Twijfels over onzichtbare topman Tusk

Poolse 'EU-president' staat in vluchtelingencrisis in de schaduw van commissievoorzitter Juncker

Haalt Donald Tusk 2017? Is de Poolse EU-topman niet te passief in de vluchtelingencrisis, vergeleken met commissievoorzitter Jean-Claude Juncker?

De twijfel is niet nieuw. Maar de afgelopen dagen werden de kwaliteiten van voorzitter Tusk van de Europese Raad zelfs ter discussie gesteld binnen zijn eigen politieke familie, de christen-democratische Europese Volkspartij (EVP). Op een EVP-congres in Madrid, waar Juncker en Tusk allebei aanwezig waren, eiste de vluchtelingencrisis veel aandacht op. Maar in de wandelgangen ging het ook over de poppetjes.

Sommige congresgangers dachten met weemoed terug aan Herman Van Rompuy, Tusks voorganger die tijdens de eurocrisis het voortouw nam. Toen was het de raadsvoorzitter die de commissievoorzitter (Barroso) in de schaduw stelde, nu is het andersom. "Tusk verbleekt bij Van Rompuy", aldus een aanwezige op het EVP-congres tegen deze krant, op basis van anonimiteit.

Website EUobserver tekende gisteren eveneens enkele anonieme reacties op vanuit Madrid. "We hebben een Tusk-probleem", zo citeert EUobserver een christen-democratische Europarlementariër.

Deze week trok Juncker opnieuw alle aandacht naar zich toe door een speciale minitop bijeen te roepen, zondag in Brussel. De commissievoorzitter heeft een afwijkend gezelschap uitgenodigd: de regeringsleiders van tien landen in en rond de Balkan, waarvan acht EU-lidstaten en twee daarbuiten: Macedonië en Servië. Ook de Duitse bondskanselier Merkel is van de partij.

De top gaat over de nieuwste noodsituaties langs de Balkan-vluchtelingenroute, vooral in Kroatië en Slovenië. Van een samenhangend EU-beleid is geen sprake.

Normaal gesproken is het optrommelen van regeringsleiders een taak voor Tusk, niet voor Juncker. Weliswaar geldt als formeel beletsel voor Tusk dat ook niet-EU-landen zijn betrokken. Maar ook voor de commissie is dit een niet-alledaags initiatief. Bovendien is het toch wel gênant dat de Luxemburger naar verluidt niet eens met de Pool heeft overlegd voordat hij zijn uitnodigingen de deur uit deed. Tusk heeft er zelf overigens ook een gekregen.

Er zijn ook EVP'ers die het voor Tusk opnemen en het logisch vinden dat Juncker de top organiseert. Want als het ergens misgaat in de EU-aanpak van de vluchtelingencrisis, is het aan de uitvoerende kant van afgesproken beleid. Daar treedt de commissie doorgaans op als waakhond.

Tusk begon op 1 december vorig jaar aan zijn Brusselse topbaan en kende de nodige opstartproblemen, met name met de beheersing van het Engels. Een stoomcursus heeft daarin verandering gebracht, maar in openbare optredens blijft hij een onzekere indruk maken naast de meertalige en assertieve Juncker.

In de Griekse crisis was Juncker actiever dan Tusk, al speelde die laatste wel een sleutelrol in het juli-akkoord over het derde steunpakket voor Athene.

Bijkomend probleem is dat de Poolse regeringspartij van Tusk, Burgerplatform, de parlementsverkiezingen van zondag dreigt te verliezen, waardoor ook het draagvlak in eigen land voor Tusk mogelijk erodeert.

De ambtstermijn van Tusk van 2,5 jaar eindigt op 31 mei 2017. Zal hij dan al worden vervangen en zo ja, door wie? In Madrid werd lovend gesproken over een bevlogen toespraak van de Ierse premier Enda Kenny, die in de strijd om de opvolging van Van Rompuy ook al werd genoemd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden