Tweegradennorm komt uit de koker van Pieter Winsemius

De G8-leiders hebben afgesproken de opwarming van de aarde te beperken tot twee graden. Maar zal dat genoeg zijn?

De norm van twee graden is een Nederlandse vinding, zegt Pier Vellinga, hoogleraar klimaatverandering aan de Wageningen Universiteit. „Hij komt eigenlijk uit de koker van Pieter Winsemius, die tussen 1982 en 1986 minister van milieu was. Hij zei dat je concrete milieudoelen moet stellen, zodat mensen begrijpen wat je nastreeft. Zoiets als de zalm die weer terug moest keren in de Rijn. Op die manier kwamen we voor het klimaat uit op een maximale stijging van de temperatuur.”

Twintig jaar geleden begon het besef wereldwijd door te dringen dat het klimaat veranderde, maar de vraag was hoe dit probleem moest worden aangepakt. Nederland speelde destijds nog een prominente rol in het internationale milieubeleid, benadrukt Vellinga, en zo kreeg het idee van de tweegradennorm voet aan de grond.

Een paar jaar later werd de norm de inzet voor het Europees klimaatbeleid, en nu is hij overgenomen door de G8. Maar waarom twee graden? Een wetenschappelijke basis was daar eigenlijk niet voor, erkent Vellinga. „Zo ver reikte onze kennis toen niet. We hebben van een aantal systemen bekeken hoeveel opwarming ze kunnen verdragen. Wanneer leggen de koraalriffen het af? Hoeveel mag de zee stijgen? Wanneer beginnen moerassen methaan uit te stoten? Uit de optelsom daarvan concludeerden we dat het boven de twee graden op veel fronten fout zou gaan.”

Later onderzoek bevestigde die schattingen redelijk, al zijn er steeds meer wetenschappers die de grens van twee graden niet meer veilig durven noemen en de lat liever bij één graad leggen. Maar dat is politiek gezien niet realistisch. Zelfs als de uitstoot van broeikasgassen vandaag zou stoppen, steeg de wereldtemperatuur nog tot anderhalve graad boven het niveau van 1850.

Over de afspraken die de G8 heeft gemaakt, is Vellinga tevreden: de rijke landen 80 procent minder CO2 in 2050, de wereld als geheel 50 procent. Maar er is niet bij gezegd welk jaar als referentie geldt – dat is meestal 1990, maar de Amerikanen vergelijken liever met het hogere niveau van 2005 – en bovendien maakt het uit of iedereen meteen begint met reducties of pas later in actie komt.

Maar in principe kom je met deze afspraken op een CO2-concentratie uit waarbij het doel van twee graden wordt gehaald, zegt Detlef van Vuuren van het Planbureau voor de Leefomgeving. „Dat wil zeggen, dan is de kans 50 procent dat we eronder blijven. Zekerheid kunnen we niet bieden. Het is aan de politiek welke risico’s acceptabel worden gevonden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden