Tweede Kamer kritisch op minister De Jonge om ‘veel te positief pr-verhaal’

Beeld ANP

Een krasje op het blazoen van minister Hugo de Jonge van volksgezondheid: hij moet toegeven dat een persbericht over meevallende personeelstekorten in de zorg veel te positief was.

Pronken met gunstige cijfers is voor ministers een riskante bezigheid. Minister Hugo de Jonge heeft zijn eerste tik op de vingers binnen. De Tweede Kamer ergert zich aan de ronkende taal waarmee de minister het nieuws naar buiten bracht over dalende personeelstekorten in de zorg. De Jonge (CDA) geeft toe dat een persbericht te rooskleurig was. Maar zijn claim dat er ‘ook goed nieuws’ te melden valt, houdt hij vol. De oppositie in de Tweede Kamer vindt ook die bewering te voorbarig.

“De minister moet wat minder pr brengen en wat meer het eerlijke verhaal vertellen”, oordeelde D66-Kamerlid Vera Bergkamp. “Problemen moet je eerlijk benoemen”, mopperde VVD-fractiewoordvoerder Leendert de Lange woensdag in een Kamerdebat. Ook vanuit de eigen partij van de minister klinkt kritiek. CDA-Kamerlid Joba van den Berg noemde het ‘mooi’ dat er veel vacatures zijn ingevuld, “maar of de groei komt door het actieplan van de minister, is de vraag”.

Op de ochtend van de Europese verkiezingen stuurde de minister een juichend persbericht de wereld in: ‘Aanpak personeelstekort zorg werkt.’ In het korte bericht werd in achtvoud gemeld dat de cijfers ‘heel goed nieuws’ zijn. In plaats van een verwacht personeelstekort van 100.000 à 125.000 medewerkers in de zorg, in 2022, is het verwachte tekort nog maar 80.000 medewerkers. “En mogelijk zelfs maar 55.000”, schreef De Jonge. Even leek het of de tekorten al bijna met de helft zijn geslonken, sinds het kabinet er de schouders onder zette.

Nergens meldde het ministerie dat de gunstige cijfers vooral komen door een andere rekenmethode. De prognoses zijn bij nader inzien minder somber dan gedacht. In de officiële brief aan de Tweede Kamer stond dat wel. Verder zijn de cijfers gunstiger dan eerst doordat meer jongeren een opleiding doen in de zorg. Maar het persbericht liet onvermeld dat die gunstige cijfers dateren uit 2017 – vóór het kabinet aantrad.

Gevoelige kritiek

Dat de Tweede Kamer vraagtekens zet bij de effecten van de ‘actieprogramma’s’ van minister De Jonge is gevoelige kritiek. De minister heeft keer op keer gezegd dat het terugdringen van de schreeuwende personeelstekorten een van de grootste uitdagingen is van het hele kabinet, waarvan hij namens het CDA vicepremier is. “Het kabinet is echt niet naar de rozebrillenwinkel geweest”, verdedigde De Jonge zich in het Kamerdebat. Verwijzend naar de officiële Kamerbrief: “De Kamer is zo volledig mogelijk geïnformeerd.” 

Ook de kritiek dat De Jonge te veel pr bedrijft komt binnen, want die is niet nieuw. “De minister is een beetje recidivist”, waarschuwde PvdA-Kamerlid John Kerstens. Volgens PVV-Kamerlid Fleur Agema moet de Tweede Kamer zelf “te veel uitpluiswerk” doen om achter de feiten te komen.

Van de meeste ‘actieprogramma’s’ van De Jonge kan het eerste effect pas volgend jaar gemeten worden.  In de zorg waren dit voorjaar 36.500 vacatures, telde het CBS . Dat is 9000 meer dan het jaar ervoor. Zonder ingrijpen was dat getal nog zorgwekkender geweest, gelooft De Jonge. In de brief aan de Kamer maakt de CDA-minister de 'voorzichtige berekening’ dat tegelijk ook “5000 meer mensen in de zorg aan de slag zijn gegaan dan de prognose”. Dit alles dankzij inspanningen “van het kabinet, werkgevers en onderwijs”.

Hij probeerde de kritische Tweede Kamer te overtuigen dat hij geen belang heeft de cijfers op te poetsen. “De personeelstekorten zijn urgent. Dat voelen alle bewindslieden van VWS heel goed.”

Lees ook: 

Verpleegkunde blijft een populaire opleiding en het aantal zij-instromers stijgt.

Het personeelstekort in de zorg loopt sneller terug dan verwacht, schreef Trouw eerder. Deze krant meldde erbij dat de afname deels te verklaren is door een ander rekenmodel én door meer studenten verpleegkunde. Hans Aerts van de Hogeschool Utrecht herkent die trend. “Sinds 2013 neemt het aantal studenten verpleegkunde ieder jaar toe. We begonnen met 900 studenten, nu zijn dat er meer dan tweeduizend.”

Hugo de Jonge heeft alternatief voor de marktwerking: samenwerking

Minister De Jonge beloofde dit voorjaar een rem op de marktwerking in de zorg. Nu levert hij zijn eerste proeve af: voor de thuiszorg. Het nieuwe woord is: samenwerking. Minder concurrentie, meer overleg. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden