'U hoort nog van ons'

BARCELONA - Op een van de ramen van de 1001 flats in het voormalige persdorp Montigala in het noorden van Barcelona hangt een aanplakbiljet. De mededeling op het vergeelde papier luidt dat het dorp op 13 augustus 1992 zijn poorten sluit en dat iedereen vriendelijk wordt verzocht om voor 12.00 uur alle sleutels in te leveren.

Een blik in het verlaten appartement leert dat de meeste journalisten zich keurig aan die oproep hebben gehouden. De vloer is bezaaid met honderden sleutelbossen. Verder ziet de woning eruit als bijna alle flats, waar vorig jaar duizenden verslaggevers Olympisch onderdak hadden gevonden: leeg, vervuild en troosteloos. Het wit-vanille-achtige appartementenblok biedt een spookachtige aanblik. Van de woningen staat maar liefst 95 procent leeg en alle winkels zijn verdwenen. Alle rolluiken zijn dicht en geparkeerde auto's zijn op de vingers van een hand te tellen. Het handjevol bewoners kan zijn woning slechts bereiken via een speciale toegangspoort. Het drie meter hoge hek, dat tijdens de Spelen de veiligheid van de persmensen moest garanderen, omgeeft het dorp nog altijd. Uit angst voor krakers en vandalisme.

De leegstand in het dorp is begrijpelijk. De prijzen van de appartementen bedragen minimaal 250 000 gulden en het mag een wonder heten dat er mensen zijn die een koopcontract hebben ondertekend. De locatie waar de flats zijn neergezet, misstaat niet in een folder voor vuilnisbelten. De buurt is totaal verpauperd, hopen afval liggen op straat en om de tien meter staat wel een volle vuilcontainer. Twee immense parkeerterreinen, tijdens de Spelen afgeladen met bussen, zijn verlaten en begroeid met onkruid. Vreemd genoeg worden de grasperken en bloembakken keurig onderhouden door een groep tuinmannen. Aan de zijkant van een flat aan de Passeig Olof Palme hangt een groot rood-geel spandoek met de tekst Vente de Pisos (verkoop van appartementen) en wie de rood-gele pijlen volgt komt in de modelwoning. Binnen ziet het er keurig uit, maar een blik door het raam en de arme verkoper weet het al: U hoort nog van ons.

De situatie in Montigala staat niet op zichzelf in het Barcelona na de spelen. Ook het persdorp Vall d'Hebron maakt de indruk van een verlaten set voor een film die nooit zal worden gemaakt. En wat te denken van de 'Villa Olympica', waar tijdens het Olympische feest van vorig jaar meer dan tienduizend sportmensen met elkaar probeerden te verbroederen. Aan de Carrer de Salvador Espriu, die uitzicht biedt op de Middellandse Zee, herinneren honderden lege vlaggestokken aan de aanwezigheid van atleten van alle continenten. Maar met de verkoop van de appartementen gaat het niet best; nog geen zestig procent van de flats is aan de man gebracht. In sommige blokken van tientallen woningen leven soms niet meer dan twee gezinnen. Een ding is zeker: bij de Guardia Civil zullen niet veel klachten over burenruzies binnenkomen.

In een folder van de project-ontwikkelaar Nova Icaria staat dat het Olympische dorp het nieuwe activiteitencentrum van Barcelona is, maar daar is vooralsnog niet veel van te merken. Op de plaatjes in de folder staan overal blije mensen afgebeeld, maar een wandeling van een kwartiertje garandeert niet dat je iemand tegenkomt. In het kantoor van het bedrijf, waar een enorme maquette van het dorp staat opgesteld, heerst wel een grote bedrijvigheid, maar met kopers heeft het tot dusver geen storm gelopen. Een medewerker van het Nova Icaria erkent dat er nog veel flats leeg staan. Van de in totaal 1814 zijn er nog maar 1140 aan de man gebracht. En bij de concurrentie is het niet beter, weet hij. De prijzen van de appartementen, die na het vertrek van de atleten bijna helemaal gerenoveerd moesten worden, varieren van 144 000 tot 800 000 gulden.

Onthutsend is tevens de situatie op de berg Montjuic, waar het Olympisch Stadion, het Palau Sant Jordi en het zwembad Barnat Picornell de zes maanden na de Spelen in alle eenzaamheid hebben doorgebracht. Doordat niemand bereid was de onderhoudskosten voor zijn rekening te nemen, bleven de deuren van de complexen hermetisch gesloten. Ook het hele terrein rond de drie stadions was tot voor een maand terug voor niemand toegankelijk. Nu is de berg in de weekeinden en op feestdagen weer geopend. Sportliefhebbers hebben er weinig tot niets te zoeken. Na de sluitingsceremonie van de Spelen, op 10 augustus 1992, hebben er geen sportieve activiteiten in het Olympisch Stadion plaatsgevonden. En daarin lijkt de komende maanden geen verandering te komen. Op 11 mei geeft Bruce Springsteen een concert, maar daarna is de agenda weer helemaal leeg. De post-Olympische depressie is groot in de Catalaanse hoofdstad. De nieuwe complexen, de stadions, de hotels en de jachthavens, zijn voor het grootste deel van het jaar onbezet; alleen de ringweg rond de stad staat vaak vol. In de straten van Barcelona herinnert niets meer aan het sportieve festijn, dat in augustus van het vorig jaar de geboortestad van Juan Antonio Samaranch in de ban hield. De vijf Olympische ringen zijn totaal uit het straatbeeld verdwenen en Cobi, de mascotte van de Spelen, laat zijn gezicht sporadisch zien. Alleen op de muren van het warenhuis El Cortes Ingles lacht Cobi zijn tanden nog bloot.

Het lachen is de meeste gemeentebestuurders van Barcelona inmiddels wel vergaan. De stad zucht onder een enorme schuldenlast, mede veroorzaakt door de Spelen. De schatting is dat Barcelona door alle aanpassingen in de stad, voor zo'n twee miljard gulden extra in het krijt is komen te staan. Dat gevoegd bij de reeds bestaande schuld van een slordige 2,5 miljard gulden en het mag duidelijk zijn dat de stad op de rand van het faillissement balanceert. Voor nieuwe investeringen is in de komende tijd geen enkele ruimte. In juni zal Barcelona weer even worden opgeschrikt door goed nieuws. De verwachting is dat Josep Miquel Abad, de directeur van het organisatiecomite van de Spelen (COOB'92), in juni gaat onthullen dat het evenement een winst heeft gemaakt van circa zes miljoen gulden. Dat nieuws zal zonder twijfel op het stadhuis met de nodige champagne en kaviaar worden gevierd. Gezien de puinhoop die de Spelen op vele terreinen in Barcelona heeft achtergelaten, zouden een glaasje water en een biscuitje bij die gelegenheid beter op hun plaats zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden