Turner Prize opnieuw voor omstreden maker

AMSTERDAM - Grayson Perry, winnaar van de Turner Prize 2003 (een door het museum Tate Britain ingestelde onderscheiding voor kunstenaars onder de 50 jaar die een opmerkelijke tentoonstelling hebben gemaakt), is een goede bekende in Nederland. Vorig jaar had hij een overzicht in het Stedelijk Museum in Amsterdam, een gebeurtenis die mede de aanleiding was om hem met de prestigieuze Britse kunstenaarsprijs te bekronen.

Ook op dit moment heeft het Stedelijk, dat Perry sinds 1994 in zijn collectie heeft opgenomen, een presentatie in het oude gebouw aan de Paulus Potterstraat. Te midden van de recente aanwinsten staan onder meer het 12-delige Gulf War Dinner Ser- vice, naast enkele keramische vazen en een met fallussen geborduurde quilt. Het zijn goede voorbeelden van datgene waar Perry sinds vele jaren mee bezig is.

Perry's werk is nooit geheel om-streden geweest. Wat dat betreft past hij in een lange rij van Turner Prize-winnaars waar altijd 'wat mee aan de hand' is. Denk maar aan Damien Hirst die de prijs eind jaren '90 kreeg, onder meer op grond van een installatie waarin hij een doormidden gezaagd kalf liet zien. Andere winnaars waren Keith Tyson (vorig jaar), Martin Creed, Wolfgang Till-mans, Steve McQueen en Anish Kapoor. Dat waren allemaal kunstenaars die hun bekroning vergezeld zagen van een internationale doorbraak. Dat was ook al in de jaren '80 het geval toen de fundamenten voor de erkenning van de toen nog nieuwe prijs werden gelegd. In die tijd ging de onderscheiding, die een bedrag van 20 000 Britse ponden (ca. 28 000 euro) omvat, naar tegenwoordig gerespecteerde kunstenaars als Howard Hodgkin, Richard Deacon en Richard Long.

Het omstreden karakter van het werk van Perry wordt vaak toegeschreven aan zijn politiek-sociale instelling. Perry toont zaken aan die niet iedereen welgevallig zijn, die zelfs schrijnen of conflicten blootlegggen.

De wijze waarop hij zijn kritische boodschappen verpakt, is alleszins attractief. Hij maakt gebruik van klassieke vazen van het soort dat in uiteenlopende culturen is gemaakt. Hij decoreert ze met eigentijdse voorstellingen die een sterk verhalend karakter hebben. In die verhalen neemt hij stelling tegen zijns inziens al te materialistische verschijnselen in de samenleving, tegen geweld en pedofilie. Maar ook ongelukkige huwelijken neemt hij op de korrel en hij kant zich verder fel tegen kindermishandeling. Zijn ongelukkige jeugd - Perry werd in 1960 in het graafschap Essex geboren - leidt tot werk met autobiografische trekken. Naast deze tastbare bewijzen van 'toegepaste' kunst speelt Perry een alter ego in de rol van de vrouw Claire. Ze leidt een gelukkig huwelijk en gedraagt zich graag op media-vriendelijke wijze. In de rol van Claire beeldde Perry zichzelf af in het werk 'Mother of all Battles' (de Moeder van alle veldslagen), waarbij ze gehuld in een Oost-Europese klederdracht op uitdagende wijze een machinegeweer hanteert.

De minste kritiek die tegen Perry wordt geuit, gaat erover dat kunstcritici zijn werk - dat inderdaad uit de toegepaste hoek komt - het liefst niet in een kunstgalerie willen zien, maar op de plek waar keramiek normaal wordt getoond, dat wil zeggen in winkels of op zijn best in keramiekgaleries. Maar ook inhoudelijk kan Perry doorgaans op scherpe reacties rekenen. Zo schreef The Observer onlangs dat Perry's werk wel erg beperkt is, ,,Waarom doet hij niet veel meer met de ronde vorm van de pot?''. ,,De frisheid van de combinatie van vorm en inhoud is sinds lang verdwenen,'' om te besluiten dat het werk veel weg heeft van 'kitscherige nostalgie'. Dat laatste element klinkt in meer kritieken door: ,,Perry's vazen zijn van het soort dat door rijkelui bij Harrods (een Bijenkorf-achtig warenhuis in Londen, maar dan veel duurder - red.) wordt gekocht. Door mensen die weinig smaak hebben,'' valt hier en daar te lezen.

Het zijn meningen en opvattingen die haaks staan op de reacties die vorig jaar in Nederland konden worden genoteerd. In deze krant schreef recensente Sandra Spijkerman: ,,Voor alles is Perry's kunst buitengewoon ambigu. Hij kiest bewust voor dingen met een zeker in Engeland tweederangs imago zoals travestie, keramiek en borduurkunst. Door zijn verkleedpartijen, het glimmende oppervlak van zijn vazen en de schoonheid van het borduurwerk in zijn jurken en quilts weet hij echter iedereen te verleiden. Eenmaal onder de indruk van de schoonheid slaat hij keihard toe. Die combinatie van het onschuldig decoratieve en de venijnige boodschap maakt Perry absoluut uniek.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden