Uit BRIEVEN van lezers

Briefwisseling Rabbijn Lody van de Kamp heeft geen goed woord over voor de kerk in zijn briefwisseling met Dick Houwaart onder de titel 'Als de mezoeze maar goed zit'. Dat maak ik op uit de boekbespreking van Willem Breedveld in Trouw van 6 januari. De rabbijn heeft natuurlijk gelijk wanneer hij zegt dat “veel christenen er nog altijd een middeleeuwse visie op joden en jodendom” op na houden. Maar hij generaliseert wel heel erg en wekt de indruk alsof alle christenen jodenhaters zijn. Is dat de manier om elkaar (opnieuw) te respecteren wat godsdienst betreft? Zijn er ook niet talloze christenen die van het weerzinwekkend antisemitisme niets meer willen weten? Zij hebben in de Tweede Wereldoorlog joden verborgen, met gevaar voor eigen leven. Zij steunen Israël via allerlei organisaties, al zijn ze het niet altijd eens met zijn politiek tegenover de Palestijnen.

De jodenvervolgingen zijn verschrikkelijk en de kerk heeft dat ingezien en schuld beleden. Maar laten er nu geen 'achtervolgingen' zijn van christenen die het goed menen met joden.

Pijnacker B. Martèl, emeritus hervormd predikant

Briefwisseling (2)

Als christen ben ik medeverantwoordelijk voor de jodenvervolgingen door het Christendom begaan. De bespreking van de briefwisseling tussen rabbijn Van de Kamp en Dick Houwaart door ds. A. A. Spijkerboer in Trouw van 9 januari doet mij vreemd aan. Hierin lees ik toch duidelijk dat “in de beoordeling van het Christendom met name Van de Kamp de perken van de rede en de billijkheid te buiten gaat”. En ook nog: “Hij (Van de Kamp) doet namelijk alsof Hitlers poging het Europese jodendom te vernietigen van christelijke oorsprong is”.

Wel wordt vóór deze, hierboven geciteerde geschreven regels, even nog 'en passant' opgemerkt dat: “christenen joden hebben vervolgd en meestal passief hebben toegekeken wanneer de joden in het nauw gedreven werden, behoeft geen betoog”. En dan moet ook nog even vermeld worden dat Van de Kamp en Houwaart “voortdurend ijverig bezig zijn met het christendom de vloer aan te vegen”.

Tot een bespreking van de kern van de briefwisseling komt ds. Spijkerboer niet en dat valt mij bijzonder tegen. Is Spijkerboer misschien vergeten, dat christenen al bijna 2 000 jaar bezig zijn soms ijverig met joden en het jodendom de vloer aan te vegen? En dat niet alleen figuurlijk, maar vooral soms letterlijk? En is het niet vaak voorgekomen dat het christelijk theologendom in de beoordeling van het jodendom de perken van hun zogenaamde christelijke rede en billijkheid te buiten zijn gegaan? En dat niet alleen figuurlijk, maar soms ook letterlijk?

De joodse gemeenschap doet zichzelf niets tekort, als ze tot een billijke beoordeling komt van het christendom. Ze heeft hierbij het christendom helemaal niet nodig. Is ds. Spijkerboer soms vergeten dat zij de Tora, Tenach en Talmoed hebben? Verdieping in het jodendom in al zijn facetten heeft mij gebracht tot mijn overtuiging, dat ik als christen medeverantwoordelijk ben voor de jodenvervolgingen, in de geschiedenis door het Christendom begaan.

Ermelo J.L. Smith

Briefwisseling (3)

Spijkerboer zegt in zijn bespreking van het boek 'Als de mezoeze maar goed zit': “In de beoordeling van het christendom gaat met name Van de Kamp (rabbijn) de perken van de rede en de billijkheid te buiten. Hij doet namelijk alsof Hitlers poging het Europese jodendom te vernietigen van christelijke oorsprong is. Hij schrijft bijvoorbeeld over 'de slotfase van tweeduizend jaar christelijke jodenhaat, die uiteindelijk leidde tot de vernietiging van het Europese jodendom'.”

De Lutherse Wereldfederatie heeft ter gelegenheid van Luthers vijfhonderdste geboortedag in 1984 de antisemitische verklaringen van Maarten Luther veroordeeld en verklaard, dat ze nooit meer door de kerk zouden worden gebruikt.

Tot op de dag van vandaag is een zodanige verklaring van de andere christelijke kerken achterwege gebleven. Wel wordt ieder jaar op 31 oktober de hervormingsdag met een kerkdienst herdacht en Luther geëerd.

Waar liggen de perken van de rede en billijkheid van Van de Kamp na kennisname van deze feiten? Spijkerboer mag het zeggen. Nunspeet Koos van den Berg

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden