Tussen bos en IJsselmeer

Nijkerk wortelt met één been in de Veluwe en met het andere in de IJsselmeerpolders. Het gebied rond het stadje heeft dan ook de kenmerken van zowel de weidse polders als van het kleinschalige bos- en heidegebied. Kuieren door een afwisselend hoevelandschap.

Platenbaas Lex Harding - ook al weer zeventig - woont er en Thérèse Klompenhouwer is er geboren. Wie, zegt u? Thérèse Klompenhouwer, wereldkampioene driebanden bij de dames. Zo leer je nog eens wat, als je ter voorbereiding op een wandeling Wikipedia raadpleegt.

Enfin, dat Nijkerk dus. Een stadje met dik 40.000 inwoners, gelegen op de grens van de bosrijke Veluwe en de waterrijke IJsselmeerpolders. Ook in historische zin een grensstadje; Nijkerk was eeuwenlang het strijdtoneel van de gezworen vijanden de Hertog van Gelre en de Bisschop van Utrecht. Merkwaardige gedachte dat mensen een paar honderd jaar geleden bereid waren hun leven te geven 'voor Gelre' of 'voor 't Sticht'.

Maar die tijden liggen ver achter ons en vandaag de dag is Nijkerk een alleraardigste, ruim opgezette gemeente waar Stichtenaren zoals ik veilig over straat kunnen. Met, zo melden trotse borden, de mooiste kerktoren van Nederland. En mooi is-ie, constateer ik van een afstandje, want ik trek vandaag het ommeland van Nijkerk in en mijd het centrum.

Vanaf het station - gratis parkeren! - volg ik een schelpenpad door een groene tuinwijk met zoveel open ruimte dat er plek is voor hier en daar een ponyweide. Bijna ongemerkt gaat de bebouwing over in het ommeland. Ik steek een provinciale weg over voor een kleine omweg over een kronkelend klinkerweggetje langs landgoed Berencamp en volg dan het fietspad langs de N789.

Rechts ontwaren we het in de bocht van de weg gelegen landgoed de Salentein, dat wordt gedomineerd door een witgepleisterd, nogal kitscherig gebouw met semi-middeleeuwse kasteeltorens. Tot 2009 was hier het hoofdkantoor van Volkswagenimporteur Pon gevestigd, tegenwoordig is het een luxe restaurant en zalencentrum. Uitsluitend voor lunch en diner, dus niet zomaar binnenvallen voor een kop koffie.

Het aardige van dit gebied is dat het is ontkomen aan de verwoestende werking van de ruilverkaveling. De structuur van het landschap is daardoor al eeuwen amper veranderd. Smalle, bochtige weggetjes, onregelmatig gevormde weilanden en akkers en her en der een verspreide, uit het gelid liggende boerenhoeve. Samen met de beboste buitenplaatsen en landgoederen die adellijke, rijke families er in de loop van de eeuwen lieten aanleggen, maken ze dit 'hoevelandschap' aangenaam, kleinschalig en afwisselend. 't Is in ieder geval weer eens iets anders dan het strakgetrokken productiegroen van het Groene Hart.

Ook de ligging bepaalt het karakter van het landschap. Achter ons liggen de beboste heuvels van de Veluwe en de Gelderse Vallei, voor mij strekt zich het vlakke polderlandschap van Flevoland uit. Nijkerk, dat ooit werd bedreigd door de oprukkende Zuiderzee, ligt al lang niet meer aan het water, maar iets van de belofte van verre kustlijnen en oneindige horizonten hangt nog in de lucht. Langs de einder trekt in processie het autoverkeer over de A28 voorbij. De geruisloze verkeersstroom stoort vreemd genoeg niet, maar accentueert juist de ruimtelijkheid van het landschap.

Ik passeer een met een monsterlijk hekwerk afgesloten nouveau riche-achtig wit landhuis dat te koop staat en even later de uit 1313 daterende boerderij Aller die ook te koop staat. De gerestaureerde schaapskooi is vandaag gesloten.

Het stille donkere water van het landgoed Oldenaller - halverwege de negentiende eeuw aangelegd door de befaamde landschapsarchitect Zocher - weerspiegelt fraai het bakstenen landhuis. Dat werd in de 17de eeuw gebouwd door Jacob van Campen, ook de bouwmeester van het Paleis op de Dam in Amsterdam. Het kasteel is particulier eigendom en wordt bewoond door iemand die zich alleen maar een ongelofelijke bofkont mag noemen.

Ik steek de N798 weer over, passeer een beekje en volg een slingerweggetje door het bos. Het paadje wordt een zandweg, de zandweg een klinkerweg, de klinkerweg een asfaltweg. In een wei zie ik zwarte lammeren en van het erf van zorgboerderij Tinteler klinkt het vrolijke gezang van een vrouw. Dat mengt zich moeiteloos met het alomtegenwoordige gefluit van de vogels.

Terwijl de bewolking wegtrekt en de zon het groen beschijnt en verwarmt, trek ik zonder jas langs hoeven en huisjes, houtwallen, beekjes, bossen en weiden. Een gelukzalige stemming maakt zich van mij meester. Zelfs twee nordic walkers - is dat nog steeds een trend? - kunnen deze dag niet meer bederven. Heerlijke wandeling!

Wandelroute

De beschreven wandeling, 11 kilometer lang, is gratis te downloaden op de website van de ANWB. Het start- en eindpunt is NS-station Nijkerk.

anwb.nl/pois/wandelroute/ een-afwisselend-hoevenlandschap

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden