Tweeluik van Peter Schats werk levert beeldschoon muziektheater op

In Amsterdam Stadsschouwburg vanavond, 15 en 17 okt.; op 17 ook matinee met alleen 'Aap'. Eindhoven 24, Utrecht 28, Enschede 31 okt. en Groningen 5 nov.

Schat gaf een van zijn opera's ('Houdini') ooit de ondertitel 'een circus-opera'. Deze kende in circustheater Carré geslaagde opvoeringsreeksen. 'Aap' beleefde in 1980 de wereldpremière in een circustent. Was het een stijlvolle toespeling op die 'Houdini' dat als circusjongens geklede figuranten (met een uitstekende theaterperformance) op het toneel van de Stadsschouwburg Hengelo een doek oprolden en zo een circusplateau onthulden waar de avonturen van Aap en zijn vrienden zich op afspeelden? Zuiver toeval; Richter en Jara kenden die Houdini-opvoering niet. Het libretto (ook van Schat naar een Chinese zestiende-eeuwse vertelling) en de muziek had hen er toe gebracht.

Schat noemde zijn 'Aap' een strip-opera. Als een bont gekleurde strip van plaatjes uit het circus (kostuums, mimiek, toneeltechniek) werd het verhaal verteld van drie boeddhistische pelgrims die naar het westen trekken om Heilige Geschriften op te halen; daarbij komen zij door het rijk van de Knekelgeest. Aap is hun gids en beschermer. Terwijl Aap het principe huldigt dat men het Kwaad (Knekelgeest die mensen eet) met kwaad (vechten, doodslaan) moet uitroeien, wil de monnik Hsuan-Tsang ('de Ware Leer verbiedt ons het geweld') daar niets van weten.

Door de regie en aankleding werden de vermakelijke trucs van de Knekelgeest om de drie pelgims om de tuin te leiden, tot hilarische scènes uitgebouwd. Tegelijk werd de satire aangescherpt die Schat over de hoge moraal laat schijnen. Net iets pittiger dan Schat zijn moraliteit afsloot, laat de regie de overwonnen Knekelgeest in satanisch lachen uitbarsten: Kwaad vergaat niet.

Sterk herinnerde ik me nog de prachtige uitbeelding in Chinese stijl van dit stuk in 1980. Die was eerder te mooi, te esthetisch voor de rauwheid en de gein die het stuk in tekst en muziek uitstraalt. Uitgaande van de basistonen van de viool (g,d,a,e; door de violist als inleidend theater gespeeld) schreef Schat voor twaalf instrumenten (een mini-symfonie-orkest, geschikt voor ieder klein theater) een muziek die tintelt van theatraliteit. Het animerend spelende (ad hoc) Ensemble Beestenboel droeg onder leiding van Vincent de Kort mede het succes van deze voorstelling, die ook ideaal is voor jeugdig publiek.

Want er werd wat afgelachen en tussendoor geklapt voor het perfecte spel van de zingende en mimende acteurs met als toppers de tenor Richard Zook (Aap), sopraan Monique Krüs (Knekelgeest) en countertenor Gary Boyce (de monnik).

Een geslaagd experiment was het om vóór de pauze de liederencyclus 'Kind en kraai' van Schat op tekst van Harry Mulisch te plaatsen in een geënsceneerde vorm. Beeldschoon, geserreerd theater waarin de sopraan Judith Vindevogel en de pianist Mireille Heijltjes de direct-dramatische, maar ook lyrische gedachten over kind-zijn/ouder-worden overtuigend uitdrukten. Onvergetelijk, dit tweeluik.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden