Turkse Koerd wil Koerd én Turk zijn

Steun voor volledige onafhankelijkheid slinkt nu Koerden zien dat het in Turkije zo slecht nog niet is

De stokoude man verzorgt het paard waarvan je de ribben kunt tellen. "Ze eet niets meer", zucht hij en vertelt even later over de dood van zijn zoon: "Toen mijn zoon de bergen inging, was dit paard nog een veulen. Hij stierf als een PKK'er. Als je het de Turken vraagt, was hij een terrorist. In mijn ogen was hij alleen maar mijn zoon."

Sinds de inwoners van verschillende Arabische landen vorig jaar in opstand kwamen, leefde in Turkije de vraag of de Koerden hun eigen 'Koerdische lente' zouden doen aanbreken. Die lente kwam niet. De verwachting van velen was dat de Koerden, geïnspireerd door de revolutie in Egypte, hun eigen 'Tahrir-bezetting' in hun 'hoofdstad' Diyarbakir zouden hebben.

De aan de PKK gelieerde Koerdische partij BDP deed ook wel een poging, en hield een tentenactie die door gebrek aan animo na enkele dagen werd opgegeven. De enkelingen die een Koerdisch Tahrir op touw wilden zetten, dropen gedesillusioneerd af. Houden de Koerden dan toch van Turkije?

De oude man die het paard wat langer wil laten leven, heet Resul Kama. Hij vertelt meer over zijn dode zoon: "Mijn zoon heeft zich bij de PKK gevoegd omdat militairen het lijk van zijn neef vastgebonden aan een pantser door de straten hadden gesleurd. Zo wilden ze laten zien hoe PKK'ers eindigen. Hierop vertrok mijn zoon naar de bergen, alleen maar om zijn neef te wreken. Een paar maanden later kregen we het bericht dat hij dood was."

De oude man met de versleten jas en de te korte mouwen zwaait met zijn stok naar kinderen die met het vermoeide paard willen spelen, en brengt het dier naar een kleine stal in een van de armste wijken van de stad.

Niet alleen de zoon van Kama heeft het leven gelaten in de oorlog tussen de PKK en het Turkse leger. In dertig jaar zijn volgens schattingen meer dan dertigduizend PKK'ers gedood. Een PKK-militant blijft gemiddeld niet langer dan vijf jaar in leven. Maar toch blijven ze gaan. En als er geen nieuwe tijden aanbreken, zullen een paar van de kinderen die met het oude paard willen spelen over een paar jaar vermoedelijk ook richting bergen vertrekken.

Jurist Abdulkadir Bekdemir zegt, in een café met Madonna en Jennifer Lopez op de achtergrond, ook te verwachten dat de 'bron' voor nieuwe vechters niet zomaar zal opdrogen. "Maar", licht hij toe, "ik heb het idee dat de nieuwe lichting PKK-militanten niet erg op hun voorgangers lijkt. Aanvankelijk wilden alle PKK'ers afscheiden van Turkije. De nieuwe generatie ziet volgens mij in dat dat niet verstandig is. Er wordt tegenwoordig slechts voor meer culturele rechten en meer autonomie gevochten."

Bekdemir woont met zijn gezin in een van de nieuwbouwwijken van de stad. De economische groei van de laatste jaren maakt dat ook hier steeds meer wooncomplexen uit de grond worden gestampt. "De droom van een Groot-Koerdistan is vooral vervlogen na de Irak-oorlog. De Koerden in Turkije begonnen naar het Koerdische deel van Irak te reizen en concludeerden dat in vergelijking met Iraaks-Koerdistan Turkije het paradijs op aarde is. De mensen beginnen het economisch ook beter te krijgen.

"Wij klagen misschien over het gebrek aan democratie in Turkije, maar over de grens met Irak zijn het twee families die het hele land regeren. De Turkse Koerden willen geen stap terugzetten en willen bij Turkije horen. Maar wel bij een Turkije waar Turken en Koerden absoluut gelijk zijn aan elkaar."

Als het nacht is, gaan de mensen in de rij staan voor hun dagelijkse broodjes lever. Uit de luidsprekers van de muziekwinkels klinkt enkel Koerdische muziek. Wanneer er geen klanten meer zijn, en de man die de hele tijd lever, tomaten en pepers op het vuur zet op adem kan komen, zegt die: "Ik heb maar een basisschooldiploma. Tijdens mijn militaire dienst was ik ondanks dat veel beter dan de rest. De commandant liep weg met mij. Maar toch noemde iedereen mij een kiro (een uitdrukking die Turken gebruiken om Koerden te kleineren, red.). Zo vaak heb ik erover gedroomd om te deserteren en me bij de PKK te melden. De Turken moeten stoppen met dat gedrag. Onze moedertaal moet onderwezen worden op de scholen hier. Dan wil geen Koerd zich afscheiden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden