teevendeal

Tweede Kamer laat de VVD de gifbeker helemaal leeg drinken

Minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie tijdens het vragenuur in de Tweede Kamer. Beeld ANP

Donderdag vindt het zoveelste debat plaats over de omstreden Teevendeal. De kwestie draait al lang niet meer om het zoekgeraakte bonnetje, maar om het vertrouwen in minister Van der Steur en premier Rutte.

Nederig en aangeslagen verlieten VVD'ers Mark Rutte en Ard van der Steur op de avond van 16 december 2015 de Tweede Kamer. De premier had zojuist 'veruit het zwaarste debat' uit zijn politieke loopbaan' achter de rug. Onderwerp: de klungelige afwikkeling van de Teevendeal, de omstreden schikking tussen het Openbaar Ministerie en drugscrimineel Cees H.. De schade: een motie van afkeuring, gesteund door bijna de voltallige oppositie.

Gehavend begonnen de premier en de minister van veiligheid en justitie aan het Kerstreces, maar ook hoopvol dat er eindelijk een streep gezet kon worden onder de pijnlijke kwestie. Nu, ruim een jaar later, moet vooral Van der Steur vrezen dat het zwaarste debat uit zijn politieke loopbaan nog komt. Donderdag dient hij zich in de Kamer te verantwoorden voor nieuwe onthullingen rond zijn betrokkenheid bij de politieke nasleep van de Teevendeal.

'De doofpot van Van der Steur'

De affaire krijgt verse zuurstof door het dinsdag verschenen boek 'De rekening voor Rutte' van Nieuwsuur-redacteur Bas Haan. Hoofdstuk 12 is getiteld 'De doofpot van Van der Steur' en heeft mogelijk een explosieve inhoud. Haan beschrijft hoe Van der Steur in maart 2015, toen nog Tweede Kamerlid, zijn minister Ivo Opstelten in een e-mail aanraadt bepaalde gevoelige informatie weg te houden bij de Kamer. Belangrijkste punt is het exacte bedrag van de deal tussen Cees H. en toenmalig officier van justitie Fred Teeven.

Opstelten wilde de 'ongeveer 4,8 miljoen gulden' noemen in zijn Kamerbrief. De reactie van Van der Steur: 'zeer kwetsbaar'. In de uiteindelijke brief stond het bedrag niet, terwijl de Kamer haast smekend om die informatie had gevraagd. Andere zinsneden van Opstelten werden door Van der Steur becommentarieerd met 'weghalen, nodigt onnodig uit tot discussie', 'zeer riskant', 'aanpassen' en 'maakt extra kwetsbaar'.

Van der Steur bemoeide zich dus actief met informatie die moest worden weggehouden bij de Kamer, terwijl híj die op dat moment wel had. En in zijn latere rol als minister van veiligheid en justitie deed Van der Steur voorkomen alsof hij als Kamerlid zuiver gehandeld had in deze kwestie. Haan betitelt dit als 'liegen'.

Weinig krediet

Van der Steur moet vrezen voor zijn plek in het kabinet. Zijn verdediging in het debat is duidelijk: al zijn e-mails zijn ter beschikking gesteld aan de commissie-Oosting, die de bonnetjes-affaire tot tweemaal toe heeft onderzocht. Oftewel, van informatie achterhouden is geen sprake.

In het tweede rapport-Oosting wordt op pagina 147 inderdaad - overigens zeer summier - gerefereerd aan de vertrouwelijke e-mail uit maart 2015. Het is volgens Van der Steur dan ook 'de vraag of het boek nieuw licht op de zaak werpt'.

Hiermee is de angel niet uit het debat. Aan VVD'er Van der Steur kleven inmiddels meerdere moties van wantrouwen en afkeuring. Zijn krediet in de Kamer was al nagenoeg op, de nieuwe onthullingen verschaffen de andere partijen in het zicht van verkiezingen dankbare munitie. Vanuit de oppositie wordt hardop gezinspeeld op het vertrek van Van der Steur, tot irritatie van de VVD.

"Een minister is geen wegwerpartikel", zei fractievoorzitter Halbe Zijlstra dinsdag. De sleutel ligt bij de PvdA. Fractievoorzitter Attje Kuiken zegt alleen dat Haan 'stevige conclusies' trekt in zijn boek. De coalitiegenoot heeft Van der Steur tot op heden in alle vervelende kwesties gesteund, maar dat was buiten campagnetijd.

Een briefje aan de Kamer

Het debat belooft ook vervelend te worden voor de premier zelf. Volgens Bas Haan was het exacte schikkingsbedrag van de Teevendeal in een eerder stadium eveneens bekend bij Rutte. De premier bestrijdt dit. Rutte liegt, zegt Haan.

De Rijksvoorlichtingsdienst laat weten dat een document met dat geldbedrag het ministerie van Algemene Zaken inderdaad heeft bereikt, maar niet de premier zelf. D66-leider Alexander Pechtold noemt dit 'bijzonder'. "Rutte zegt steeds dat hij bovenop dit dossier zit en Algemene Zaken is een overzichtelijk ministerie."

In een briefje aan de Kamer, vanmiddag verstuurd, toont Van der Steur zich alvast deemoedig: "Het dossier geeft geen fraai beeld, er is veel fout gegaan."

Die fouten kostten tot op heden een VVD-minister zijn baan, een VVD-staatssecretaris en een VVD-Tweede Kamervoorzitter. In de wandelgangen verzuchtte VVD-fractievoorzitter Zijlstra dinsdag: "Ik dacht dat de gifbeker nu eindelijk leeg was, maar helaas."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden