Twee tieners in zijn boomgaard

Amanda Coplin situeert haar debuut in haar landelijke geboortestreek

"Als je van literatuur houdt en uit het westen van Amerika komt, lijkt het soms alsof alleen mensen aan de oostkust complexe gevoelens hebben, want niemand schrijft ooit over de plek waar jij vandaan komt", vertrouwde de Amerikaanse Amanda Coplin onlangs een journalist toe. Om dat patroon te doorbreken, liet de debutante, die in de buurt van Seattle opgroeide, 'De boomgaard' spelen in de streek die haar zelf zo vertrouwd is, maar dan rond het jaar 1900. Het heeft Amerikaanse lezers en critici ervan weerhouden enthousiast te reageren op deze plattelandsroman.

Talmadge, het centrale personage, leeft als semi-kluizenaar in deze westelijke uithoek van de Verenigde Staten. Hij bewoont een eenvoudige hut, verplaatst zich met een muilezel en een houten kar, en draagt zorg voor zijn appel- en abrikozenbomen. Hij is al jong wees geworden, heeft ook zijn enige zus al vroeg verloren en vraagt niet veel van het leven. Een rustige, integere man van weinig woorden. Talmadge zou een dodelijk saai personage kunnen zijn als Coplin niet zo bedreven was in het oproepen van de leegte die hem op een verstikkende manier omgeeft. "De dagen vloeiden in elkaar over en leken sterk op elkaar. Er veranderde weinig. Misschien was de tijd tot stilstand gekomen, misschien had hij nooit bestaan. Het was zelfs onduidelijk wat er gebeurde."

Dat verandert als hij op een dag twee zwangere, uit een bordeel gevluchte tieners in zijn boomgaard ontdekt. Hij laat ze met rust, maar zet wel elke dag eten voor hen neer. Langzamerhand begint hij hun aanwezigheid te waarderen en als een van de meisjes met haar zusters baby besluit bij hem te blijven, beschouwt hij dat op zijn eigen bescheiden manier als een eer. Het gaat pas mis als de tiener rusteloos wordt en zich aansluit bij een groep rondtrekkende paardendieven, zonder zich nog om de baby te bekommeren. Bij Talmadge bracht ze haar dagen grotendeels slapend door en verwaarloosde ze zichzelf, maar de paarden brengen haar weer tot leven. "Het geluid van de kudde in de buitenlucht: ademloos, snuivend, stampend, hinnikend. De paarden, net afgedaald uit de bergen, stonken in de hitte: naar zweet en gras, naar uitwerpselen. Hun vacht golfde als ze zich onder de zon bewogen."

De zwijgzame Talmadge met zijn statische boomgaard moet het jammerlijk afleggen tegen de lokroep van deze zinnelijke, beweeglijke dieren. Nu er opnieuw iemand uit Talmadge's leven verdwijnt, wordt de leegte die het meisje achterlaat een obsessie. Steeds wil hij haar zoeken, redden en terughalen. Maar zij wil helemaal niet door hem 'gered' worden.

Alle personages worden door een innerlijke wanhoop gedreven, die zijzelf niet kunnen benoemen, maar waar Coplin ons op bijna elke pagina aan herinnert: "Hij was door het leed gevormd: hij was er zwijgzaam en behoedzaam door geworden." Daarnaast zet ze het majestueuze landschap zwaar aan: "Vanaf het punt waar de rivieren samenkwamen liepen ze vier dagen in de richting van de bergen die niet dichterbij leken te komen. De hoogte nam toe, de Cascades rezen als goden voor hen op. Het was mei, het sneeuwde." Kan de nietigheid van de mens er dikker bovenop liggen?

'De boomgaard' is een gedegen roman, traditioneel verteld, met veel oog voor karakters, beklemmend van begin tot eind. Maar het biedt de lezer wel heel weinig lucht, heel weinig kans om zelf conclusies te trekken. Vreemd is ook dat geen van de personages in de decennia die het boek beslaat een seksuele relatie heeft, een huwelijk aangaat of zelfs maar enige erotische passie koestert. Is Coplin te preuts? Kon ze zich niet in die kant van haar personages inleven? Wilde ze bewust volkomen seksloze wezens creëren? Vond ze passie bij deze eenzame zielen afbreuk doen aan de desolate sfeer? Het is gissen, maar ongeloofwaardig blijft het.

Amanda Coplin: De boomgaard. (The Orchardist) Vertaald door Guus Houtzager.

De Bezige Bij, Amsterdam; 475 blz. euro 22,90

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden