Turkse Nederlanders vastgehouden in Turkije

"Er zijn “heel veel landen" die met hetzelfde probleem als Nederland kampen, aldus het ministerie." Beeld EPA

Turkse Nederlanders, verdacht van sympathie voor Gülen, zitten soms al maanden vast, zonder proces.

Zeker tien Turkse Nederlanders mogen Turkije niet verlaten. Volgens het ministerie van buitenlandse zaken zit een aantal van hen al maanden vast in het land. Daarmee wordt de vrees van Nederlandse Gülensympathisanten bevestigd: als zij naar Turkije op vakantie gaan of familie bezoeken, lopen zij het risico te worden vastgezet.

Sinds de mislukte couppoging op 15 juli – waar de geestelijke Fethullah Gülen volgens de Turkse regering het brein achter was – bestaan er lijsten met veronderstelde Gülenaanhangers. Zij worden verdacht van deelname aan een terroristische organisatie. Dat daar ook Turkse Nederlanders op staan, is bekend. Maar dat zeker tien van hen daardoor Turkije niet mogen verlaten, had Buitenlandse Zaken tot nu toe stilgehouden. “De mensen om wie het gaat, hebben ons gevraagd er discreet mee om te gaan”, verklaart een woordvoerder.

Voor de Turkse Nederlanders die vastzitten, is het niet altijd duidelijke waarvan zij precies verdacht worden, zegt Saniye Calkin. Zij noemt zichzelf Hizmet-sympathisant, een beweging die het gedachtengoed van Gülen aanhangt. Calkin kent een van hen. “Hij zit al acht maanden in de gevangenis en het proces is nog niet eens begonnen. Zijn vrouw en jonge kinderen zijn in Nederland.” Volgens Calkin is hij een bekende Gülensympathisant, maar zo duidelijk hoeft dat niet altijd te zijn. Een rekening hebben bij een bepaalde bank of je kinderen naar een bepaalde school sturen, is al genoeg om als terrorist bestempeld te worden.

Paspoorten in beslag

Afgelopen week werd bekend dat Ankara de Turkse rekeningen van Nederlanders op verdachte banken blokkeert. Mensen kunnen alleen bij hun geld als ze naar Turkije afreizen. Hetzelfde gebeurde toen bleek dat het Turkse consulaat paspoorten van Gülensympathisanten in beslag nam. Dat konden ze alleen terugkrijgen als ze naar Turkije zouden gaan om hun onschuld te bewijzen.

Gülenaanhangers in Nederland zien nu de vrees bevestigd dat de Turkse regering hen op allerlei manieren naar het land probeert te krijgen. Veel mensen slaan begrafenissen en bruiloften van familie in Turkije over, zegt Calkin. Ook zij reist niet naar Turkije, maar ze vreest ook voor de veiligheid van haar naasten die wel gaan.

Tekst loopt door onder afbeelding.

De Turkse geestelijke Fethullah Gülen. Beeld epa

De extra controles op Turkse luchthavens op wie er het land uit- en inkomen, begonnen direct na de staatsgreeppoging. Het is waarschijnlijk dat vanaf dat moment al meerdere Turkse Nederlanders die door de Turkse overheid verdacht worden het land niet meer uit kunnen. Anderen zijn mogelijk later naar Turkije gekomen voor familie- of vakantiebezoek.

Aangezien de kwestie al maanden speelt, ligt een verband met de recente diplomatieke rel tussen Nederland en Turkije niet voor de hand. Datzelfde geldt voor het aankomende referendum in Turkije, waarin de bevolking zich mag uitspreken over het uitbreiden van de bevoegdheden van de Turkse president Erdogan.

Naast Nederland maken ook Europese landen als Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland melding van soortgelijke gevallen. Veel van de aanhangers van de Gülenbeweging wonen buiten Turkije. De organisatie beschikt in veel landen over geloofsgemeenschappen, scholen, kranten, banken en andere instellingen.

Geen heldere juridische procedure

Partijen in de Tweede Kamer zijn zeer bezorgd over het lot van de Turkse Nederlanders. Vooral omdat de mensen vast worden gehouden zonder heldere juridische procedure. Verschillende Kamerleden willen van Bert Koenders, de demissionaire minister van buitenlandse zaken, weten wat hij doet om de mensen te helpen.

Koenders zegt dat hij de kwestie persoonlijk op hoog politiek niveau heeft aangekaart. De Turkse Nederlanders krijgen bijstand van Nederlandse diplomaten ter plaatse. Aangezien de betrokkenen naast de Nederlandse ook de Turkse nationaliteit hebben, kunnen de Nederlandse autoriteiten juridisch niet veel doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden