Twentekanaal straks niet langer de zwakke schakel van de binnenvaart

Het schip Martinique is het grootste schip dat door het Twentekanaal mag varen. Door de verbreding en de verdieping zullen de schepen zwaarder beladen mogen worden, waardoor minder vervoer over de weg hoeft.Beeld TR Beeld

Het Twentekanaal gaat op de schop. Uren wachten voor een sluis is straks verleden tijd.

Gewapend met een spade en een kruiwagen groeven duizenden arbeiders in de jaren dertig een weg door het Twentse landschap. Een waterweg welteverstaan. Zes dagen per week en tien uur per dag werd er tijdens de crisis in het kader van werkverschaffing gegraven aan het Twentekanaal, tegen een weekloon van zo’n 25 gulden. De arbeiders namen 14 kilometer van het in totaal 47 kilometer lange tracé tussen Zutphen en Enschede voor hun rekening, baggermolens en machines deden de rest.

Bij de verruiming van de vaarroute, die volgend jaar met enige vertraging van start gaat, komt er geen spade of kruiwagen aan te pas. Tussen Delden en Enschede wordt de vaargeul zowel verbreed als uitgediept zodat grote schepen elkaar beter kunnen passeren en meer lading kunnen vervoeren. Deze maand werd bekend dat het project een aanvullende Europese subsidie van 11 miljoen euro krijgt om de havens van Hengelo en Almelo te renoveren en de drie sluizen in het kanaal op afstand te kunnen bedienen.

Een van die sluizen ligt bij het plaatsje Eefde net achter Zutphen. De schutsluis dateert uit 1931 en vormt het gevoelsmatige begin van het Twentekanaal. Gehuld in de laatste flarden nevel door de nachtvorst ligt het binnenvaartschip 'Martinique' aan de IJsselzijde van de sluis te wachten om het Twentekanaal te betreden. Rein Schut (43), schipper van dienst en eigenaar van de 110 meter lange Martinique, wijst naar een afgegraven kavel vlak naast de schutsluis. “Daar komt de tweede sluiskolk, met een beetje geluk liggen we hier in de toekomst een stuk minder lang te wachten”, zegt de schipper, gestoken in een gele jas, werkhandschoenen en rubberen klompen.

Zo’n drie kwartier duurt het passeren van de sluis bij Eefde, mits er geen andere schepen klaar liggen. Is dat wel het geval dan loopt de wachttijd op tot enkele uren. De komst van een tweede kolk moet de binnenvaart over het Twentekanaal een extra stimulans geven: betrouwbare reistijden zijn een prioriteit voor de binnenvaart stelt Rijkswaterstaat in zijn structuurvisie. Voor onderhoud en aanpassingen aan alle Nederlandse vaarwegen heeft Rijkswaterstaat 965 miljoen euro tot zijn beschikking. Met dit geld wordt onder meer het project verruiming Twentekanalen bekostigd. De werkzaamheden in Eefde vallen onder het project waarvan een eerste onderdeel morgen wordt geklaard: de versterking van vier bruggen over het kanaal, bedoelt voor regionaal verkeer.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Het tracé van het Twentekanaal.Beeld Sander Soewargana

Broodnodig

Volgens gezagvoerder Schut zijn de vernieuwingen aan het kanaal broodnodig. 365 dagen per jaar pendelt hij met zijn Martinique tussen de havens van Hengelo en Rotterdam in dienst van de Container Terminal Twente. Geladen met zout van Akzo, bier van Grolsch, tuinmeubelen van Kees Smit of containers vol oud papier en schroot. 

Zo’n 55 vrachtwagens haalt Martinique met iedere tocht van Nederlandse snelwegen, waaronder de volgelopen A1 tussen Deventer en Hengelo. Als het aan het kabinet ligt, worden dat er een stuk meer. Rutte III vindt dat de binnenvaart een belangrijke bijdrage levert aan het verminderen van goederenvervoer op de weg, en de daarbij horende emissie. 

2,80 meter diep

“Het spreekwoord van de zwakste schakel geldt ook voor de binnenvaart. Wij kunnen de gehele tocht tussen Rotterdam en Hengelo niet meer vracht vervoeren dan op het ondiepste stuk van het kanaal toegestaan is. Door de verruiming krijgt het gehele kanaal een vaardiepte van 2,80 meter. Hierdoor kunnen wij in plaats van 1500 ton, 2500 ton vracht transporteren en zo nog 30 tot 40 vrachtwagens per overtocht van de snelweg af halen”, zegt Schut.

Het Twentekanaal is een belangrijke transportroute voor industrie in Almelo, Hengelo en Enschede. De regio kent zo’n 45 watergebonden bedrijven, waar 5100 mensen werken. Jaarlijks passeren 12.000 vrachtschepen met 19 miljoen ton lading de vaarweg. Dat staat volgens Rijkswaterstaat gelijk aan zo’n duizend vrachtwagens of achttien goederentreinen per dag. Als de verruiming klaar is, wil Rijkswaterstaat naar 20.000 vaarbewegingen per jaar op het Twentekanaal.

Matrozen

Of dat gaat gebeuren betwijfelt Fiona Oomen (37). Ze is de vrouw van Rein Schut en regiocoördinator Oost van BLN Schuttevaer, de branchevereniging voor binnenvaartschippers, en vaart zo nu en dan mee met haar man. “Ik verwacht dat er niet meer maar vooral veel zwaardere schepen gaan varen. Meer schepen is financieel niet interessant, meer vracht meenemen wel.”

Een trip van Rotterdam naar Hengelo duurt voor de Martinique ongeveer 24 uur, dag en nacht wordt er gevaren. Aan boord zijn telkens twee schippers en twee matrozen die 14 dagen werken en daarna 14 dagen vrij zijn. Tijdens de werkzaamheden aan het kanaal wordt er ook ‘gewoon’ gevaren. Rijkswaterstaat heeft met aannemers afgesproken dat hinder moet worden voorkomen. “De vracht moet naar de terminal en als het even kan niet via de weg. Betrouwbaarheid van onze dienst is dus van groot belang. Als het kanaal is uitgediept en bedieningstijden van sluizen zijn verruimd dan is dat goed nieuws voor de binnenvaart en de industrie in Twente”, besluit schipper Schut. 

Rein Schut (43), de schipper van de Martinique takelt een auto aan boord. Als de verdieping en verbreding van het Twentekanaal klaar is kan hij zwaarder beladen het kanaal op.Beeld TR Beeld

Lees ook: De binnenvaart gaat elektrisch, dankzij Bon Jovi

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden