Tussen hoop en ongeloof. Verkiezingsavond bij de partijen

PvdA-verkiezingsavond in Amsterdam, filmhuis Studio-K.Beeld twitter

Verkiezingsavond: partijleden en -prominenten kruipen vanavond bij elkaar om de uitslag van de provinciale verkiezingen af te wachten.  Politiek verslaggevers van Trouw zijn er bij. Dan komt de exitpoll van 21.00 uur. Handen gaan de lucht in, hoop vervliegt.

Er lijkt maar één ding te tellen op de partijbijeenkomsten vanavond. Wat betekent de uitslag van de Provinciale Staten voor de Eerste Kamer? Het kabinet verliest de meerderheid die het nu samen met de bevriende oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP heeft in de Senaat. De vijf partijen hebben samen 35 zetels. Dat blijkt uit een exitpoll die onderzoeksbureau Ipsos in opdracht van de NOS woensdag heeft gehouden bij de Provinciale Statenverkiezingen.

De meeste zetels
Gejuich bij D66, bijeen in hotel Hampshire in Leiden. De partij van Alexander Pechtold stijgt van vijf naar tien zetels. En geklap als het verlies van de PVV (voorlopig resultaat: van tien naar acht zetels) bekend wordt gemaakt. Cees Verhoeven, D66-Kamerlid: "We hebben de meeste zetels gewonnen. Dat is een mooi begin van de avond. We moeten de preciezere polls nog afwachten natuurlijk. Vorige keer piekte het CDA aan het eind van de avond."

Verhoeven vindt het jammer dat de partijen die de verantwoordelijkheid namen voor de begrotingsafspraken, nu verloren hebben. "Het kabinet zal zich achter de oren moeten krabben. Bij het zoeken naar een meerderheid zal D66 ook meer eisen kunnen stellen, gezien onze winst."

VVD en CDA halen volgens de peiling allebei twaalf Senaatszetels. Het verlies bij regeringspartij de PvdA is groot, die partij houdt acht zetels over. De SP is nog net groter: tien zetels.

'Wie regeert, betaalt'
De slagkracht van het kabinet staat vanavond op het spel. De VVD zit in cafe de Haagse kluis, aan het Haagse plein. Hetzelfde cafe als waar Rita Verdonk ooit haar beweging aankondigde. Het is een niet al te groot café, met eikenhouten ornamenten. Hoge bruine lambrisering, een kroonluchter.

Kamerlid Helma Nepperus: "Ik ben best een tikje teleurgesteld. Ik had op 13 zetels gehoopt. We hebben harde besluiten moeten nemen, ik vind het vooral ook jammer voor onze coalitiepartner. Ik zie dat we geen meerderheid hebben met onze constructieve partners. Dat is lastig. De premier heeft gisteren al gezegd dat hij hoopt dat andere partijen ook willen samenwerken. Niemand wil verkiezingen. Dat betekent weer een heel jaar niet regeren."
Frits Bolkestein, partijcoryfee, reageert: "Wie regeert, betaalt. Dat geldt voor ons en nog meer voor de PvdA."

Ontspannen borrelen
Voor de oppositie is het een stuk ontspannener borrelen. Het CDA is in het Haagse café Pavlov in afwachting van de uitslag. Julius Terpstra van het CDJA verwacht dat de partij een lichte winst zal boeken in de Eerste Kamer, die in mei door de Provinciale Statenleden wordt gekozen. "Dat schept verantwoordelijkheid. We mogen iets nadrukkelijker kijken naar waar we zaken kunnen doen met het kabinet. Sybrand Buma moet dan concrete eisen formuleren op belangrijke onderwerpen, zoals hernieuwde belastingstelsel. Dan sluit je inderdaad een compromis, zodat je mee kunt doen." Als de uitslag binnenkomt, gaat er gejuich op. Het CDA blijkt bijna de grootste, in een race met de VVD. Kamerlid Mona Keizer: "Geweldig! De kiezer heeft ons gewaardeerd."

'Uitermate pijnlijk'
De PvdA is bijeen in het Amsterdamse filmhuis Studio-K. Partijvoorzitter Hans Spekman reageert op de eerste polls: "We zijn hier niet tevreden mee. Uitermate pijnlijk. Maar het is een eerste exitpoll, ik wil niet speculeren over wat dit verser betekent voor de slagkracht van de coalitie. Het stelt teleur. Heel erg."

Tomatenbierviltjes en jazz
Terwijl de knalrode campagnebussen op de parkeerplaats naast het SP-partijkantoor in Amersfoort staan uit te puffen, klinkt binnen lome jazz. Op de rode tomatenbierviltjes staan om half negen flesjes bier en glazen wijn. Een paar zetels erbij in de senaat, dat is de algemene verwachting, en daar mag alvast op gedronken worden. Voor Anneke Wezel, nummer vier op de lijst voor de Eerste Kamer en voor de gelegenheid in rode jurk, is het een spannende avond. De vraag is niet zozeer of zij in mei in de senaat wordt gekozen - al sinds 2003 haalt de SP daar minimaal vier zetels, momenteel zijn het er acht. "De vraag is of Anneke acht, negen of tien collega's krijgt", grapt Tweede Kamerlid Michiel van Nispen. De justitiewoordvoerder van de fractie zal vanaf mei veel samenwerken met Wezel, sociaal advocaat. "We zijn al plannen aan het smeden hoe we de rechtsstaat kunnen redden."

GroenLinks is bijeen in Den Haag. Senator Tineke Strik: "De groei heeft doorgezet en dit voelt als een overwinning. Feit is dat de kiezer onze boodschap weer herkent en vertrouwen heeft in de partij. In de Tweede Kamer zou dit neerkomen op tien zetels. Dan kun je weer een factor van betekenis worden. Als we het verschil kunnen maken op het terrein van zorg, meer duurzame energie en het verkleinen van de inkomensverschillen dan zijn we zeker bereid de onderhandelingen met het kabinet aan te gaan. We worden geen gedoogpartij maar willen wel onze invloed laten gelden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden