Twist om makreel loopt hoog op

Makreelvangst Beeld ANP

De EU dreigt met sancties tegen IJsland en de Deense eilandengroep Faerøer. Als er in oktober geen overeenstemming is bereikt over de verdeling van het makreelquotum, kan Europa de import van álle vis van die eilanden verbieden.

De Europese Raad besloot vorige week tot maatregelen tegen landen die visbestanden met de EU delen en niet duurzaam vissen. De eerste die getroffen kunnen worden, zijn de Faerøer - achttien eilandjes in de Atlantische Oceaan, ten noorden van Schotland - en IJsland. Zij overbevissen het makreelbestand al jaren.

Geen overeenstemming
In de jaren 2006 en 2007 breidde de makreel zijn verspreidingsgebied naar het westen uit. Volgens de EU en Noorwegen is dat tijdelijk, maar de Faerøer en IJsland claimen een groter aandeel van het totale quotum. Daarover wordt sinds 2009 onderhandeld, maar overeenstemming is nooit bereikt. De eilanden eigenen zich daarom al jaren forse hoeveelheden toe. Dit jaar vangen ze 300.000 ton makreel bovenop de 639.000 ton die volgens wetenschappers verantwoord is.

Begin september liep overleg opnieuw stuk. Kort daarop besloot het Europees Parlement een reeks sancties mogelijk te maken en de betrokken ministers van de EU-lidstaten omarmden die vorige week dinsdag.

22 oktober wordt het makreeloverleg hervat. Blijft resultaat uit, dan kan de EU bijvoorbeeld besluiten tot een algeheel importverbod of het weren van boten uit IJsland en Faerøer uit Europese havens. In Noorwegen mogen de eilanden al geen makreel meer aan land brengen.

Vooral in Ierland, Engeland en Schotland lopen de emoties hoog op. "Schotse vissers hebben forse boetes gehad voor het zwart aanlanden van makreel, een jaar of zeven geleden", zegt Gerard van Balsfoort, voorzitter van de The Pelagic Freezer-trawler Association (PFA), die negen Europese rederijen vertegenwoordigt. "Nu houden ze zich aan de vangstquota, maar zien ze anderen ongestraft vrije visserij bedrijven. De Faerøer zetten zelfs buitenlandse schepen in om hun quotum te kunnen vangen."

MSC-keurmerk
Na jaren van waarschuwen heeft de Marine Stewardship Council, dat de duurzaamheid van visvangst beoordeelt, per 1 april dit jaar het MSC-keurmerk voor makreel ingetrokken, omdat geen sprake meer is van duurzame visserij. Engelse supermarktketens weigeren vis zonder MSC-keurmerk in hun schappen te leggen. Engelse en Schotse vissers raken hun vis nu dus moeilijker kwijt. "Dat speelt voor onze bedrijven wat minder", zegt Van Balsfoort, "want onze makreel gaat grotendeels naar Afrika. Daar speelt een MSC-keurmerk geen rol."

Het Centraal Bureau Levensmiddelen (CBL) dat de belangen van de Nederlandse supermarktbranche behartigt, had nog niet gehoord dat MSC zijn keurmerk aan makreel onthoudt. Directeur Marc Jansen: "Ook onze supermarkten willen het liefst vis met het MSC-keurmerk, maar dat lukt niet voor 100 procent. Als makreel dat keurmerk kwijt is, wordt het hier misschien ook minder in de supermarkt of komt de vis er zonder MSC-logo te liggen."

Voorraad
Voor Guido van der Maaden van visverwerker Seafood Parlevliet is het afwachten. "Supermarkten kunnen een jaar vooruit, omdat wij een jaarvolume inkopen. Als die voorraad medio februari op is, weten we niet wat op ons afkomt. Stoppen de supermarkten ermee, dan is dat een flinke klap voor ons - gerookte makreel is een van de pijlers onder ons bedrijf."

Of het in oktober werkelijk tot sancties komt, is voor Oliver Drewes, woordvoerder van EU-commissaris voor visserij Maria Damanaki, de vraag. "Sommige landen zijn voor een vriendelijke koers, andere voor een harde. De bedoeling is dat de onderhandelingen tot resultaat leiden."

Van Balsfoort kiest voor de harde aanpak. "Komen we er niet uit? Sancties. Wat mij betreft wordt het toetreden van IJsland tot de EU ook in de ijskast gezet. Eerst dit makreelconflict oplossen."

Quotum omlaag
Het lukt IJsland en de Faerøer dit jaar nauwelijks om het makreelquotum dat zij zichzelf gunden te vangen. ICES, de internationale raad voor de exploitatie van zeeën, beveelt voor volgend jaar een quotum aan van 542 duizend ton, bijna 100 ton minder dan dit jaar.

Makreel voor de Noorse kust levert bijna twee keer zoveel op als makreel die voor de kust van IJsland wordt gevangen. De vissen bij IJsland zijn van mindere kwaliteit en verdwijnen vaak in vismeel. Als ze bij de Noorse kust verschijnen, zijn ze vetter en dus waardevoller.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden