Interview

Turkse Nederlander en homo, dat kan prima

De Turkse Döne FilBeeld Mark Kohn

Döne Fil (31) heeft het initiatief genomen om dit jaar de eerste volledig Turkse boot op de botenparade tijdens de Amsterdamse Gay Pride te laten meevaren. "Met de boot hopen we op een leuke manier te laten zien dat het prima kan: Turkse Nederlander én homo zijn."

'Ik heb geen dramaverhaal hoor!" Fil (31) is geboren en getogen Amsterdamse. Én ze is Turks en lesbisch. Maar wie denkt dat die combinatie per definitie een verhaal als een tranentrekker oplevert, is bij haar aan het verkeerde adres. Sinds haar coming-out strijdt Fil voor homorechten. Zo nam ze het initiatief om dit jaar de eerste volledig Turkse boot op de botenparade tijdens de Amsterdamse Gay Pride te laten meevaren.

Als projectleider van de Turkse boot heeft Fil veel positieve reacties binnengekregen. Het is voor het eerst dat een boot met tweede en derde generatie Turkse homo's en lesbiënnes van de partij zal zijn. "We hebben jaren gekeken hoe anderen gezellig meevoeren, nu is het tijd dat we meedoen. Met geld van de ministeries van OCW en buitenlandse zaken hebben we ervoor kunnen zorgen dat de boot meevaart. onder de paraplu van stichting Elance, die Amsterdamse jongeren en vrouwen helpt zich meer bewust te worden van hun kwaliteiten en talenten, en in samenwerking met het roze kunstproject Pink Istanbul.

"Met de Turkse boot hopen we op een leuke manier om respect en tolerantie te vragen en te laten zien dat het prima kan: Turkse Nederlander én homo zijn. Hopelijk krijgt ons initiatief extra aandacht omdat we dit jaar vieren dat er vierhonderd jaar diplomatieke betrekkingen tussen Nederland en Turkije zijn."

Geen Turkse sponsoren
Hoewel de reacties uit Turkse homokringen, ook van homo's die nog in de kast zitten, overwegend enthousiast zijn, blijkt niet iedereen binnen de Turkse gemeenschap in Nederland het initiatief toe te juichen. Zo is geen enkele van de Turkse ondernemers die Fil heeft benaderd voor financiële ondersteuning ingegaan op het verzoek. "Sommigen zeiden dat ze geen affiniteit hebben met het onderwerp en anderen gebruikten het excuus dat ze wegens bezuinigingen geen geld hadden. Ik vind dat kortzichtig. Ze zeggen wel dat emancipatie belangrijk is, maar publiekelijk steunen ze ons liever niet."

Toch is Fil voorzichtig optimistisch over de acceptatie van homo's binnen de Turkse gemeenschap in Nederland. "Ik ben ervan overtuigd dat het haalbaar is om op korte termijn homoseksualiteit bespreekbaar te maken en tolerantie en respect te kweken binnen de Turkse gemeenschap. Het is zeker mogelijk dat men ons accepteert, alleen nog niet vandaag. Dat blijkt ook wel uit de negatieve reacties die we op de Turkse boot hebben gekregen. Op het forum van Nu.nl werd bijvoorbeeld veel gediscussieerd over de vraag waarom de Gay Pride nodig is, en zeiden sommige Turkse Nederlanders dat we het niet konden maken om met de Turkse vlag op de boot te varen."

Maar haar eigen coming out, zo benadrukt Fil, is behoorlijk goed verlopen. "Ik heb wel moeite gehad mijn geaardheid te accepteren en daardoor duurde het lang voor ik ermee naar buiten trad." Hoewel Fil zich in haar puberteit bewust werd van haar gevoelens voor vrouwen, duurde het tot haar 29ste voor ze uit de kast kwam. Details daarover wil ze niet kwijt. "In het begin verkeerde mijn omgeving wel in shock. Ze moesten wennen aan het idee. Maar ze hebben niet heel heftig gereageerd en zagen na verloop van tijd natuurlijk ook dat ik niet veranderd ben, dat ik dezelfde persoon ben gebleven."

Uitgaan
"Via het COC ben ik toen in contact gekomen met het project Respect2love, een project voor en door LHBT'ers (lesbiënnes, homo's, biseksuelen en transgenders, red.) met een etnische achtergrond. Daar ontmoette ik meer homoseksuelen en lesbiënnes met een andere culturele en religieuze achtergrond en ben ik gevraagd of ik vrijwilliger wilde worden en mee wilde denken over de verdere ontwikkeling van het project. Door Respect2love heb ik de gay scene rustig kunnen verkennen. Ik ben niet mijn aan lot overgelaten en kon met al mijn vragen terecht bij mensen die wisten hoe een coming out gaat. Vragen als 'waar ga je uit?' kon ik stellen zonder me ongemakkelijk te voelen. Ik kon er met andere woorden terecht met al mijn vragen omtrent homoseksualiteit en alles wat erbij komt kijken."

Fils coming out voor haar familie en vrienden mag dan enige tijd gekost hebben, inmiddels weten vrijwel alle belangrijke mensen in haar leven dat ze op vrouwen valt en zijn ze er trots op dat ze zich inzet voor de homobeweging. "Ik heb bijvoorbeeld in de tijd dat ik vrijwilligerswerk deed bij het COC mijn moeder en mijn broertje meegenomen. Zo konden ze zien met welke mensen ik werkte en dat ik echt serieus bezig was en niet aan het flierefluiten." Ook vriendinnen die eerst niet onverdeeld positief tegenover haar geaardheid stonden, gingen uiteindelijk overstag. "Een vriendin die ik al vanaf de basisschool kende zei eerst: 'Als jij praktiserend homo wordt, weet ik niet of ik nog met je wil omgaan'. Maar toen het zover was zei ze: 'Je bent niet veranderd en ik houd nog steeds van je'."

Geloof en geaardheid combineren
Bij haar coming out was niet alleen de reactie van haar omgeving belangrijk, maar ook de vraag hoe de islam tegenover homoseksualiteit staat. Het was uiteindelijk de Zuid-Afrikaanse 'homo-imam' Muhsin Hendricks die Fil leerde dat haar geloof en geaardheid wel degelijk te combineren zijn. "Ik heb in mijn leven twee keer bewust voor de islam gekozen. De eerste keer toen ik me als tiener in het geloof verdiepte en bij de islam uitkwam omdat dit geloof antwoord gaf op al mijn levensvragen, zoals hoe je om moet gaan met je medemens en andere geloven.

"De tweede keer dat ik me echt met mijn geloof ging bezighouden, was toen ik over Hendricks hoorde. Toen hij naar Nederland kwam om een lezing te geven ben ik daar naartoe gegaan en ik vond het heel interessant wat hij te zeggen had. Zijn stelling is namelijk dat de Koran eigenlijk niks zegt over homoseksualiteit.

Sodom en Gomorra
"Daarna zijn we met een groep van Nederlandse islamitische jongeren naar Zuid-Afrika gegaan om hem opnieuw te ontmoeten. Hij heeft ons eerst laten onderzoeken wat we zelf over homoseksualiteit hebben meegekregen en over het onderwerp denken en vervolgens de teksten over Sodom en Gomorra uit de Koran erbij gehaald, de teksten die over homoseksualiteit zouden gaan. Hij stimuleerde ons om met onze eigen denkwijze en logica naar die verhalen te kijken en na te gaan hoe we zelf de tekst interpreteerden.

"In het verhaal wordt bijvoorbeeld gezegd dat de bevolking van Sodom en Gomorra als eerste volk zich te buiten ging aan seksuele misstanden en het schenden van het gastrecht. Dat ze mensen verkrachtten en misbruikten. Voor mij was toen meteen duidelijk dat dit verhaal niet over homo's kon gaan. Want om te beginnen is homoseksualiteit veel ouder dan het verhaal van Sodom en Gomorra en kan het dus niet naar homoseksualiteit verwijzen. Bovendien herkende ik de homoseksueel er helemaal niet in. Homo's verkrachten en misbruiken geen mensen. We verlangen net als de gemiddelde hetero naar een liefdevolle relatie, een carrière, een gezinnetje. Het bezoek aan Hendricks bevestigde wat ik zelf al dacht: dat LHBT'ers geen mislukking van de schepping kunnen zijn."

In balans
Sinds de reis heeft Fil het gevoel dat haar leven in balans is en ze niet hoeft te kiezen tussen haar geloof en haar geaardheid. Ze gaat ze op scholen en in buurtcentra in gesprek met ouders, jongeren, studenten en jongerenwerkers over religie, etniciteit en homoseksualiteit. In haar werk komt ze regelmatig andere moslims tegen die menen dat ze niet moslima én lesbisch kan zijn. "Dan vraag ik ze: 'En hoe zit het dan als je steelt of geen hoofddoek draagt? Kun je dan wel moslim zijn?' Dan krabbelen ze vaak terug. En ik leg ze uit dat mijn geaardheid een privézaak is en dat het niet aan hen is om daar over te oordelen."

Momenteel speelt haar geaardheid geen grote rol meer in haar leven. "Eigenlijk is het alleen nog van belang als ik er professioneel mee bezig ben, maar in mijn persoonlijke leven niet meer."

Zo helpt Fil als vrijwilliger van het steunpunt Veilige Haven andere jongeren uit etnische minderheidsgroepen om te gaan met hun homo-, biseksuele of transgendergevoelens. "Als tweede en derde generatie Turkse Nederlanders die in Nederland zijn geboren en getogen vormen we een voorhoede. Als we andere homojongeren helpen, zeggen we niet: 'Je moet lak hebben aan iedereen en meteen uit de kast komen'. We vragen ze eerst of ze zichzelf hebben geaccepteerd. En proberen dan een vertrouwensrelatie op te bouwen.

"Natuurlijk kunnen autochtone hulpverleners ook heel goed helpen. Maar de herkenning speelt bij de zelfacceptatie van allochtone jongeren wel een belangrijke rol. Een jongere hoeft maar twee zinnen te zeggen of ik begrijp hem al. Soms adviseren we de jongeren ook om geduld te hebben. Je hoeft het je ouders niet meteen te vertellen. Als jongeren denken dat hun ouders het echt niet zullen begrijpen, kiezen ze ervoor om het niet te vertellen, liever dan hun familie te verliezen."

Uitgehuwelijkt, bedreigd of achtergelaten
Door haar werk hoort Fil ook de verhalen over homo's en lesbo's die zijn uitgehuwelijkt of bedreigd worden, of verhalen over meisjes die in Turkije zijn achtergelaten nadat hun paspoort is verscheurd. "Het is nog steeds moeilijk om in Turkije uit de kast te komen en er worden helaas nog steeds homo's verbannen door hun familie, uitgescholden, in elkaar geslagen en vermoord. Toch zijn er ook positieve ontwikkelingen."

Zij wijst op de lange juridische strijd die de homobeweging in Turkije heeft gevoerd en onlangs heeft gewonnen. Twee homo-organisaties, KAOS GL en Lambda Istanbul, hadden opdracht gekregen hun deuren te sluiten omdat hun activiteiten zouden indruisen tegen de goede zeden. Maar de organisaties wonnen een rechtszaak hierover. Ook noemt Fil het verheugend dat veel Turkse journalisten, programmamakers en artiesten het onderwerp homoseksualiteit op de agenda hebben geplaatst.

Buiten de deur is het prima
"Als dit mogelijk is in Turkije, kunnen en mogen we in Nederland niet achterblijven. De Turkse gemeenschap in Nederland is redelijk liberaal. Zo lang het buiten de deur blijft vinden ze het prima. Pas als het iemand in hun eigen omgeving betreft, wordt het moeilijk. Het heeft tijd nodig voor homoseksualiteit geaccepteerd wordt in de Turkse gemeenschap. Daar staat tegenover dat ik ook hoor over ouders die tegen hun homo-zoon zeggen: 'Het is iets tussen jou en God, en zorg maar dat je in ieder geval met een Turkse jongen thuiskomt, zodat we met hem kunnen praten'."

De Gay Pride 2012 duurt van 28 juli tot en met 5 augustus. De botenparade is op 4 augustus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden