'Tweede aardbeving' treft Nepal

Politieke crisis drijft slachtoffers natuurramp onder de armoedegrens. Hulp komt nauwelijks ter plaatse.

Nepal lijdt onder een politieke crisis die wel 'de tweede aardbeving' wordt genoemd. De impact van een wegblokkade door oppositiegroepen in het zuiden van het land (zie kader), is volgens economen nu al erger dan die van de aardbeving die Nepal eerder dit jaar trof. Voedsel, bouwmaterialen en benzine komen het land maar mondjesmaat in. Veel slachtoffers blijven daardoor dit jaar verstoken van de door de overheid en hulporganisaties toegezegde hulp.

De gevolgen zijn ook merkbaar in het dorp Khokana, gelegen in de Kathmandu-vallei. De in het wit geklede weduwe Harimaya Maharjan legt er samen met een ingehuurde arbeider de laatste hand aan een nieuw huis, een golfplaten hut van 2,5 bij 2,5 meter. Tot voor kort woonde ze in een kamer hogerop in haar dorp, maar door de blokkade die tot tekorten en scherpe prijsstijgingen leidt, kan ze zich de huur niet langer veroorloven. "Sinds de dood van mijn man heb ik het gevoel alleen op de wereld te zijn. Ineens is alles duurder. Ik heb een stukje land maar geen geld voor compost en zaden. Het gas is op en ik sprokkel brandhout als een dief in de nacht."

Harimaya's buurman, Shantalal Maharjan, heeft soortgelijke problemen. Doordat constructiematerialen als cement niet langer beschikbaar zijn, en de bouw grotendeels stil ligt, zit de timmerman al twee maanden zonder werk. "Ik heb nog wat voorraden etenswaren. Ik kook op hout uit de resten van mijn huis dat tijdens de aardbeving instortte. Als straks beide op zijn, weet ik niet precies hoe we verder moeten."

Aardbevingsslachtoffers als Hiramaya and Shantalal raakten dit jaar niet alleen sommige van hun naasten, hun huis en bezittingen kwijt, zij dreigen door de huidige crisis tevens onder de armoedegrens terecht te komen. Door de blokkade zit de grens met India min of meer dicht. Nepal is voor essentiële levensmiddelen en bouwmaterialen afhankelijk van de zuiderbuur. De blokkade leidt tot een ernstig tekort aan gas, benzine, diesel, kerosine, cement en bepaalde medicijnen en vaccins. Veel groenten zijn in prijs verdubbeld.

Hulporganisaties waarschuwen voor een humanitaire crisis. Unicef-directeur Anthony Lake zei tijdens een recent bezoek dat deze winter meer dan drie miljoen kinderen onder de vijf ziek dreigen te worden of zelfs kunnen overlijden. Meer dan 200.000 getroffen families wonen in tijdelijke onderkomens, gemaakt van tentzeil en golfplaten.

Ook de hulp van de Nederlandse Samenwerkende Hulporganisaties staat onder druk. Een Giro 555-actie haalde eerder dit jaar ruim 25 miljoen op voor Nepal. De partners hebben onder meer moeite de getroffen families van winterpakketten te voorzien met spullen als warme dekens, thermomatrassen, kruiken, kleding, tentzeilen en zonne-energielampen. "We lopen zeker een maand achter op schema", zegt Cecilia Keizer, directeur van Oxfam Nepal. "Sommige spullen staan vast aan de Indiase grens. Door het brandstoftekort is levering en monitoring moeilijk." Oxfam is van plan 12.000 families winterpakketten te geven maar heeft tot nu toe slechts 20 procent blij kunnen maken. Ook de bouw van drinkwatersystemen en toiletten wordt ernstig gehinderd.

ICCO en Kerk in Actie schatten dat de helft van hun activiteiten in de wederopbouw bemoeilijkt wordt. Het gaat om reparaties van irrigatiesystemen, elektriciteit en wegen, alsook het verstrekken van landbouwzaden en pluimvee. Oxfam-directeur Keizer vreest een sterke toename van honger en armoede als de crisis voortduurt. "Nepalezen zijn geboren overlevers maar het houdt een keer op. Bedrijven in het zuiden van Nepal functioneren al maandenlang niet meer. De economie was al erg fragiel, en dreigt nu in te storten."

De hulpverlening liep al eind oktober vertraging op. Ondermeer door een langdurige regentijd en een tekort aan helikopters was Oxfam slechts in staat 30 procent van het budget op te maken. Keizer pleit voor meer flexibiliteit in de besteding: "Noodhulp in een land als Nepal is lastig gezien het landschap en een instabiele overheid. Het geld moet binnen twee jaar worden besteed, maar het is nu al duidelijk dat de wederopbouw veel langer gaat duren."

Politieke rust is ver te zoeken

Al jaren is er in Nepal sprake van een enorme politieke patstelling. Afgelopen september kreeg het land na lange tijd een nieuwe grondwet, maar politieke rust is geen stap dichterbij gekomen.

De nieuwe grondwet die van Nepal een federale en seculiere republiek maakt, stuit op groot verzet onder de bevolking. Een derde van de Nepalezen is niet blij met de provinciale opdeling van het zuiden en de proportionele vertegenwoordiging van etnische groepen die de nieuwe grondwet heeft geïntroduceerd. De Madeshi en Tharu, etnische groepen in het zuiden, blokkeren sindsdien uit protest de wegen tussen India en de rest van het land. De blokkade wordt informeel gesteund door India, tot ergernis van de Nepalese regering.

De situatie wordt verergerd doordat de politiek het niet eens kan worden over wie de Nationale Reconstructie Autoriteit gaat aansturen. Deze organisatie keurt bouwcodes goed en distribueert financiële steun onder de aardbevingsslachtoffers. Gesprekken hierover tussen de regering en oppositie hebben tot nu toe weinig opgeleverd. Dit betekent onder andere dat de wederopbouw van het land nog langer op zich laat wachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden