TWEE ADELLIJKE TUINEN

De Hof van Walenburg en de tuin van kasteel Lunenburg zijn beide open op zaterdag 25 juni van 10.00 tot 17.00 uur. Toegang Fl.5,- (kinderen tot 12 jaar in Walenburg Fl.2,50. Walenburg is ook nog open op 12 juli, 13 augustus en 6 september.

Rozen, hortensias, gazons en vijverpartijen. De tuin van Lunenburg aan de Langbroekerwetering ademt een serene rust. Caroline Tisdall oude bloemen en andereonregelmatigheden weg. Het gras is doorweekt na al die regen. Zon zal er nu voor moeten zorgen dat de tuinliefhebbers volgende week zaterdag droge voeten houden. Dan opent dhr. P. Fentener van Vlissingen, eigenaar van Lunenburg, één maal dit jaar voor hen zijn tuin. Tegen betaling van vijf gulden entree (de opbrengst komt volledig ten goede aan de Kankerstichting) kan men genieten van dit paradijsje in het Overkwartier.

Zo'n twintig jaar geleden kocht Fentener van Vlissingen het door Monumentenzorg gerestaureerde circa twee hectare grote landgoed, gelegen in het zuidoosten van de provincie Utrecht, het vroegere Overkwartier. Net als andere landgoederen langs de wetering was Lunenburg van oorsprong een dertiende-eeuwse versterking, een vierkante woontoren (donjon), gebouwd op drassige komgrond.

Een geallieerde bom ruïneerde in 1944 een derde van de toren. Van het daaraan vast gebouwde negentiende-eeuwse woonhuis bleef helemaal weinig over. Volgens Fentener van Vlissingen een geluk bij een ongeluk, die bom, want in 1970 kreeg Lunenburg weer het uiterlijk van 1744: een losstaande vierkante omgrachte toren, door een houten loopbrug verbonden met een achttiende-eeuws ogend woonhuis.

BESSENPUNT

Het terras achter het woonhuis biedt vandaag onder het genot van een grote kop Engelse thee en een home-made bessenpunt een fraai uitzicht over een van de vijvers.

Caroline Tisdall, tuinarchitecte, schrijfster en dichteres en levenspartner van de heer Fentener van Vlissingen, heeft de tuin van Lunenburg ontworpen. De oude bomen, waaronder een prachtige sequoia en moerascipres, getuigen van de in Engelse landschapsstijl aangelegde tuin uit de vorige eeuw. De eiken, die de oprijlaan markeren, vertellen een eigen verhaal. Zij maakten deel uit van een lange rechte laan, die zich uitstrekte tot aan de Utrechtse Heuvelrug. Het kappen van de bomen in het begin van deze eeuw werd onderwerp van het eerste kamerdebat over milieuwetgeving.

Met het milieu gaan tuinmannen Hans en Frans voorzichtig om. Kunstmest en bestrijdingsmiddelen zijn uit den boze. Fentener van Vlissingen: “Bovendien is het toch heerlijk om te zien hoe een rupsje zich te goed doet aan zo'n sappig jong blad. Als ze maar niet de hele tuin opeten.”

ROZEGEUR

Hoewel nog vroeg in het seizoen streelt een aangename geur van rozen overal in de tuin de neus. Sommige door vele knoppen overhangende struiken zijn meters hoog. Zij zijn verweven met clematis en een toevallig op hun weg staande boom. Wat zon en zij bloeien volgende week volop.

Ondanks de zware kleigrond zien de rododendrons er gezond uit. “Bij het planten hebben we grote hoeveelheden zure grond toegevoegd én het advies van Boskoopse kwekers ('U moet zich aanpassen aan de bodem hier') in de wind geslagen”, vertelt Caroline met een lachje.

De verschillende delen van de tuin worden door gras met elkaar verbonden. En daar mag je gewoon op lopen. Bomen, struiken en borders creëren verschillendehoekjes, die allemaal een eigen karakter hebben. Lezen, dichten en mijmeren in het Filosofenhoekje, discussiëren in de Dialogenhoek. De potagerie voor het verbouwen van de boontjes en de brandnetelhoek, speciaal voor de nachtegaal. Telkens verrassende doorkijkjes of uitzicht op het prachtige achterliggende landschap rond de Langbroekerwetering. Bescheiden opgesteld een aantal beelden van de Utrechtse beeldhouwer Pieter d'Hont.

De openstelling van zijn privé-tuin heeft voor Fentener van Vlissingen iets vanzelfsprekends.“Als je iets kostbaars bezit, is het in deze tijd logisch dat je dat met anderen deelt. Alleen wil ik wel zelf bepalen op welke manier en wanneer.”

Inmiddels is mijn auto gekeerd en staat geduldig op mij te wachten. Door gastheer en gastvrouw word ik uitgezwaaid, een vers geplukte roos ter afscheid en nieuwe ideeën voor mijn landgoedje van 12 x 7 meter rijker.

Walenburg: Een tuin met vele kamers

In het poortgebouw van landgoed Walenburg liggen twee grote groen-witte vlaggen van de Nederlandse Tuinenstichting klaar om uitgestoken te worden. Dat gebeurt zesmaal per jaar als Walenburg haar poorten opent voor het tuinminnende publiek. Dit landgoed ligt een kilometer ten zuidoosten van Lunenburg en deelt een soortgelijke historie.

Tuinarchitect Arend-Jan van der Horst laat op onze wandeling in de door hoge eiken omsloten tuin een stroom van Latijnse plantenamen los. Hij is namens de Nederlandse Tiunenstichting verantwoordelijk voor het in stand houden van dit 'levend museum', nagelaten door het echtpaar Canneman. Mevrouw Canneman ontwierp in de jaren zestig de tuin en heeft daarmee een nieuwe trend in de Nederlandse tuinarchitectuur gezet. Tegenover de asymmetrie van weleer en de warme geel-oranje en rode kleuren van Mien Ruys introduceerde zij (opnieuw) de symmetrische tuin waarin de romantiek een belangrijke plaats inneemt. Paars, roze, violet, blauw en wit werden de nieuwe kleuren.

Samen met haar man, die de toren en het woonhuis restaureerde, was zij tot 1987 bewoonster van Walenburg. Daarna betrok Graaf van Lynden van Sandenburg, inmiddels genietend van de VUT, het bezit van zijn vader. “Mijn vrouw wilde hier altijd graag wonen, maar door de afspraak van mijn vader met Canneman, was dit niet mogelijk.”

Vanaf het hoger gelegen terras kijkt hij op de omgrachte vierkante tuin. Strakke taxus- en haagbeuk-hagen omsluiten de verschillende 'kamers'. Weelderig groeiende rozen steken erbovenuit. Iedere kamer heeft zijn eigen identiteit. De pluktuin met snijbloemen en kruiden, de rozentuin, de border-tuin en de stille tuin. De laatste vormt door z'n eenvoud een mooi contrast met de gevarieerd beplante andere kamers.

Op de rijke kleigrond groeit de geranium nodosum tegen de klippen op. Een zorg voor Van der Horst en tuinman Teus Mandersloot. Het evenwicht in de borders moet immers bewaard blijven.

GRAFSTEEN

Naar beneden kijkend sta ik bijna op een stukje tekst: 'Hier leyt begraven Jan...'. Deel van een grafsteen, zorgvuldig geselecteerd uit overblijfselen van een of andere restauratie, hergebruikt voor de paden in de tuin.

Wanneer je aan het eind van de hoofdas naast de met clematis en mos begroeide buste staat is het uitzicht op de woontoren adembenemend. De hoofdas is inmiddels voor een deel betegeld omdat de soms duizend bezoekers op één dag forse sporen achterlaten in het gras.“Voor de tuin zelf zou het beter zijn de openstelling wat meer te concentreren in één of twee maanden”, vindt Teus Mandersloot. Het biedt de hof dan de rest van het jaar de rust die hij nodig heeft om zo mooi te blijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden