Tussen anarchie en schoolmeestersvinger

Kinderfilm | Ze bouwde Cinekid uit van een bescheiden festival in de Meervaart tot 's werelds grootste jeugdmediafestival. Na bijna 20 jaar stopt Sannette Naeyé als directeur.

Stoppen bij Cinekid. Dan is de logische eerste vraag: wordt 't het Nederlands Film Festival of Idfa? "Geen van tweeën", lacht ze. "Ongelooflijk hè? Drie festivaldirecteuren jarenlang aan het roer en alle drie stoppen ze ermee. Maar het is toeval. Cinekid is groot en gezond, ik ben toe aan iets anders."

Sannette Naeyé (1952) begon bij de Ikon in Hilversum - 'ooit de luis in de pels van het omroepbestel' - en werd daarna eindredacteur kunst en cultuur bij de Vara. "Toen ik binnenkwam stond de Vara aan de rand van de afgrond. Marcel van Dam zei bij het entreegesprek: 'Mevrouw Naeyé, twee ton over de begroting en daar is het gat van de deur'. Dat beviel mij. Ambities moeten reëel zijn."

Of haar eigen ambities dat waren, kon ze bij haar aantreden in 1997 als directeur van Cinekid nog niet weten. Tegenwoordig vormen jeugdproducties - zowel voor print, digitaal als voor tv en bioscoop - een volwassen industrie, maar toen Naeyé begon was dat anders.

"Pas na de Tweede Wereldoorlog zijn we kinderen als eigen entiteit gaan zien. In Zweden waren de boeken van Astrid Lindgren daar belangrijk voor, in Nederland hadden we Annie M. G. Schmidt. Daaruit groeide de aandacht voor jeugdcultuur. Pas in 1983 kregen we in Nederland met 'Sanne' de eerste tv-serie die ging over thema's waar jongeren zich mee bezighielden. Tot dan had jeugd-tv een hoog 'Ren-je-rot'-gehalte." Zelfs op internationale festivals waar films en series werden ingekocht, moest je jeugdprogramma's met een zaklamp zoeken.

Naeyé was ervan overtuigd dat het belang van jeugdproducties alleen maar groter zou worden. "We wisten natuurlijk al dat ouders van invloed waren op de ontwikkeling van kinderen en later ontdekte men de peergroup als dominante factor. Je kunt rustig stellen dat aan die tafel inmiddels ook de media zijn aangeschoven. Het punt waarop kinderen dagelijks meer met media bezig zijn dan in de schoolbanken zitten, zijn we al lang gepasseerd. Media hebben rechtsreeks invloed op de ontwikkeling van kinderen: hun sociale, emotionele, cognitieve en artistieke ontwikkeling. Als je dat vindt, zoals ik, dan wordt het opeens veel pregnanter om de kwaliteit van media te bewaken. Want dan opeens gaat het over je eigen kind, over de toekomst."

Nieuwe media

In haar eerste jaar als directeur realiseerde Naeyé naast tv en film meteen een programma voor nieuwe media. "Achteraf een gouden greep. Het was de tijd dat bijna niemand nog een pc thuis had. Maar ik wist van die nieuwe ontwikkelingen omdat ik bij de Vara had samengewerkt met de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht. Daar zag ik de toekomst langskomen en die wilde ik in het festival hebben."

Dat leidde onder meer tot de ontwikkeling van de Cinekid Studio, een digitale omgeving waarin kinderen zelf mediaproducties konden maken en publiceren. Die heeft jarenlang succesvol gedraaid, met zo'n 110.000 accounts, maar is inmiddels ontmanteld.

Het werd opgevolgd door projecten die sneller inspelen op actuele ontwikkelingen. Naast 'de grootste digitale speeltuin van Europa', het MediaLab dat tijdens het festival op het Amsterdamse Westergasfabriek-terrein bezocht kan worden en waar kinderen met analoge en vooral digitale mediatechnologieën kunnen spelen, is inmiddels ook het Applab opgezet. Maandelijks worden onder die paraplu nieuwe apps gepresenteerd die voldoen aan kwaliteitseisen die Cinekid met experts heeft opgesteld. "Daar was grote behoefte aan. Toen de eerste tablets ongeveer vier jaar op de markt waren, bestonden er in dat kleine zwarte doosje al ongeveer 80.000 apps voor kinderen. Weinig ouders kijken in die berg op maandagochtend wat geschikt is voor hun kind. Goed onderzoek is er nog steeds nauwelijks, vooral omdat de ontwikkelingen zo snel gaan. Toen we begonnen met het Applab hebben we meteen de grote app-ontwikkelaars uitgenodigd. Die zeiden: 'Help ons'. Zij wisten ook niet wat goed was."

Relatiefabriek

Maar ze deed het allemaal niet alleen, zegt Naeyé bescheiden. "Cinekid is niet een mevrouw met één hoofd. Het zijn allerlei mensen. Een festival is een relatiefabriek. Niet alleen als een sociaal netwerk, maar ook een kennisnetwerk. Je voedt elkaar. Je geeft elkaar ideeën."

Onder meer in de vorm van de jaarlijkse 'Cinekid for Professionals'-conferentie die tijdens het festival plaatsvindt, en een ScreeningClub waar inkopers van over de hele wereld 350 mediaproducties kunnen bekijken om te beoordelen of ze geschikt zijn voor vertoning in eigen land.

Nederlandse jeugdproducties doen het daar goed, ook al is er nu sprake van een dip als gevolg van de cultuurbezuinigingen in 2013, zegt Naeyé. "Onze producties hebben een unieke kwaliteit. We zijn in zekere zin op de schouders gaan staan van Scandinavië. Daar hebben we veel geleerd. Maar er is nog iets anders. We zijn in Nederland gewoon erg goed in jeugdproducties. Onze illustraties van kinderboeken, onze jeugddans, jeugdtheater, jeugdfilms, jeugdprogramma's zijn allemaal van een internationaal niveau. We hebben daar een speciale antenne voor: die unieke, typisch Nederlandse combinatie van anarchie en gereformeerdheid. De spanning daartussen is een eindeloze inspiratiebron voor jeugdproducties. We hebben de vrijzinnigheid om kinderen de ruimte te geven, hun eigenheid kansen te geven, stoutheid kansen te geven. Dat hebben ze nodig. Kinderen moeten grenzen verkennen want aan die grenzen ontwikkelen ze zich. En tegelijk hebben we dat schoolmeestersvingertje, dat oplet of het allemaal wel nuttig is. Die combinatie brengt ons ver."

Grootste trauma

Stak het dan niet dat regeringspartijen in 2013 dramatisch sneden in de subsidie van het festival? Na die spectaculaire groei waardoor het festival een internationale reputatie had gekregen? "Dat is het grootste trauma van mijn werkzame leven. Het kwam als een donderslag bij heldere hemel. Uiteindelijk is het toch gelukt het festival overeind te houden, met de hulp van velen, waaronder het Filmfonds. Maar die bezuinigingen bevestigden wat soms toch al in besprekingen door de gordijnen sijpelt: het vooroordeel dat een filmfestival voor volwassenen dit er ook best even bij kan doen. Dat was erg pijnlijk. Voor mij, voor onze ambities, voor alle medewerkers. Daarnaast was het ook een totaal onterechte analyse. Een mediafestival moet je heel anders organiseren dan festivals als Idfa en NFF. Alleen al het feit dat de doelgroep zowat elke vier jaar het festival ontgroeit. Maar vanaf februari zal iemand anders het doen. Zodat kinderen en makers in andere landen in de toekomst ook op onze schouders kunnen staan."

De favoriete jeugdfilms van Sannette Naeyé

1.Ponyo on the Cliff by the Sea Japan / 2009 / Hayao Miyazaki

2.Billy Elliot Groot-Brittannië & Frankrijk / 2000 / Stephen Daldry

3.The New Kid Frankrijk / 2015 / Rudi Rosenberg

4.De Boskampi's Nederland / 2015 / Arne Toonen

5.Mijn leven als hond Zweden / 1985 / Lasse Hallström

6.Minoes Nederland / 2001 / Vincent Bal

7.Kirikou en de heks Frankrijk, Luxemburg, Nederland, België / 1998 / Michel Ocelot

8.Helmsman Iran / 2016 / Majid Esmaili Parsa

9.Wallah Be Duitsland / 2002 / Pia Bovin

10.Kauwboy Nederland / 2012 / Boudewijn Koole

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden