Tv-studio wordt kathedraal

Een schets van het interieur zoals het eruit moet komen te zien na de verbouwing. Beeld Bisdom van Orange

Het glinsterende godshuis van de Amerikaanse tv-show 'Hour of Power' is gekocht door het bisdom. Het is wel wennen voor de katholieken.

Tegen negenen, op zaterdagochtend. Langs de palmen en grasperken dwalen twee grijze dames op gympen. "Weet u soms waar de genezingsdienst is?", vraagt degene met de getinte brilleglazen. Het zou ergens bij de Crystal Cathedral moeten zijn, zeggen ze, maar de dames verkeken zich op de grootte van het terrein (zo'n twintig voetbalvelden) en het aantal bijgebouwen. Na een 'helaas niet' lopen ze arm in arm verder.

Formeel heet de Crystal Cathedral nu Christ Cathedral. Televangelist Robert Schuller - ook de man achter het televisieprogramma 'Hour of Power' - liet de iconische kerk in Garden Grove, Californië bouwen. Om de hoek bij Disneyland. Tot zijn godsdienstimperium instortte, na een ordinaire familieruzie over de opvolging. Eind 2012 kocht het rooms-katholieke bisdom Orange het gebouw, dat nu grootscheeps wordt gerenoveerd.

De zon flikkert in de 10.661 glazen platen waaruit het godshuis is opgetrokken. Trudy Mazzarella, volgens haar visitekaartje 'Director of Tour Ministry' (Directeur van de Evangeliebediening Rondleidingen), steekt de sleutel in het slot en wijst naar de zon. "Binnen was het net zo erg", weet ze, "mensen zaten met zonnebrillen op in de kerkbank." Een van de aanpassingen die de bouwkundigen daarom op het oog hebben: zonwerende luiken. Kaarsjes branden en wierook zwaaien is lastig in de felle zon. Of, zoals de rondleidster het zegt: "Van een tv-studio moet dit een kathedraal worden".

Een vingerwijzing Gods
Op de kale betonnen vlakte van de kerkvloer staan her en der wat oranje pionnen. De kerkbanken zijn al weggesloopt, net als het orgel, dat voor restauratie in Italië is. De kerk moet een 'schitterend baken van katholieke aanwezigheid' worden, is te lezen in een gelikte folder, en 'een getuigenis aan de wereld'. Langs de kozijnen druppelt zwarte smurrie naar beneden. Mazzarella - in onberispelijk lila tweed, parels in de oren - wrijft in haar handen. "We staan voor een transformatie, zowel architectonisch als spiritueel."

Het bisdom Orange, waar Garden Grove toe behoort, kon de kerk voor 57,5 miljoen dollar overnemen van de bankroete Schuller. "Een geschenk van God", zegt Mazzarella. De eigenlijke waarde is tien keer zo hoog: een half miljard. "Begrijp je? Het is écht een geschenk van God."

Jaren geleden was er ook al een vingerwijzing Gods, weet Mazzarella. Ze laat een oude foto zien waarop Robert Schuller de bouwtekeningen van de kerk onder de zegenende handen van paus Johannes Paulus II drukt. "Zie je dat er toen al een connectie met het katholicisme was?" Het bisdom hoopt niet alleen kerkgangers naar de glazen kathedraal te trekken maar ook toeristen die Disneyland aandoen.

Exterieur van de Crystal Cathedral Beeld Marije van Beek

Intussen dendert in de bijgebouwen van de kerk, waaronder een forse tweede kerk en de 13 verdiepingen hoge Tower of Hope, het religieuze leven door. Voor de spiegels in het damestoilet werken drie bruiden in felgekleurde jurken nog snel hun make-up bij. De 'Million Dollar Ladies Room', heet dit toilet, helemaal in stijl met de blingbling-kerk. Wasbakken, vloeren en toiletpotten zijn volledig opgetrokken uit marmer. Kranen zijn van koper. Een anonieme donateur financierde de bouw, iemand die 'de vrouwen van de kerk wilde laten weten dat ze mooi zijn', valt te lezen op een spiegelend bordje aan de muur.

"Je vindt drie bruiden al veel?", vraagt gids Mazzarella ongelovig. "Er trouwen vandaag dertien koppels." Tegelijkertijd gaat er een begrafenisstoet van honderden Vietnamezen over het terrein. Allemaal in het zwart, sommigen met witte banden om het hoofd. Vijftig meter verder vindt een conferentie plaats over Onze-Lieve-Vrouw van Guadaloupe, de beschermheilige van Zuid-Amerika. Voor de deur spuit een man driftig met Glassex over het draagaltaar voor de bijbehorende processie.

Smeltkroes
De glazen kerk is dus niet door één parochie gekocht, maar door het bisdom, dat 62 kerken telt, en 1,2 miljoen katholieken. Op één zondag zijn er 11 verschillende misvieringen. Die van tien uur is stampvol. Zussen met vers gekrulde haren op de schouders luisteren ademloos naar de priester, die vlammend preekt over "goodbye" zeggen tegen de zonde. Na afloop stapelt hulpkoster Robert Neumann de collectemanden op. Hij is blij met 'zijn' nieuwe kerk. Maar: "Het is ook een dubbel gevoel. Dat is voor de meeste kerkgangers zo."

Kerkgangster Patty Côté (68) zegt hem gedag. En ze wil ook iets aan de verslaggeefster kwijt. "Je doet me zo aan mijn dochter denken", zegt ze. "Christine schreef ook altijd mee tijdens de preek." Schreef, in de verleden tijd. Drie jaar geleden hebben ze haar begraven. In een kerk die het bisdom nu verkocht heeft. "Eerst voelden we ons hier een beetje verloren. Maar de mensen zijn meegekomen. Het is een grotere ruimte, maar de gemeenschap is nog net zo hecht." Haar man Ed Côté: "Het is hier een gigantische smeltkroes. Maar Gods woord houdt alles samen."

Inderdaad valt de veelkleurigheid van de gemeenschap op. Er zijn bijvoorbeeld Engelstalige, Spaanse, Vietnamese, Filippijnse, en Chinese vieringen. Allemaal hebben ze hun eigen geestelijken. Juan Navarro is priester van de Latijns-Amerikanen. Hij is eerlijk: de verhuizing naar de Crystal Cathedral was niet één grote jubeltocht. "Het ging met pijn en verdriet. Eerst hadden we ons eigen huis, onze eigen kerk. Wij, de mensen, hebben die zelf opgebouwd. Plotseling krijg je te horen: 'Dat is niet meer van jou.'" De eerste maand was zwaar. Navarro: "Mijn mensen zeiden: 'Dit is onze kerk helemaal niet'. Het was slikken."

De Crystal Cathedral in Garden Grove. Beeld Marije van Beek

Ze zien er inmiddels gelukkiger uit. "Nu is het ons huis geworden. Je moet het zo zien: We waren als een enig kind, dat een huis voor zichzelf heeft, en plotseling ook nieuwe familieleden, zusters en broers, naast zich in het huis welkom moet heten. Het gaat niet meer om 'mij', maar om 'wij'. Het duurde een poosje voor we dat konden toegeven."

Tegengesputterd hebben ze niet, zegt Navarro. Om één reden. "De bisschop vroeg het ons. Hij riep ons op om te transformeren. Daar zijn we gehoorzaam aan. Niet blind, dat niet: we weten dat dit voor het bestwil van het hele bisdom is." Wat de priester zelf het meeste mist? Daar hoeft hij niet over na te denken. "Onafhankelijkheid. Bij elke beweging die ik nu maak, moet ik opletten. Want ja, 'Het oog van de wereld is op ons gericht'."

Rolschaatsbaan
Robert Neumann heeft mee staan luisteren. "Je zou eigenlijk iemand van de begindagen moeten spreken", zegt hij. "De Holy Rollers, die in de sixties een van de nu opgedoekte kerken begonnen." Vijftig jaar geleden kwamen die 'Holy Rollers' bijeen op de plaatselijke rolschaatsbaan om daar de mis te vieren. Dat werd later de parochie van Sint Callistus. "Ik neem je wel even mee naar het huis van mevrouw Desmarais." Neumann gaat voor naar de parkeerplaats, langs uit de kluiten gewassen Jezusbeelden, waar hij steeds even voor stopt. "Prachtig, he? Levensecht, letterlijk. Net alsof je in de bioscoop zit."

Helene Desmarais (83) doet open in een zwart-witte polkadot-rok. Ze schenkt thee en verontschuldigt zich tot vijf keer toe voor de rommel. Met de aanschaf van de kathedraal is ze verguld, zegt ze. "Ik vind het heel aardig. Leuker dan de vorige kerk. Mooie grasperken, mooi gedecoreerd." Nadelen ziet ze ook wel. Vanmorgen waren er toch zeker veertig mensen die ze niet kende. En er was nog iets. "Voor mij zat een man in een T-shirt met een bíerfles op zijn rug." Plotseling herinnert ze ook iemand van vorige week, in Hawaï-blouse, en iemand met een 'best korte' spijkerbroek. Ze rolt met haar ogen. "My goodness. Zo ga je naar Disneyland, maar toch niet naar de kerk?"

Begonnen als drive-in

Robert Schuller (1926) begon met een drive-in-kerk: vanaf de parkeerplaats kon je zijn preek volgen. Hij was voorganger van de Reformed Church of America. Op het succes van zijn tv-programma 'Hour of Power' bouwde hij een imperium, met de Crystal Cathedral als kroon op zijn werk. Toen een conflict over zijn opvolging de kerk in een faillissement stortte, kocht de rk kerk het pand. Vader Schuller is ernstig ziek. Kleinzoon Bobby leidt nu de geloofsgemeenschap, in het kerkgebouw Shepherd's Grove, dat de katholieke kerk na de verhuizing achterliet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden