U bent vrolijk en optimistisch? Komt ook een beetje door de lente

Nog even en dan is het weer terrasweerBeeld ANP

Hoe komt het dat ineens de helft van de Nederlanders de toekomst van het land zonnig inziet – tegen slechts een derde eind vorig jaar? Verschillende dingen komen samen, vermoeden wetenschappers.

"Optimisme is modegevoelig", zegt Ruut Veenhoven, gelukssocioloog aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. "De vergelijking is zelfs vrij letterlijk te maken: als korte rokjes in zijn, weet je dat er een moment komt dat lange rokken weer in de mode komen en andersom. Met optimisme is dat net zo. We hebben een tijdje wat meer gesomberd, dan komt er vanzelf weer een periode van optimisme. Je weet alleen niet precies wanneer." Nu dus. Maar waarom precies nu?

Een eenduidig antwoord kan de wetenschap daar niet op geven. Het lijkt een samenloop van omstandigheden. Veenhoven: "Een collectief gevoel van optimisme wordt sterk beïnvloed door externe factoren. De vele berichten over de aantrekkende economie, de dalende werkeloosheid, de stijgende huizenprijzen. De media werken mee. Journalisten willen misschien onbewust ook weer meer opgewekte verhalen maken."

Economie

Vooral veel positieve berichten over de economie lijken bij te dragen aan een rooskleurig toekomstbeeld. Ruud Muffels, hoogleraar sociale economie aan de Tilburg University: "Mensen worden snel optimistisch over de economie. Nog voor ze het voelen in hun portemonnee. Toen de economie na de crisis begon aan te trekken, gingen mensen direct meer uitgeven. Terwijl de lonen nog niet eens waren gestegen."

Positieve geluiden over de toekomst hebben dus al snel effect op het collectieve gevoel van optimisme. Neem daar het gegeven bij dat na een sombere periode altijd een vrolijker periode aanbreekt en de bal begint te rollen. Veenhoven:
"Dat de lente op komst is kan het laatste zetje geven voor een positiviteitspiek."

Self-fulfilling prophecy

Optimisme werkt bovendien als een zelf-versterkend effect, zegt Bertus Jeronimus, onderzoeker naar geluk en emoties aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Optimisme betekent een gevoel van controle over de toekomst. Mensen die zich optimistischer voelen, werken harder en doen het daardoor beter. Ze verdienen bijvoorbeeld meer geld, maar zijn ook geneigd meer te sporten en gezonder te eten. En als je vrolijk bent, zijn mensen aardiger tegen je en loopt het leven soepeler." Dat alles maakt mensen vervolgens nóg positiever.

Het is eigenlijk precies wat psychologen proberen te doen wanneer ze iemand behandelen die zich slecht voelt, zegt Jeronimus: diegene weer een positief gevoel geven over zijn of haar mogelijkheden. Zodat hij of zij weer gaat investeren in zijn of haar eigen toekomst. "Dus eigenlijk is deze optimistische houding een soort collectieve therapiesessie."

Lees ook:

Al zeker tien jaar waren de optimisten in de minderheid in Nederland. Maar nu niet meer. Die omslag stelt onderzoekers nog voor een raadsel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden