Review

Tweeërlei poëzie?

In De Revisor heeft Elly de Waard een polemisch opstel geschreven, waarin zij de poëziekritiek verwijt voornamelijk oog te hebben voor maar één type poëzie, namelijk het 'autonome', en het 'anekdotische' type vanuit deze preoccupatie te verwaarlozen. Het is ongeveer hetzelfde bezwaar als de Maximalen meer dan tien jaar geleden uitten tegen de poëzie van de in zichzelf besloten taalwerelden in de trant van Kouwenaar.

Het viel te verwachten, en ook te hopen, dat De Waard weerwoord zou krijgen en het is de poëziecriticus en dichter Piet Gerbrandy die haar als eerste van repliek dient.

Hij was verbaasd toen hij zich door De Waard zag ingedeeld bij de 'autonomisten' en legt nu overtuigend uit, met voorbeelden en al, dat in de eerste plaats de tweedeling tussen autonome en anekdotische poëzie niet deugt en in de tweede plaats zijn waardering als criticus allerminst eenkennig is. 'De tijd der eenzijdige bewegingen is voorbij' noemde De Waard haar stuk; 'De tijd der eenzijdige bewegingen heeft nooit bestaan' noemt Gerbrandy het zijne.

Tezelfdertijd houdt Gerbrandy in Hollands Maandblad een mooi betoog over vraag ,,waarom het ene gedicht een pure, natuurlijke, spontane indruk maakt, terwijl het andere er gemaakt, bedacht, geconstrueerd uitziet''. Twee typen poëzie? Het bedrieglijke van die indruk ontgaat Gerbrandy natuurlijk niet. Toch meent hij aan het eind van zijn betoog dat zijn intuïtie hem kan leren ,,of een dichter me van zijn diepste roerselen deelachtig maakt, of dat hij een goed ingestudeerde act opvoert.''

Dit is een ander onderscheid dan tussen natuurlijk en gemaakt, waar hij van uitging. In de loop van zijn overdenkingen kwam hij hier terecht, bij dit echtheidscriterium, dat alleen intuïtief kan worden toegepast. Het blijft een heel persoonlijke kwestie, maar in laatste instantie is het toekennen van waardeoordelen dat ook.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden