'Tweekindbeleid zal zich tegen vrouwen keren'

Chinese feministen vrezen toenemende discriminatie van seksegenoten op de werkvloer

Luttele uren nadat de Chinese regering de nieuwe tweekindpolitiek aankondigde, verschenen de eerste grappen al online. "Als iemand weigert twee kinderen te krijgen, staat het hele dorp kunstmatige inseminatie te wachten", staat geschreven bij een propagandaposter die de bevolking lange tijd moest afschrikken een tweede kind te willen.

Kunstmatige inseminatie? Zo'n vaart zal het niet lopen, denkt de 26-jarige Wang Qing. De recent afgestudeerde webredacteur heeft een vriend, maar is nog niet getrouwd. Ze zou wel een wat groter gezin willen, maar is net als veel andere Chinese vrouwen bezorgd over de effecten van het nieuwe beleid op de maatschappelijke positie van de vrouw.

Chinese vrouwen mogen met het nieuwe beleid niet alleen kiezen voor een tweede kind, het wordt daadwerkelijk het officiële advies van de regering. Zo bleek althans uit de woorden van vicedirecteur Wang Pei'an van de nationale gezinsplanningscommissie vorige week. Een nieuwe norm dus. "Een extra keuze is altijd goed, maar als het een politieke plicht wordt is het wel wat eng", aldus Wang Qing.

Feministen vrezen door deze nieuwe norm een toenemende discriminatie van vrouwen op de werkvloer. Volgens een onderzoek van de Chinese Vrouwenfederatie heeft nu al negentig procent van China's vrouwen wel eens met discriminatie te maken. Wang Qing ondervond dit tijdens haar studie Chinees aan de Peking University zelf ook. "In het laatste jaar van mijn opleiding kregen de mannelijke studenten -- zelfs diegenen met ronduit slechte studieresultaten - opeens allerlei goede banen aangeboden. Vaak bij de overheid of bij grote bedrijven. En dat terwijl zeventig procent van de opleiding vrouw was."

Nadat vrouwen een kind hebben gekregen en werkgevers geen rekening meer hoeven te houden met eventueel zwangerschapsverlof neemt de kans op een eerlijke behandeling bij het vinden van werk toe. Die situatie verandert, nu iedereen een tweede kind mag. "Als het nieuwe beleid niet samengaat met een serie maatregelen die de rechten van vrouwen beschermt, is dat onverantwoord", verzucht Wang.

Een lokale ambtenaar in Shanghai die zich bezighoudt met sociale voorzieningen is het daarmee eens. "Het tweekindbeleid moet samengaan met betere anti-discriminatieregels en subsidies. Zeker als de maatschappij dit van vrouwen gaat verwachten, moet daar een schadevergoeding tegenover staan", stelt de vrouwelijke ambtenaar die anoniem wil blijven omdat ze niet bevoegd is met media te praten. "Ik maak me zorgen nu ik nog niets over maatregelen heb gehoord."

Toch is er hoop dat een maatschappelijke discussie tot verandering leidt. Maandag nog won feministe Ma Hu een zaak tegen het staatsbedrijf China Post, dat haar ondanks goede prestaties geen vast contract had aangeboden omdat ze een vrouw is. Het was de tweede keer dat een Chinese rechtbank een dergelijke zaak in behandeling nam. In beide gevallen gaf de rechter de vrouw gelijk. Hoewel beide aanklaagsters slechts een paar honderd euro aan schadevergoeding kregen, is de symbolische betekenis van de uitspraken groot.

Maar, waarschuwt de Shanghaise ambtenaar, de discriminatie op de werkvloer laat ook zien dat de druk op vrouwen om na een goede opleiding toch te kiezen voor een gezin niet alleen van de overheid komt. "Overheidsbeleid, culturele verwachtingen, maar ook de competitieve markteconomie maken het allemaal moeilijk voor vrouwen om echt zelf te kiezen. Op zich is dat in Nederland niet heel anders, toch?"

De naam van de ambtenaar is bekend bij de redactie.

Ruim kwart wil groter gezin

Het is nog maar de vraag hoeveel Chinese gehuwde stellen - koppels die ongehuwd samenwonen mogen in China sowieso geen kinderen krijgen - aan de oproep van de regering om te kiezen voor twee kinderen gehoor zullen geven. China's economie zal in de toekomst de extra arbeidskrachten goed kunnen gebruiken, maar vooral in de stad zijn de kosten van het opvoeden van een kind erg hoog. De huidige twintigers en dertigers, vaak zelf enig kind, moeten ook nog rekening houden met de zorg voor hun ouder wordende ouders. Volgens een populaire online poll waaraan afgelopen week 190.000 mensen meededen, overweegt 28 procent een groter gezin. De laatste jaren maakte 14 procent van de gezinnen die al in aanmerking kwamen voor een tweede kind gebruik van de regeling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden