Twee appels bestellen met een app

altijd online | China geeft ruim baan aan digitale innovatie en de bevolking omarmt die graag. Het land is veel verder dan Europa als het gaat om smartphonegebruik.

Aan de gammele fruitkar van Xiang Huahua hangt een wit A4'tje. Het wappert in de wind. Op het geplastificeerde papier staat een code. "Scan maar, hoor", lacht de 45-jarige, terwijl ze een ananas pelt. De QR-code, het vierkante, mobiel scanbare blokschema dat in Nederland langzaam aan bekendheid wint, is in China volledig geïntegreerd in het dagelijks leven. Xiang schat dat zo'n 70 procent van haar klanten mobiel afrekent. Daarvoor moest altijd alles contant.

Als het over China's internet gaat, gaat het meestal over censuur. Facebook, Google, Twitter zijn allemaal verboden. Informatie over historisch gevoelige gebeurtenissen, zoals de gewelddadig neergeslagen studentenprotesten in 1989, is nauwelijks toegankelijk. Maar er is een ander verhaal, waarin er vooral veel wél kan. Meer dan in Nederland. In China's steden is een dynamische internetsamenleving ontstaan, waarin entertainment en efficiënte dienstverlening centraal staan.

"Mijn smartphone is een verlengstuk van m'n lichaam", zegt Jiang Yan (33), webredacteur bij Jiemian, een lifestyle-bedrijf in Peking. Overleggen met haar werkteam - voiceberichtjes zijn favoriet - en al haar aankopen doet ze via haar telefoon. Net als het bestellen van een schoonmaakster, een pakketje versturen of virtueel in de rij staan voor een favoriet restaurant. Het wordt mogelijk gemaakt door tal van start-ups, waarin bedrijfjes concurreren op klantvriendelijkheid. Zo kan zelfs een bestelling van twee appels binnen een uur worden thuisbezorgd en komt de schoonheidsspecialist bijna gratis aan de deur om je nagels te lakken.

Veel van die diensten worden aangeboden via WeChat, een app die vijf jaar geleden gelanceerd werd door internetbedrijf Tencent. WeChat, waarop dagelijks bijna 600 miljoen mensen inloggen, begon als een chat-app vergelijkbaar met WhatsApp, maar ontwikkelde zich tot een platform dat vele duizenden andere apps en (overheids)diensten faciliteert.

Waarom sloegen deze online services eerder aan in China? Naast de schaalvoordelen en relatief lage Chinese arbeidskosten die alle nieuwe dienstverlening mogelijk maken, lijkt ook de snelheid van sociale ontwikkelingen in China een rol te spelen. De drempel om nieuwe technologie uit te proberen is laag, ook onder ouderen. De smartphone werd zo belangrijk omdat de Chinese internetgebruikers de computer vaak oversloegen - net als in veel ontwikkelingslanden. Er komen zo'n 100,000 Chinese internetgebruikers bij per dag, vooral via het kopen van een smartphone.

Het valt Jiang, die veel reist voor haar werk, op dat de smartphone in Europa minder intensief gebruikt wordt. "Je moet ook bedenken dat het hier vroeger echt heel onhandig was. Voordat je met je telefoon treinkaartjes kon kopen stond je uren in de rij."

Nadelen zijn er ook. Zo vergroot de smartphone de digitale kloof. De boeren en ouderen die digitaal niet meekomen staan alsnog in lange rijen, om bij het loket te horen dat hun kaartjes online al zijn uitverkocht. Voor de meest in het oog springende problemen hoef je de deur maar uit te stappen: in restaurants, de metro, of op straat kijken mensen vaak liever naar hun schermpje dan naar elkaar. Ze horen bij de ditouzu, de gebogenhoofdenclub, zoals smartphonegebruikers spottend worden genoemd. In 2008 was China het eerste land dat internetverslaving tot een klinische aandoening uitriep.

Toch ziet de Chinese regering vooral voordelen. Sociale media worden strak gehouden, maar innovatie en e-commerce moeten de binnenlandse consumptie stimuleren. Dat lukt goed bij stedelingen zoals Jiang, die momenteel minder online probeert te kopen "omdat je bij digitale aankopen nauwelijks door hebt dat je geld uitgeeft". Voor migrantenwerkers als fruitverkoper Xiang ligt dat anders. Zij heeft geen recht op sociale voorzieningen. Ze spaart al haar inkomen voor ziektekosten, familie en pensioen. "Nee, joh", reageert Xiang dan ook verbaasd op de vraag of ze zelf vaak haar telefoon gebruikt om mee te betalen. "Ik werk hier de hele dag. Wanneer heb ik nou tijd om te consumeren?"

Uber in China

Westerse internetbedrijven dromen van toegang tot China's smartphonemarkt, met meer dan 700 miljoen gebruikers de grootste ter wereld. Los van de censuur blijft de Chinese markt moeilijk te veroveren.

Online taxidienst Uber, die 1 miljard dollar investeerde, had na een jaar nog maar 3 procent marktaandeel in China. Vorige maand besloot het bedrijf te fuseren met lokale concurrent Didi Chuxing. Didi, goed voor 16 miljoen ritjes per dag, bleek beter ingespeeld op de lokale markt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden