Tussen je tanden of in een zalfje

REPORTAGE | Met een maandinkomen van 30.000 euro is kakkerlakkenboer Wang Fuming heel content. Zijn belangrijkste klant: de farmaceutische industrie. 'Ik hou van kakkerlakken omdat ze mensen beter maken, niet omdat ze zoveel geld opbrengen.'

JINAN - Eerst een overweldigende vochtige hitte, daarna een bitterzure stank en dan luid geritsel van ontelbare pootjes. Dan pas vallen de wriemelende kakkerlakken zelf op. Tweeëntwintig miljoen heeft boer Wang Fuming er in grauwe betonnen barakken. Hij plukt een lichtgeel exemplaar van een hor. "Deze vervelt net. Dan zijn ze op hun best", zegt hij. Het insect spartelt even tussen zijn tanden, dan kauwt hij het knarsend weg.

Wie nu nog niet walgend uit de grootste kakkerlakkenfokkerij van China is weggelopen, krijgt een volledige rondleiding, inclusief snacks. Is een rauwe kakkerlak te veel van het goede, dan frituurt Wang ze desnoods. "Twee keer, anders zijn ze niet goed dood."

Op zijn boerderij in de Oost-Chinese provincie Shandong draait alles om kakkerlakken, en wel de forse versie genaamd Periplaneta Americana. Die insecten leveren Wang gemiddeld 30.000 euro per maand op. Zijn belangrijkste klant is de farmaceutische industrie, die de insecten verwerkt in schoonheidsmiddeltjes voor een stralende huid, zalven die brandwonden genezen en poeders tegen maagzuur, darmkrampen en nieraandoeningen.

Van huis uit eten inwoners van Shandong graag insecten. In koelingen van supermarkten liggen poppen en larven naast de voorverpakte gehaktballetjes; keverfokkers zijn net zo gewoon als kippenboeren. De eerste tropische Periplaneta kreeg Wang tien jaar geleden echter bij toeval in huis; als vervelende verstekelingen bij een partij kevers. "Wat we ook deden, de kakkerlakken waren niet dood te krijgen."

Inmiddels zijn ze met marktprijzen van twaalf euro per pond lucratiever dan kevers, kippen of varkens, dus Wang heeft zich totaal in Periplaneta gespecialiseerd. Zijn farm is discreet gehuisvest in barakken op een industriegebied even buiten de stad Jinan. Zijn bedrijfsnaam is met opzet vaag, want niemand zit te wachten op een kakkerlakkenboer als buurman, zeker niet nadat collega's vorige zomer te maken hadden met uitbraken.

Voor de zekerheid heeft Wang zijn kakkerlakkenverblijven hermetisch afgesloten. De insecten wonen in roosters, die kriebelen van het leven. Groente- en visafval verpulveren onder de roosters, elke tien dagen insectenuitwerpselen weghalen en de rest gaat vanzelf.

"In de barak heerst een constante temperatuur van dertig graden, veroorzaakt door de onvoorstelbaar hoge dichtheid van kakkerlakken. Je begint met een handjevol en voor je het weet heb je er miljoenen. Dat is het mooie van het beestje: ze zijn zo makkelijk, je hebt er geen omkijken naar. Drie tot vijf man personeel is genoeg."

Als vier maanden oude kakkerlakken op het punt staan vleugels te krijgen, worden ze gevangen, in teilen gezet en met kokend water overgoten. Zo produceert Wang zo'n 100 ton kakkerlakken per jaar voor twintig farmaceuten die het beest in gedroogde vorm hebben ontdekt als bron van heilzame stoffen. De afgelopen jaren hebben fabrikanten van traditionele Chinese medicijnen op kakkerlakken gebaseerde medicijnen ontwikkeld. Volgens bioloog Ye Baohua, die de Shandong Insecten Associatie leidt, zijn kakkerlakken preventief tegen met name leverkanker. "Als je een kakkerlak een poot afhakt, groeit er vanzelf een nieuwe. Kakkerlakken bestaan al 420 miljoen jaar en het zijn echte overlevers. In hun genen zit een regeneratieve stof."

De traditionele Chinese kijk op het menselijk lichaam gaat uit van een holistisch perspectief vergeleken met de westerse medische benadering, zegt Ye. "Chinese traditionele medicijnen bestrijden een ziekte op allerlei fronten en verschillende niveaus, terwijl westerse medicijnen zich puur op dat ene zieke stukje in het lichaam richten. De ontwikkeling van dit soort Chinese medicijnen op basis van natuurlijke ingrediënten is goedkoper dan een westers, chemisch medicijn, omdat het niet eerst door allerlei internationale testprocedures heen hoeft."

China heeft een snel vergrijzende bevolking en de markt voor betaalbare medicijnen tegen allerhande kwalen is groot, maar de kakkerlak heeft het nog niet tot supervoordelig volksmedicijn geschopt. Dat ligt volgens Periplaneta-liefhebbers niet aan het afstotelijke uiterlijk en het negatieve imago, integendeel. Ineens lijkt iedereen juist fokkerijen op te zetten, zegt Wang. Hij geeft regelmatig voorlichting aan serieus geinteresseerde boeren die een klein startkapitaal hebben. "Hou rekening met 120.000 euro opstartkosten voor eieren en roosters", vertelt hij een jonge boer, die dolenthousiast reageert. "Geweldig. Ik heb twee lege schuren en mijn buurman heeft een veld voor rozenkweek dat we ook kunnen gebruiken."

De kakkerlakkensector, die nu bestaat uit zo'n tweehonderd fokkers en een twintigtal farmaceuten, opereert onder de radar: er zijn geen regels en de overheid houdt ook geen toezicht op de insectenfokkers en -verwerkers. Zo'n prille industrie is nu eenmaal chaotisch. De prijzen schieten op en neer: soms houdt Wang zijn oogst van gedroogde kakkerlakken maandenlang vast in de opslag, omdat er te veel goedkope kakkerlakken op de markt komen. "De laatste tijd is er juist weer sprake van paniekkopen, en dan dump ik mijn voorraden."

Medicijnfabrikanten vermalen de gedroogde kakkerlakken. Of ze maken een extract. Een neutrale verpakking (vooraal geen plaatjes van het geneeskrachtige ingrediënt!) eromheen en wat marketing: zo wordt de goedkope kakkerlak een stuk duurder. "Farmaceuten verdienen aan een kilo poeder bijna duizend euro. Alleen rijke mensen kunnen zich gemalen kakkerlak veroorloven, het gewone volk heeft nauwelijks baat van het medicijn", zegt Wang.

Als grootste kakkerlakkenboer van China durft Wang het monopolie van de farmaceutische industrie te doorbreken, zegt hij. "Ik ben nu op zoek naar gelijkgestemde partners onder boeren uit de omgeving. Als zij ook miljoenen kakkerlakken tegen stabiele prijzen produceren, zet ik een medicijnfabriek op met als doel: blijvend goedkope kakkerlakkengeneesmiddelen. Ik hou van kakkerlakken omdat ze mensen beter maken, niet omdat ze zoveel geld opbrengen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden