Twaalf jaar filmen met één cast

interview | In drie uur groeit Mason op van een jochie van zeven tot een man van negentien. Een magnifieke time lapse film. Regisseur Richard Linklater vertelt hoe 'Boyhood' werd gemaakt.

Veel films gaan over het buitengewone: een ontvoering, een moord, een superheld. Niet die van Richard Linklater. "Ik probeer iets anders te laten zien: het leven zoals veel mensen het ervaren."

Richard Linklater (54) behoort tot de opwindendste Amerikaanse regisseurs van dit moment. Het Amerikaanse filmvakblad Variety is deze zomer al een campagne begonnen om de onafhankelijk opererende filmmaker, die op de kop af een kwart eeuw actief is, volgend jaar eindelijk een Oscar te bezorgen, op z'n minst die voor beste regisseur.

De afgelopen twaalf jaar werkte Linklater in het geheim aan een uniek filmproject. Elk jaar, van 2002-2013, maakte hij gedurende enkele dagen opnamen met dezelfde cast en crew. Het resultaat is verbluffend, alsof je je broertje ziet opgroeien, alsof je je eigen leven voorbij ziet trekken, of zoals Linklater het formuleert: "You see the coming of self."

In 'Boyhood' zie je voor je ogen een zesjarig jongetje opgroeien, van de lagere school naar de middelbare school naar de universiteit, waarbij het de kleine momenten zijn, de incidenten, die het leven van Mason (Ellar Coltrane) vormgeven. Het is niet alleen het grote moment waarop hij met zijn moeder (Patricia Arquette) en zusje (Linklaters docher Lorelei) de buurt uit rijdt, op weg naar een ander leven, en zijn vriendje in de verte ziet verdwijnen. Het is ook het moment waarop zijn vader (Ethan Hawke) voordoet hoe je piesend een kampvuurtje dooft. Het is het klasgenootje dat een troostend briefje schrijft. Het is dat ene ogenblik samen met zijn vader in de auto.

U hebt 'Boyhood' in het geheim gemaakt, waarom?

"Vooral om de jonge hoofdrolspelers te beschermen. Ellar Coltrane was zeven jaar toen we begonnen. Eigenlijk heb ik het jongetje niet gecast, ik heb zijn ouders gecast die een grote beslissing namen voor hun kind. Het is een levensproject. Zijn ouders hoopten op een positieve ervaring. En dat was het ook. Ellar werkte een paar dagen per jaar mee aan een filmproject. Hij is nu 19, een leuke, creatieve jongen, die prima omgaat met de aandacht. Hetzelfde geldt voor mijn dochter Lorelei. Zij is nu 21, en slaat zich door dit publieke moment als een volwassene.

"Anders dan de deelnemers aan de Britse documentairserie '7 Up', voelde Ellar, die een fictief karakter speelt, natuurlijk niet de last om zichzelf uit te beelden. Dat lijkt me heel heftig. Je ziet in die documentairereeks - en dat is erg fascinerend - dat het zelfbewustzijn de deelnemers op een gegeven moment in de weg gaat zitten."

Het ziet er heel makkelijk uit, maar hoe moeilijk is het om zo'n groot naturel te bereiken in een film?

"Heel moeilijk. Vaak zie je dat acteurs er een schepje bovenop doen, als de camera's draaien. Maar 'Boyhood' is geen film van grote ogen en dramatische dialogen. Deze film is 'so real life', je kunt je geen trucjes veroorloven. Ik probeer met 'Boyhood' te tonen hoe het leven voelt. That's it. Ken je dat Stevie Wonder-album uit de seventies, 'Songs in the Key of Life'? Dat is als deze film."

De film moet de sleutel tot het leven zijn?

"Ja, het gaat natuurlijk om een film die over een periode van twaalf jaar is gemaakt, en die in mijn poriën is gaan zitten. Alles was goed gepland en gestructureerd. Zoals in het echte leven. Je hebt een plan, je gaat naar school, maar terwijl je dat plan uitvoert, stuit je op dat willekeurige ding dat leven heet, en dat je niet compleet kunt controleren. Je kunt er wel mee samenwerken.

"Zo wist ik tien jaar geleden al wat het laatste shot zou worden. Maar de dialoog wist ik pas tien uur van tevoren. Zo gaat het ook in het leven. Ik werk tot ik de juiste emotie voor het moment weet. Ik houd daar erg van: vertrouwen in het moment. Het schept een grote eerlijkheid in het werk.

"De kijker voelt dat ook, denk ik, dat emoties zijn voortgekomen uit een proces en dat niet alles van tevoren is bedacht."

Mason krijgt van zijn stiefgrootouders een Bijbel en een hagelgeweer. Zo'n scène is in de meeste films een voorbode voor onheil.

(Lacht) "Dat heb ik zelf meegemaakt. Op mijn dertiende kreeg ik mijn eigen 'Holy Bible' en 'shotgun'. Het was een kerstcadeau. Ik kom uit Texas, het is iets cultureels. De reden dat ik het heb opgenomen, is om te laten zien dat niet iedereen opgroeit als 'highschool shooter'. De meeste mensen althans niet. Die handelen verantwoordelijk, zoals de stiefgrootvader die zijn stiefkleinkind leert veilig om te gaan met het geweer. Hetzelde zie je in de scène waarin Mason rondhangt met wat oudere jongens, ze drinken, zijn agressief, praten slecht over meisjes. Het zijn tieners, flapdrollen. Het is allemaal niet zo erg, wel typisch. Mason realiseert zich dat hij niet die weg op wil. Dat hij een keuze heeft. Veel filmmakers zoeken de gekte; ik speur naar het alledaagse."

Mason zegt in de film: 'Basically, mom is as fucking confused as I am'.

"Ja, het is het moment waarop je je realiseert dat je ouders echte mensen zijn, geen superhelden. Je kunt ze zelfs analyseren. Als je ouder wordt, wordt de analyse van je ouders ook scherper. Je kunt ze bekritiseren en tegelijkertijd waarderen."

'Boyhood' biedt ook een herkenbaar, zeer intiem portret van een moeder, een vader en een zus. Hoeveel heeft u ontleend aan uw eigen leven?

"De film had ook 'Motherhood' of 'Parenthood' kunnen heten, maar ik stond zelf het dichtst bij het perspectief van het jongetje, daar weet ik het meeste van. Ik had zelf een alleenstaande moeder, ben in Texas opgegroeid, en behalve mijn oudste dochter zitten ook mijn twee jongste dochters in de film. De auto waarin Ethan Hawke rijdt, is mijn eigen auto. Het zijn flarden autobiografie en 'home movie', herinneringen aan een jeugd van twaalf schoolgaande, vormende jaren."

De moeder gaat psychologie studeren...

"Ja, dat boeit haar enorm, en mij ook."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden