Tussen wraak en vergiffenis: hoe twee moeders omgingen met de moord op hun dochters

Marietta Jaeger bij de Gemeenschap van Sant'Egidio in Antwerpen.Beeld Sander de Wilde

Twee moeders. Beiden verloren ze in de jaren zeventig een jong kind door een gruwelijk misdrijf. Patricia Span (61) hoopt dat zij nog leeft als de doodstraf op de moordenaar van haar dochter wordt uitgevoerd. Marietta Jaeger (79) schonk de dader vergiffenis en reist de wereld over om te pleiten tegen de doodstraf, zoals morgen in Utrecht.

Becky was zes, zo’n sprankelend meisje dat altijd huppelde, altijd vrolijk was. Patricia Span, haar moeder: “Niemand wist hoe ik heette, maar iedereen kende mij als ‘de moeder van Becky’. Ze was eigenzinnig en ondernemend. Ik weet nog dat ze één keer boos was en wilde weglopen. Ik ga naar oma, zei ze. Ze pakte haar koffertje, vulde die met speelgoed, en daar ging ze. Ze moet toen 4 of 5 zijn geweest. Ze liep het pad af, de hoek om. Maar toen herinnerde ze zich dat ze van ons niet de straat mocht oversteken. Ze draaide zich om en liep terug naar huis.”

De tekst loopt door onder de afbeelding.

BeckyBeeld RV

Op 11 mei 1979 lag Becky thuis te slapen in haar kamertje, in een gewone, rustige straat op Merritt Island, Florida. Misschien droomde ze van de dansvoorstelling die ze de volgende dag met haar klasgenootjes zou geven op een lentefeest van school. Ze was gek op dansen.

Monster

Becky was zoals veel 6-jarigen een beetje bang in het donker. Er brandde een nachtlampje in haar vensterbank. Om de monsters weg te houden. Maar het monster kwám die nacht. Haar toegetakelde lichaam werd de volgende dag gevonden, naakt, drijvend in de Banana River, vlakbij haar ouderlijk huis.

Ze was die nacht door een dronken marinier, gelokt door het schijnsel van haar nachtlampje, uit haar bedje gehaald. De man was naar binnen geklommen door het raam, haar ouders lagen in de kamer ernaast te slapen. Ze hebben niets gehoord. De insluiper nam Becky mee naar het water, misbruikte het meisje, sloeg daarna haar lijfje met volle kracht op de stenen van de oever en wurgde haar. Hij hield het lichaam vervolgens minuten onder water tot er geen luchtbelletjes meer opborrelden.

Toen ze diezelfde dag was gevonden door een visser werd haar vader gevraagd Becky te identificeren. Maar hij herkende in het verminkte gezicht zijn dochter niet. Heel even vlamde hoop in hem op, zou dit Becky toch niet zijn? Toen zag hij het kleine litteken op Becky’s buik, een restant van een eerdere operatie. De dader werd op de dag dat Becky was gevonden, gearresteerd. Hij zit sindsdien in de dodencel in Florida, 38 jaar inmiddels.

Susie

Susie was zeven, een gevoelig, aandachtig meisje. Marietta Jaeger, haar moeder: “Ze was de jongste van vijf. We hadden een bijzondere band. Ik heb met haar meer tijd kunnen doorbrengen, de anderen waren al groter. Ze was een ongewoon kind, ze gaf heel veel liefde. Ze kon niet langs me lopen zonder me even te omhelzen en te kussen. Ze liep nooit gewoon, ze huppelde, ze sprong, ze hinkelde, ze was zo levendig.”

Het was op 25 juni 1973, ze waren met het hele gezin op pad voor een kampeervakantie naar Montana. Het zou een droomvakantie worden - een hele maand zouden ze wegblijven. Bill, Susie’s vader, had maar een week vakantie van zijn werk, maar door een belastingmeevaller had hij vier weken onbetaald verlof kunnen nemen.

De tekst loopt door onder de afbeelding.

De dader van de moord op Becky, Bryan Jennings.Beeld RV

Ze zouden onderweg één nacht verblijven op een passantencamping. De kinderen sliepen in een eigen tent. Marietta was ze ’s avonds wezen instoppen. Ze kregen alle vijf een nachtzoen, maar omdat Susie het verst weg lag, kon ze met haar lippen alleen de nek van haar jongste raken. Susie protesteerde: “O nee, mama, niet op die manier”. Het meisje kroop uit haar slaapzak, sloeg haar armen om haar moeders hals en gaf haar een dikke zoen. “Zo moet dat, mama”, zei ze. Het was de laatste kus.

Paniek

’s Ochtends rond vijf uur - het was nog donker - maakte één van de meisjes in paniek haar ouders wakker. “Susie is weg. Ze ligt niet meer in haar slaapzak”. Aan de achterkant was in het tentzeil een rond gat gesneden, precies waar Susie had gelegen. In het gras bij de tent vonden ze de knuffels van Susie.

Het zou meer dan een jaar duren voordat de dader van de kidnap werd opgepakt. Hij had Susie twee weken lang gemarteld. Het meisje was al die tijd opgesloten in een bezemkast in een verlaten boerderij. Ze zat in haar eigen uitwerpselen, in de hitte, want het was bloedheet in die junimaand.

De man bracht haar dagelijks wat eten en drinken en verkrachtte haar, iedere keer dat hij langs kwam. Op een dag vocht Susie terug en wurgde de verkrachter haar. Per ongeluk, zou hij later verklaren, hij had haar nog niet dood willen maken.

Hij sneed haar lichaam in stukken, gooide haar hoofd in een gat in de tuin, legde delen van haar lichaam in de vriezer en at er ook van. Er ging een golf van afschuw en ontzetting door het dorp waar hij woonde, toen bekend werd dat de dader bij een barbecue die hij voor buren had georganiseerd, resten van Susie door het vlees voor de hamburgers had gemengd.

Hij was zwaar gestoord, maar zou destijds de doodstraf hebben gekregen. De man bekende vier moorden, werd verdacht van acht andere. Hij had, toen Susie vermist was, gewoon lopen meezoeken met de dodelijke ongeruste familie en dorpsbewoners.

Dodencel

De dader van de moord op Patricia Spans dochter Becky zit nog altijd in de dodencel in Florida. Inmiddels bijna veertig jaar, hij is op weg de langst zittende ter dood veroordeelde van de VS te worden. Hij heeft levenslang de doodstraf, daar komt het op neer.

Maar ook Becky’s moeder heeft levenslang. Telkens vonden de advocaten van de dader nieuwe aanknopingspunten voor beroepszaken, telkens weer werden nieuwe procedures aanhangig gemaakt. Zelfs nu loopt er nog een zaak. Het boek is voor Patricia nog lang niet dicht, decennia lang wordt ze steeds opnieuw geconfronteerd met de moord op haar kind. Iedere keer als de dader weer voor een rechter staat, krijgt ze een brief van justitie om haar te informeren. “Iedere keer zit daar dan alle informatie bij over wat er gebeurd is. Ik heb ze gevraagd mij dat niet meer toe te sturen.”

“Het doet nog steeds pijn”, zei ze in september tijdens een gesprek in haar huis in North-Carolina. “Mensen zeggen dat het beter wordt over de tijd, maar het wordt niet beter. Ik heb jarenlang niet naar een foto van Becky kunnen kijken. Ik begrijp niet hoe sommige mensen kunnen omgaan met zo’n verlies. Die man heeft onze levens vernietigd. Ik loop nog altijd bij de psychiater, ik slik pillen, ben jarenlang verslaafd geweest aan de alcohol.” Becky’s vader overleed in 2001. Verbitterd. Hij was 52.

Samantha

Patricia’s tweede dochter, Samantha - ze was achttien maanden ouder dan Becky - zag hoe de dood van haar zusje en de slepende rechtsgang daarna, een wissel trok op de familie. Ze was een stil meisje, leefde haar eigen leven, vertelt ze. Ze kijkt haar moeder aan: “Ik ben na de moord op Becky mijn vader kwijtgeraakt, want hij was er niet meer voor me. En mama, sorry, maar je bent meer dan twintig jaar niet nuchter geweest. Je bent van ver gekomen, mam. Het is uiteindelijk ook voor ons neergekomen op overleven. Jij hebt dat op jouw manier gedaan, mam. Jij hebt altijd gezwegen. Papa deed het op zijn manier. Ik ging mijn eigen gang, niemand trok zich veel van mij aan, zolang ik maar goede cijfers haalde op school.’’

Er werd thuis niet gepraat over de moord. Patricia: “Ik kon het niet. Alleen met de politie heb ik gepraat.” Dochter Samantha: “Mij is altijd gezegd: val je moeder er niet mee lastig. Maak haar niet ongerust. Laat het liggen.” Maar wat altijd voelbaar was, was de haat, dat verlangen naar vergelding. Als de dader onverhoopt was vrijgekomen, had Becky’s vader hem vermoord, zeggen moeder en dochter.

Patricia Span heeft weinig vertrouwen meer in het Amerikaanse rechtssysteem. Dat was er al niet in het begin, ten tijde van de berechting van de dader, in de jaren tachtig. Patricia en haar man waren naar de openbaar aanklager gestapt om hem te vragen niet de doodstraf eisen. Het was geen verzoek uit compassie. Ze wilden dat de dader in een gewone strafgevangenis zou worden gezet zonder de bescherming van eenzame opsluiting in een dodencel.

“Wij dachten: als hij in een gewone gevangenis komt, zullen zijn medegevangenen wel met hem afrekenen. Gevangenen zijn daar niet zachtzinnig voor kindermoordenaars. Ik heb de aanklager gezegd dat de dader eerder dood zou zijn in een gewone gevangenis, dan met een doodstrafvonnis.” Maar justitie vond de zaak te heftig om niet de doodstraf te vragen.

“Als hij uiteindelijk wordt geëxecuteerd, zal dat een enorme opluchting zijn voor mij. Dan is het eindelijk voorbij. Mijn leven zal er niet door veranderen, maar wij hoeven ons dan geen zorgen meer te maken voor weer een volgende rechtszaak. Ik heb geprobeerd anders tegen deze zaak aan te kijken, meer vanuit een christelijk perspectief misschien. Maar dit brengt alleen maar slechte herinneringen boven. Ik hoor dat hij vanuit de gevangenis schrijft met vrouwen die contact met hem hebben gezocht. Ik hoor dat ze hem zelfs bezoeken. Ik kan geen brieven schrijven aan Becky, ík kan haar niet bezoeken.”

Geloof

Marietta Jaeger, moeder van Susie, weet hoe gevoelens van haat nabestaanden kunnen verteren. Zij kent de verhalen over uiteengevallen gezinnen. Eén moord heeft vaak meerdere slachtoffers. Jaeger koos voor een andere weg. Het is niet aan haar om te oordelen of dat de juiste weg is, maar ze is dankbaar dat ze door haar rotsvaste geloof, een andere richting is ingeslagen.

‘‘Er is een Chinees gezegde: hij die wraak zoekt moet twee graven delven. Dat is erg waar. Het verhaal van Patricia is zo verdrietig. Krijgt ze hiermee haar kleine meisje terug? Nee. Uiteindelijk geeft ze de dader een tweede slachtoffer: zichzelf.”

Jaeger groeide op in een katholiek gezin. “Vergeven was voor mij altijd al de basis van mijn relatie met God.” Ze herinnert zich dat ze op een nacht, kort na de verdwijning van Susie, daar op die camping in Montana, in bed lag en dacht: ‘Ook al brengt hij Susie op dit moment bij mij terug, in leven en gezond, dan nog zou ik hem kunnen doden voor wat hij ons heeft aangedaan.’

Ze meende dat ook, ten diepste. “O ja, met elke vezel in mijn lijf. Ik wilde dat die griezel precies hetzelfde zou voelen als wat hij ons had aangedaan. Hij zou moeten boeten voor elk moment van angst die we hadden doorstaan.”

Ze zegt dat ze die nacht vrijwel direct ook tegenstrijdige gevoelens had. “Ik ben gaan bidden. Ik zei tegen God, ik weet dat christenen hun vijanden moeten vergeven, maar dit is anders. Dit is mijn dochter. Het is voor mij als moeder juist om te verlangen naar straf voor deze dader.” Ze zegt dat ze zich die nacht realiseerde dat het niet aan haar was om wraak te willen.

Ze besloot dat ze de dader zou vergeven en klampte zich aan die beslissing vast, ook toen veel later alle gruwelijkheden bekend werden die haar kind had moeten doorstaan. “Met één ding heb ik wel gezeten, doe ik Susie niet te kort nu ik de man die haar zo heeft gemarteld, heb vergeven? Maar God heeft mij ook daarbij geholpen.”

In de eerste, weken na Susie’s verdwijning, merkte ze hoe de mensen in Montana haar steunden, haar hielpen, het gezin opvingen, iedere dag eten kwamen brengen, zich over haar andere kinderen ontfermden en acties opzetten om geld bij elkaar te krijgen voor een eventueel losgeld. “Ik heb toen gevoeld wat naastenliefde is.”

Binnen de kortste keren lag er 50.000 dollar klaar bij een bank, gedoneerd door een anonieme gever. Er werden zoekacties opgezet, iedereen zocht mee. Later werd geld ingezameld om een beloning te kunnen uitloven voor de gouden tip: er werd 14.000 dollar opgehaald. Susie bleef onvindbaar.

In 2007 legde Marietta Jaeger aan een Senaatscommissie uit waarom ze niet wilde dat de moordenaar van haar dochter de doodstraf zou krijgen.

De dader

Op een dag - exact een jaar na Susie’s verdwijnen, op de minuut nauwkeurig - rinkelde midden in de nacht bij Jaeger de telefoon. Ze was direct klaarwakker. “Spreek ik met de moeder van Susie?” Het was de dader. Ze hield de man anderhalf uur aan de praat. Hij beweerde dat Susie leefde en dat ze rustig lag te slapen. Ze wist in haar hart dat hij loog, maar toch was er een sprankje hoop. Stel dat ze niet dood was? “Hoe kan ik je helpen”, vroeg ze. “Weet je dat ik voor je heb gebeden?” Hij antwoordde, bijna onhoorbaar: “Ik wil dat deze last van mijn schouders gaat.”

Hij vertelde dat hij een plan wilde maken om de 14.000 dollar losgeld in handen te krijgen. Hij vertelde dat hij met Susie naar Disneyland en naar de dierentuin van San Diego was geweest. Het waren leugens. Jaeger smeekte de man om haar kind terug te geven. “Ik heb haar op deze wereld gebracht, ik ben haar moeder, ik heb het recht om haar terug te krijgen.”

De dader huilde. “Goodbye”, zei hij en hij verbrak de verbinding.

Niet lang daarna werd hij opgepakt door de FBI. Hij bleef ontkennen, kwam pas met een bekentenis nadat hem was toegezegd dat hij niet de doodstraf zou krijgen. Jaeger had de aanklager gezegd dat zij niet de doodstraf wilde, omdat ze hem de moord op haar dochter vergaf.

De dader hing zichzelf op in zijn cel, op de dag dat hij vier moorden had bekend.

Marietta Jaeger morgen in Utrecht

De Amerikaanse Marietta Jaeger reist, inmiddels 79, al jaren stad en land af om te spreken over de doodstraf. Ze is morgenavond om 20.00 uur in het Academiegebouw aan het Domplein in Utrecht, waar ze praat over de moord op haar dochter en haar werk tegen de doodstraf. De bijeenkomst is georganiseerd door de Gemeenschap van Sant’Egidio, een katholieke lekengemeenschap met 40.000 leden. Sant’Egidio heeft 30 november uitgeroepen tot internationale dag tegen de doodstraf en voert campagne voor afschaffing.

Lees ook:

- De moordenaar van Becky correspondeerde jarenlang met de Nederlandse Gea Knol. Zij werd gevolgd in de documentaire 'Beyond Reason', die in 2000 werd gemaakt door de in 2016 overleden Nederlandse regisseur Marijke Jongbloed.

- Lees hier meer over de moordenaar van Becky. Dit artikel bevat schokkende passages.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden