Twente wil, alweer, zelf een provincie worden, het verre Zwolle trekt niet

ENSCHEDE - Een ruime meerderheid van de 23 Twentse gemeenten verkiest een eigen provincie boven het samenvoegen van gemeenten. Met het besluit van de regioraad, die woensdagavond met 17 tegen 6 stemmen koos voor een eigen provincie, doet Twente een zoveelste poging om los te komen van Overijssel.

Veel Twentse bestuurders gruwen van de gedachte, dat bovengemeentelijke taken als vuilverwerking, recreatie- en grondbeleid in de toekomst naar het verre Zwolle zullen verdwijnen. Twente behoort sinds 1814 tot de provincie Overijssel, maar daarmee houdt elke verbondenheid op. Twente, waar met 600 000 zielen meer dan de helft van de Overijsselse bevolking woont, is een gebied met een eigen cultuur en structuur en heeft weinig gemeen met Salland en de Kop van Overijssel.

Tussen eind jaren '70 en en 1983 leefde in Twente ook al de hoop dat het een provincie zou kunnen worden. De minister van binnenlandse zaken Wiegel en diens opvolger Van Thijn hadden die hoop in de Twentse harten doen gloren, maar de derde bewindsman in de rij - wijlen Koos Rietkerk - torpedeerde in 1983 de Twentse plannen voor afscheiding.

Of de Twentse wens voor een eigen provincie nu wél wordt vervuld, valt te bezien. Twente mag zich voor een eigen provincie hebben uitgesproken, de kans dat het kabinet deze wens zal honoreren, lijkt niet groot. Zeker niet, nadat er zowel bij de plaatselijke bevolking als in de Kamer, geen meerderheid was te vinden om van Amsterdam en Rotterdam stadsprovincies te maken.

Dijkstal, nu minister van binnenlandse zaken, haalde zich onlangs de woede van de bestuurders van de Regio Twente op de hals, door te stellen dat het 'zeer droevig' zou zijn als Twente wél een stadsprovincie zou worden en 'probleemgebieden' als Rotterdam en Amsterdam niet. De opmerking van Dijkstal staat volgens de Twentse regiobestuurder H. Kok haaks op de in mei met staatssecretaris Van der Vondervoort van binnenlandse zaken gemaakte afspraak, dat 'het model voor de stadsprovincie Rotterdam geen blauwdruk meer is voor de provincieplannen voor andere gebieden'.

Nu is de situatie van Twente ook niet te vergelijken met die van Amsterdam en Rotterdam, die eerst zouden moeten worden opgedeeld om binnen het verband van een 'stadsprovincie' verder te kunnen groeien.

Overijssel heeft de hang naar Twentse afscheiding proberen tegen te gaan met een voorstel voor gemeentelijke herindeling, waarin onder meer Almelo en Hengelo de mogelijkheid wordt geboden buurgemeenten te annexeren. Sommige Twentse bestuurders constateren cynisch, dat de Overijsselse commissaris der koningin, mr. J. Hendrikx, de laatste maanden zijn neus al meer in Twente heeft laten zien en Twentse gemeenten al meer is tegemoetgekomen dan in al die jaren die hij al in het Zwolse provinciehuis resideert. Ook de plotselinge bereidheid van Overijssel om miljoenen te investeren in een nieuw multifunctioneel sportstadion in Twente wordt door sommigen uitgelegd als opportunisme.

Toch zien zeven Twentse gemeenten meer in een gemeentelijke herindeling dan in een provincie Twente. De tegenstemmers - alle kleinere gemeenten - zijn bang dat een nieuw provinciebestuur te veel macht zal krijgen en dat er te veel geld naar de drie grote steden zal gaan. Een cruciaal punt is het grondbeleid. Veel kleine gemeenten gebruiken hun grondbedrijf als melkkoe en willen hun reserves niet afstaan aan een regionaal bestuur, om het dan te zien worden gebruikt voor het oplossen van de problemen in de grote Twentse steden. En dat is juist weer één van de eisen die Almelo, Hengelo en Enschede hebben gesteld als voorwaarde voor een provincie Twente.

De roep om een eigen provincie wekt dan ook meer het gevoel van Twentse solidariteit dan dat daarvan in werkelijkheid sprake is. Daarvoor zijn de meningen over de taken en bevoegdheden die de nieuwe provincie moet krijgen nog te zeer verdeeld. Toch rept voorzitter H. van Overbeeke van de Twentse regioraad van een 'historisch moment'. De discussie over bevoegdheden en taken is wijselijk vooruitgeschoven. “Want het is belangrijk dat we nu op hoofdlijnen eensgezindheid tonen”, beseft Van Overbeeke.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden