Tussenkomst van Rutte leidde tot Natuurakkoord

Premier zette Bleker opzij met besluit over gratis afstoten rijksgronden

Premier Rutte heeft persoonlijk ingegrepen in de impasse die was ontstaan tussen staatssecretaris Bleker (landbouw) en de provincies over het zogenaamde Natuurakkoord.

Johan Remkes (VVD) , commissaris van de koningin in Noord-Holland en onderhandelaar namens de provincies, had regelmatig telefonisch contact met de premier en wees zijn partijgenoot op de moeizame onderhandelingen waarin onderling wantrouwen tussen Bleker en de provincies de boventoon voerde.

Bleker weigerde bijvoorbeeld een nadere omschrijving van de afspraken waarin het natuurbeheer naar de provincies werd overgeheveld. Dat wekte argwaan bij de provincies. Rutte zorgde ervoor dat er alsnog een door de provincies geëiste 'memorie van toelichting' kwam.

Ook wilde Bleker plotseling geld zien voor rijksgrond die na de overdracht in provinciehanden kwam voor de aanleg van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Die gronden hebben een waarde van 700 miljoen euro.

Maandagavond besloot Rutte dat 6000 hectare gratis mag worden overgeheveld, en in 2014, na een evaluatie, mogelijk nog eens 8000 hectare. Daarmee was het Natuurakkoord een feit.

Het nieuwe akkoord biedt ook ruimte aan provincies die dit eerder hebben verworpen. Formeel kunnen zij principieel 'nee' blijven zeggen, maar de gemaakte afspraken wel uitvoeren. In dat geval worden zij niet gekort op het budget.

Flevoland heeft ruimte gekregen het conflict met Bleker over de aanleg van natuurstrook Oostvaarderswold via bemiddeling of een rechterlijke uitspraak af te wikkelen.

Remkes zegt dat Rutte zich 'actief' met de onderhandelingen heeft bemoeid, en op de juiste momenten 'aan de goede kant van het touw heeft getrokken'. "Maar ook Binnenlandse Zaken heeft geholpen. Mevrouw Spies (de minister op dat departement, red) en de minister-president waren een perfect team. Rutte wilde per se dat dit akkoord er kwam."

Het belang voor het Rijk is dan ook groot. De overheveling van bevoegdheden naar de provincies moet de rijksoverheid een bezuiniging van 600 miljoen euro opleveren.

Na de jaarwisseling, toen bleek dat vier provincies weigerden te tekenen, heeft Remkes vastgesteld dat "het op zijn minst de moeite waard was de onduidelijkheden in het akkoord weg te nemen". Na contact met Rutte kon er toch met Bleker worden onderhandeld over een nadere uitwerking.

"Ik ben blij dat deze exercitie plaatsvond vóór de overdracht aan de provincies, want er bleken inderdaad forse verschillen van inzicht over de uitleg van de tekst", zegt Remkes. De Noord-Hollandse commissaris verwijst daarmee onder meer naar het geschil over de vergoeding voor de rijksgronden.

Naar verwachting zullen alle provincies het Natuurakkoord nu uitvoeren. Drenthe, de grootste tegenstander van Bleker, heeft aangegeven het akkoord niet te tekenen, maar de afspraken wel uit te voeren.

"Principieel blijven we tegen", laat de gedeputeerde Rein Munniksma (PvdA) weten. "Maar we accepteren in praktische zin het sluitstuk dat voortkomt uit dit democratische proces. We kunnen hier in Drenthe de wegen niet afsluiten."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden