemand tegen, daarbuiten, misschien ook wel. Een vriendin.”

Zweverige zoekers

In ‘Luchtpost’ zit een aantal zweverige zoekers ergens in Thailand ad absurdum te vasten tot de dood erop volgt, in ‘Zoek de schuldige’ probeert een man ondanks zijn straatverbod, dichtbij zijn familie te komen.

De manier waarop Eugenides zijn verhalen vertelt is simpel en effectief, je zou haast zeggen in tegenstelling tot zijn personages die het ondanks hun goede bedoelingen maar niet lukt om te overleven. Soms heb je het gevoel in de huid van een dader te kruipen die zelf niet in de gaten heeft wat hij fout doet, soms ook is het simpel de wereld zelf of de samenloop van omstandigheden die maken dat men faalt. Eugenides brengt het scherp en vol mededogen in beeld, niet geplaagd door een overmaat aan ironie of superioriteit.

In ‘Zoek de schuldige’ vergelijkt Charlie het leven van nu met dat van de in de Alpen aangetroffen vermoorde prehistorische jager Ötzi: “De mens is sinds de prehistorie minder gewelddadig geworden, statistisch gesproken. Ten tijde van Ötzi hadden we bij elk ommetje over onze schouders moeten kijken.” Maar volgens Eugenides’ verhalen moeten we nog steeds over onze schouders kijken, bevreesd dat iets ons dwarszit of ten val brengt. In zekere zin brengt hij daarmee onze hedendaagse prehistorie in beeld. Pijnlijk en raak.

null Beeld uit eerste hand
Beeld uit eerste hand

Lees hier meer boekrecensies van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden