’U houdt uw kind thuis? Dat kost 2250 euro’

Er komen steeds meer spijbelrechters om schooluitval van jongeren tegen te gaan. „Je probeert ze een spiegel voor te houden”, zegt de Bredase kinderrechter Marjorie Kok. Twee keer per maand houdt zij spijbel-zitting. Zal zij behalve de 14-jarige Jimmy ook diens moeder veroordelen?

Het zijn de allerergste gevallen van spijbelen die voor haar verschijnen, zegt Marjorie Kok. Zij is een van de zes kinderrechters die sinds een half jaar in Breda tweemaandelijks speciale zittingen houden voor jongeren die langere tijd spijbelen.

Dat is nodig, want jongeren die uiteindelijk zonder diploma van school gaan, zijn vaak begonnen met spijbelen, stelt Kok. „En spijbelen is ook vaak een voorbode voor criminaliteit.”

De speciale spijbelzittingen moeten bij de jongeren het begin zijn van een gedragsverandering, legt zij uit. „Je probeert de jongere aan te spreken op zijn eigen verantwoordelijkheid. Je houdt hem een spiegel voor van zijn gedrag. Of het lukt in een kwartiertje – want zolang zou de zitting moeten duren – dat zal niet bij allen zo zijn, nee. Maar elke waarbij het wel indruk maakt, is er toch eentje.”

Wie spijbelt wordt allereerst, met zijn ouders, door de school zelf benaderd. Leidt een waarschuwing niet tot verbetering, dan meldt de school dit bij de leerplichtambtenaar van de gemeente. Die probeert vaak zelf te bemiddelen door ouders en jongere voor een gesprek uit te nodigen. Maar faalt ook dat, dan wordt een proces-verbaal opgesteld.

Het Openbaar Ministerie beslist vervolgens wie voor de rechter wordt gedaagd. Soms is dat niet alleen de spijbelaar, maar ook de verantwoordelijke ouder, die in de ogen van justitie te weinig heeft gedaan.

Voor de komst van de spijbelzittingen kwamen deze jongeren voor de gewone kantonrechter. Het duurde vaak een jaar voor de zaak voorkwam. Dat werkte niet goed, zegt Kok. „Tussen een zaak voor rijden zonder rijbewijs en eentje voor rijden onder invloed, kwam dan een overtreder van de leerplichtwet aan de beurt.”

De spijbelrechters maken nu deel uit van het hele hulpverleningscircuit rond jongeren, zegt zij. De bedoeling is dat de zaken binnen een maand na het opstellen van het proces-verbaal voorkomen, zodat snel wordt ingegrepen. „Dat lukt nog niet altijd, maar het gaat wel sneller dan bij de kantonrechter.”

De Raad voor de Kinderbescherming maakt voor de spijbelzitting een rapport met aanbevelingen voor de kinderrechter over hoe het kind kan worden geholpen. En vaak wordt de jeugdreclassering ingeschakeld om de jongeren te begeleiden op de weg terug naar school.

„Het valt mij op dat bijna alle spijbelzaken die ik voor me krijg om kinderen gaan met ernstige problemen thuis. Het verzuim is een signaal voor iets anders, daarom is het heel prettig dat de kinderbescherming erbij is.”

Zo wordt altijd besproken naar welke school de jongeren weer snel kunnen gaan. Vaak krijgen zij een werkstraf die ze in de weekeinden of in de vakantie moeten vervullen. Een deel van de straf is voorwaardelijk, als stok achter de deur. Gaat de jongere binnen twee jaar weer spijbelen, dan moet hij die voorwaardelijke straf alsnog uitvoeren. Ouders krijgen een ook eventueel voorwaardelijke boete tot maximaal 2250 euro, als ze te weinig hebben gedaan om hun kind naar school te krijgen.

In Almelo startte in 2004 voor het eerst een proef met een de speciale spijbelrechter. Het bleek goed te werken. Het aantal ernstige spijbelaars nam af. Nu volgen steeds meer arrondissementen dit voorbeeld. Maar Kok waarschuwt wel. „Almelo is klein en overzichtelijk, een andere situatie dan hier in Breda. Ik weet nog niet of het hier ook zal lukken de recidive terug te brengen. Wij gaan volgend jaar evalueren hoe het gaat.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden