Tweespalt

Nee, dit is geen grap.

In het 1 april-nummer van Vrij Nederland geeft literatuurcriticus Carel Peeters een scherpe analyse van de ontwikkeling van een ooit door de intelligentsia verfoeide burgerlijke hypocrisie naar een breed geaccepteerde dubbelzinnigheid. Het is die dubbele moraal die ervoor zorgt dat de banaliteit het op alle fronten wint van de verhevenheid, ja dat we aan de ene kant onze afschuw kunnen spuien over gewelds- en lustdelicten om vervolgens de televisie vol te plempen met rommel omdat er een markt voor is. En te genieten. Want ja, die markt, die maatschappij, dat zijn natuurlijk wij. Peeters gaat ver: ,,De erosie van het kwaad, waar iedereen behalve de verklaarde fundamentalist aan heeft meegewerkt, is wel een veel bediscussieerd onderwerp, maar de kern wordt ontweken.'' Hij heeft gelijk. Het is alleen jammer dat hij hier naast de fundamentalist (die altijd gelijk heeft) niet ook wat ruimte gelaten heeft voor de rechtvaardige. Die bestaat vast nog, al hoort men hem niet. Hij zoekt de luwte in plaats van beurs of media, schreeuwt niet maar gaat stil zijn ongekende gang. Ik hoop nog altijd op de godsdienst, maar waar die het af laat weten, rest gelukkig ook Camus. In zijn toneelstuk 'De rechtvaardigen' (1949) laat hij de radicale Stepan het volgende zeggen als deze inziet dat hij zijn gelovige mede-activist Yanek ten onrechte niet vertrouwd heeft: ,,Hij is godsdienstig, dat was de scheidslijn tussen ons. Ik ben veel bitterder dan hij, dat weet ik heel goed. Mensen, die niet in God geloven, moeten kiezen voor de totale rechtvaardigheid, anders bestaat alleen nog maar wanhoop.'' Een vrouw, Dora, zegt dan over diezelfde Yanek: ,,Voor hem is de rechtvaardigheid zelf een wanhopige zaak.'' Waarbij we met een Vrij Nederland en zonder schokkende beelden echt bij de kern zijn aanbeland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden