Politiek

Tweede Kamer stemt in met donorplan D66

Een promotieteam van de JaofNee-campagne 2015, bestaande uit een viertal vrouwen die op de lijst staan voor een donororgaan, gaat de straat op om jongeren op te roepen donor te worden. Beeld ANP
Een promotieteam van de JaofNee-campagne 2015, bestaande uit een viertal vrouwen die op de lijst staan voor een donororgaan, gaat de straat op om jongeren op te roepen donor te worden.Beeld ANP

Van 'nee' naar 'ja, tenzij': dat is de kern van het omstreden donorplan waarmee een nipte meerderheid van de kamer vandaag onverwacht instemde. 75 kamerleden stemden voor, 74 tegen.

Het plan houdt in dat iedereen automatisch orgaandonor wordt, tenzij iemand anders aangeeft. Initiatiefnemer Pia Dijkstra is dolgelukkig: "Dit is heel goed nieuws voor al die mensen op de wachtlijst. Nu sterven jaarlijks honderdvijftig mensen die met een donororgaan nog in leven hadden kunnen blijven," zegt het D66-Kamerlid.

Donderdag nog leek er tijdens een debat over de zogenoemde actieve donorregistratie niet genoeg steun te zijn. Daarom paste Dijkstra het voorstel iets aan. Wie in het nieuwe plan na herhaalde oproepen niets invult, valt in de categorie 'geen bezwaar' en wordt in principe donor, tenzij familieleden dit tegenhouden na overlijden.

Geheel links stemde voor het plan. Het CDA en de VVD waren aanvankelijk tegenstanders. Toch hebben meerdere VVD-Kamerleden voorgestemd. Dat komt omdat binnen de fracties medisch-ethische kwesties zoals orgaandonatie gelden als 'vrije kwesties'. Kamerleden mogen los van wat de fractie vindt een standpunt innemen.

Meer of minder organen

Tom Oostrom, directeur van de Nierstichting en voorzitter van de Samenwerkende Gezondheidsfondsen, zei vandaag in Trouw dat hij verwacht dat ondanks de aanpassing het aantal donoren gaat stijgen als gevolg van dit plan.

Oostrom: "Nu heeft maar 40 procent van de Nederlanders zich geregistreerd, en van die groep zegt 60 procent ja. Dat komt neer op 24 procent van alle mensen, terwijl in de meeste enquêtes 60 procent van de Nederlanders zegt donor te willen zijn. Daarom is er een nieuw systeem nodig. Landen die het invoerden, zagen het aandeel donoren stijgen."

Het huidige systeem
Maar Roland Friele weet niet zo zeker of het donorplan extra organen gaat opleveren. De adjunct-directeur van instituut Nivel voor onderzoek van de gezondheidszorg en hoogleraar in Tilburg berekende ooit dat het huidige systeem - waarin je alleen donor bent als het codicil is ingevuld - meer potentie heeft dan het nieuwe plan.

Een van de belangrijkste zaken in het oude systeem is de toestemming van nabestaanden van mensen met een codicil. Als hun partner of kinderen van die wens afweten, en eerder bereid zouden zijn mee te werken, kan dat volgens Friele's onderzoek tot 18 procent extra organen opleveren. Bij het nieuwe systeem - iedereen is donor tenzij men bezwaar maakt - zou de winst tussen de 3 en 16 procent zijn.

De Eerste Kamer moet nog instemmen met het voorstel van D66 voordat het nieuwe systeem van kracht wordt. De voorstanders - PvdA, D66, SP, GroenLinks en 50 Plus - hebben in de Eerste Kamer 33 zetels, terwijl er 38 nodig zijn voor een meerderheid. De VVD heeft 13 zetels. Of het voorstel door de Senaat komt, is dus afhankelijk van de liberalen.

undefined

Op het nippertje
Als Tweede Kamerlid voor de Partij voor de Dieren, Frank Wassenberg, niet was vertraagd door het openbaar vervoer, was het plan niet door de Tweede Kamer gekomen. Hij was van plan tegen de nieuwe donorwet te stemmen. Als hij zijn stem wel had kunnen uitbrengen was de wet niet aangenomen met 75 tegen 74, maar hadden de stemmen gestaakt. In zo'n geval is een voorstel verworpen.

"Door enorme blunder cruciale stemming gemist wet orgaandonatie. Daardoor wet aangenomen waar ik tegen ben. Zeer ongelukkig mee", erkende het ongelukkige Kamerlid dinsdagmiddag op Twitter. Een woordvoerder van de partij was milder: "Hij heeft zijn best gedaan om op tijd te komen, maar het openbaar vervoer, dat zit weleens tegen."

Daarbij kwam dat de partij als veel anderen niet had voorzien dat de stemming over de donorwet zo spannend zou worden. Vorige week leek een ruime meerderheid tegen te zijn, maar omdat de VVD-Kamerleden vrij mochten stemmen kwam er uiteindelijk een nipte meerderheid voor de donorwet uit de bus rollen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden