Tussen blijven en weggaan gaapt een kloof vol twijfel

TEUN LAGAS

Blijven of vertrekken uit de partij die altijd je politieke huis is geweest? Niet de minste Haagse politici worstelden met de vraag die Jan Pronk nu voor zichzelf heeft beantwoord met een vaarwel-brief aan het partijkantoor van zijn PvdA.

De oud-minister, altijd al actief op de linkervleugel, kreeg er zo genoeg van dat hij zich afkeerde van de partij waar hij in 1965 lid van was geworden. Net zoals Joris Voorhoeve in 2010 de VVD verliet waar hij partijleider en minister was geweest. Of zoals Bert de Vries in datzelfde jaar zijn CDA-lidmaatschapkaart verscheurde; de partij die hij eerder diende als fractievoorzitter en minister. "Een zeer pijnlijke stap", zei De Vries bij zijn vertrek uit de partij die in zijn ogen 'te rechts' was geworden.

Zij vertrokken waar anderen twijfelden en bleven. Oud-premier Dries van Agt blijft nog steeds, hoewel hij behoorlijk is losgezongen van zijn CDA. De ex-ministers Ernst Hirsch Ballin en Ab Klink hebben de christen-democratie niet de rug toegekeerd toen zij grote principiële bezwaren hadden tegen samenwerking met PVV.

De worsteling rond blijven of vertrekken speelt zich bijna altijd af op het terrein van de gevoelige principes: ontwikkelingssamenwerking, vluchtelingen, omgang met illegalen. Dezelfde onderwerpen waarvan Voorhoeve zei: "Daar kan ik geen medeverantwoordelijkheid in de VVD meer voor nemen". Hij is nu D66-lid.

Voormalig CDA-premier Piet de Jong dreigde op te stappen wegens de te magere paragraaf over ontwikkelingshulp van zijn partij. Hij bleef. Net als Ruud Lubbers, die het moeilijk heeft op hetzelfde punt plus de vluchtelingenkwesties en de keuze, destijds, voor de PVV-gedoogconstructie.

Frans Weisglas is gebleven in de VVD. Hij kan zich goed indenken hoe moeilijk Jan Pronk het heeft gehad met zijn afweging. Weisglas: "Ik ben ook sinds 1965 lid van mijn partij. Weggaan is een enorme stap, Pronk zal er de smoor in hebben."

De oud-Kamervoorzitter handhaafde in 2010 zijn VVD-lidmaatschap ondanks grote principiële bezwaren tegen de samenwerking met de PVV. Waarom vertrok hij niet? Weisglas: "Ik heb het mezelf wel eens afgevraagd, maar nooit heel serieus. Het belangrijkste is toch of je je nog thuis voelt in een partij. Ik ben kritisch geweest, maar als ik andere partijen zie, voel ik me daar niet verwant mee."

'Thuisgevoel' acht hij belangrijker voor een oudere (ex-)politicus dan invloed. "Op een gegeven moment accepteer je wel dat een nieuwe generatie aan het roer staat."

Jan Schinkelshoek liep ook niet weg. Het voormalig CDA-Kamerlid kon de samenwerking met de PVV niet accepteren. "De manier waarop de partij reageerde op tegenstanders was beneden alle peil. Dan is de verleiding groot om de deur met een harde klap achter je dicht te gooien. Voor mij telde uiteindelijk dat ik me niet wilde laten wegpesten. In de hoop op betere tijden."

Pronk moet het zwaar hebben, denken de twee. Schinkelshoek: "Dat is niet makkelijk voor hem. Zo'n partij is toch je tweede thuis."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden