Uit BRIEVEN van lezers

Conservatisme Uit het interview met Gerry van der List van de Teldersstichting (Trouw 16 september) blijkt de ideologische schizofrenie waaraan de VVD lijdt.

Naast het modieuze economische neoliberalisme pleit hij, net als Bolkestein en Gingrich, voor een cultureel conservatisme met (her)invoering van 'ouderwetse' waarden als burgermansfatsoen, gezin, trouw en kuisheid. Het is niet moeiljk in te zien waarom: diep in zijn hart vreest hij die zo gewenste neoliberale samenleving. De essentie daarvan is immers een primaat voor een economie van vrije markt en individualisme en een minimale staat zonder enige morele inhoud. Zo'n samenleving zal juist door zijn gebrek aan moraal snel uiteenspatten, met alle ellende van dien. Om dat te voorkomen moeten de burgers nu alvast gelijmd worden met wat ethiek, oftewel: de amorele Mr. Hide van de economie heeft een Dr. Jekyll, desnoods van het CDA, nodig om te kunnen overleven. Maar ook deze hybride constructie zal de ongerustheid van meneer Van der List niet weg kunnen nemen. Het onderliggende economische ideaal blijft fundamenteel onverenigbaar met het ideaal van een stabiele conservatieve samenleving. Voor zijn zielerust stel ik hem een nieuwe ideologie voor met grofweg dezelfde elementen maar zonder a priori economisch model: het liberale neoconservatisme. De kern is uiteraard behoudzucht: behoud van waarden als vrijheid, gelijkheid, broederschap, burgermansfatsoen, trouw, gezin en voor mijn part zelfs kuisheid. Een bijpassend ecenomische model wordt door deze sociale en morele doeleinden gedicteerd en niet andersom. Erg neoliberaal zal het er niet uitzien en ik denk zelfs dat het verdacht veel lijkt op onze huidige samenleving. Het behoud van onze verzorgingsstaat: dat is pas conservatisme! Rotterdam J. Deinum

Vijandsbeeld In uw artikel 'Franse proeven voor heel Europa' (8 sept.) las ik uitspraken van François Guillaume. Zij deden mij denken aan een ander Europees land - zo'n zestig jaar geleden - dat ook zo betrokken leek bij Europa en waarschuwde voor Rusland. Naast Rusland noemt Guillaume nu ook China. Alles bij elkaar voelt dit aan als een nieuwe variant op het kweken van vijandsbeelden. Nieuwendam Adriaan Cornelissen

Truc De landbouw zorgt voor een schadepost van 5 miljard gulden aan het milieu, zo is berekend. Heeft men ook wel eens de schade berekend van het mestoverschot van ruim 15 miljoen mensen in Nederland? Ook zoogdieren! Het is waar, daar hebben we een keurige verdwijntruc voor gevonden. Werkt die zonder schade aan het milieu te berokkenen? Waarom gebruiken we die truc dan ook niet voor varkens? Honselersdijk J.T. Penning-Moorlag

Enquête Het kan zijn dat ik de krant de laatste tijd niet zo goed gelezen heb, maar naar mijn waarneming heeft heeft de parlementaire enquête nog niet veel bijzonders opgeleverd. Wetenschappers met prachtige, uiteraard theoretische verhalen, een geschminkte politieman die niets te vertellen heeft; veel meer kan ik er nog niet van maken. Uiteraard zal er t.z.t. een welluidend eindverslag gepresenteerd worden. Maar een aantal stevige gesprekken, gewoon van praktijkmensen onder elkaar (en dan zonder camera) leveren m.i. heel wat meer op.

Doorn Henk Bos

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden