Turkse gemeenschap gelooft niet dat racisme motief voor brand was

DEN HAAG - Binnen de Turkse gemeenschap van Den Haag lijken weinigen te geloven dat de brand in de Haagse Schilderswijk - die aan zes mensen het leven kostte - een racistische achtergrond heeft.

De theorie, dat de Koerdische guerrilla-organisatie PKK de dader is, had tot gisteravond meer aanhang. Weliswaar is de getroffen familie Kösedag Koerdisch, maar onder de Koerden in de Oost-Turkse provincie Agri, waar ze vandaan komen zijn veel tegenstanders van de PKK.

De rechts-nationalistische krant Türkiye nagelde gisteren in de openingskop de PKK aan de schandpaal, zich baserend op Haagse Turken. Maar bij navraag in de Schilderswijk en Transvaalbuurt blijken ook vijanden van de PKK minder stellig.

Maar de aanknopingspunten voor de PKK-theorie zijn afgenomen, nu de vijf verdachten van twee andere aanslagen, gepleegd in dezelfde nacht, zijn vrijgelaten. Met de mededeling van justitie dat het geen Koerden waren. Eerst sloot justitie niet uit dat het vijftal ook de aanslag op de familie Kösedag (als het inderdaad een aanslag was) op zijn geweten had. Blijft voor de politie over een doolhof van interne Turkse tegenstellingen waarin zij haar weg moet zien te vinden.

- Vervolg op pagina 9 - Podium, pagina 11: Len

Turken noemen PKK wel vaak VERVOLG VAN PAGINA 1

Premier Kok had het donderdag nog over een mogelijk racistische achtergrond en de Turkse krant Milliyet vergeleek gisteren met het Duitse Solingen, waar in 1993 racistische jongeren het huis van de Turkse familie Genç in brand staken. Vijf mensen kwamen toen om. Maar Turkse Hagenaars bekijken je of je van de achterkant van de maan komt als je het over racisme als mogelijk motief hebt, al houden ze een slag om de arm, want zekerheid heeft niemand.

Misschien is het wel een bloedvete tussen clans, die niets met Nederlands racisme of Turkse politieke problemen te maken heeft, wordt geopperd. In Oost-Turkije kunnen bloedvetes eeuwen voortduren, zelfs als niemand meer weet hoe ze zijn begonnen. Aan landsgrenzen storen clanoorlogen zich niet. Maar misschien zal technisch onderzoek nog uitwijzen dat het gewoon een ongeluk was. “Als je tien kinderen hebt weet je nooit of er niet eentje ergens aan zit te draaien”, zegt een buurtgenoot. “En voor politiek heb je geen tijd met zo'n groot gezin.”

Ook over een verband tussen aanslagen op twee Turkse, rechts nationalistische instellingen en de aanslag op de Koerdische familie diezelfde nacht bestaan twijfels. Een rondgang in Den Haag langs Turkse organisaties, koffiehuizen en kennissen van de familie leert dat daar nogal regelmatig benzinebommen worden gegooid naar Turkse instellingen. De deskundigheid waarmee een cafébaas spreekt over molotovcocktails beangstigt. Hij kreeg er zelf een tegen zijn zaak, had het geluk dat het projectiel tegen het kozijn uiteenspatte en niet naar binnen zeilde.

“Het was meteen een vlammenzee, van beneden tot de buren boven. En daarom vind ik het vreemd dat woensdagnacht alleen de woning van die familie is uitgebrand en niet die van de beneden- en bovenburen.” Zijn zaak is nu beveiligd met een voordeur met 5 cm dik glas. Daar gooi je niet zomaar een benzinebom doorheen. Maar hij acht het wel mogelijk om, ook bij dubbele beglazing, vanaf de straat een molotovcocktail door een ruit op een-hoog te gooien.

Bij de Turks Islamitische Stichting in de Koningstraat is aan de buitenkant, behalve de plaat over het ene raam, weinig te zien. Binnen hangt de Turkse vlag naast de Nederlandse. Ook hangt er de vlag met de drie halve manen, het dundoek van het oude Ottomaanse sultansrijk, maar ook een symbool van de rechtse nationalistische MHP-partij en de daarmee verbonden Grijze Wolven.

De Grijze Wolven speelden in Turkije een hoofdrol in de jaren '70, toen de terreur tussen links en rechts eindigde met de militaire staatsgreep van 1980. Opmerkelijk: op de ruiten aankondigingen van de Turkse alevieten, die een sterk afwijkende variant van de islam belijden. In de jaren '70 hadden de MHP en zijn Grijze Wolven het vaak op hen gemunt.

De twee aanwezige jonge Turken die geen Nederlands spreken, willen niet zeggen of ze tot de MHP behoren. Hun eerbied voor nationale symbolen doet voor Nederlandse begrippen antiek aan. “Iedereen is hier welkom, behalve vijanden van de vlag. U gaat uw eigen vlag toch ook niet met uw handen verkreukelen”. Met die vijanden doelen ze op de PKK. Op tafel ligt de geestverwante krant Türkiye. Ze onderschrijven de theorie van dat blad dat de aanslagen het werk zijn van de PKK. Volgens hen slaan de PKK-activiteiten over naar Europa, nu de organisatie in Turkije het onderspit delft.

Ze weten stellig dat de Koerdische familie Kösedag al jaren in Turkije 'problemen' heeft. Onduidelijk blijft of het gaat om persoonlijke problemen of problemen die spelen in de provincie Agri. Agri ligt aan de Iraanse grens, aan een doorsluisroute van PKK-strijders uit Iran naar Turkije. Langs die weg komen ook drugs Turkije binnen. Bloedvetes tussen clans of families en de PKK zijn er gewoon.

In het Azerbeidzjaans cultureel centrum in de Kaapsestraat zijn sporen van brandbommen. Er waren nog vier mensen in het gebouw, die de binnenvliegende benzinebom naar buiten konden gooien. Het is de derde aanslag met zo'n bom in korte tijd. Ook hier zoeken ze de daders onder politieke vijanden, zoals de PKK. Een bezoeker vertelt dat vanuit Turkse kring de politie recent per fax is gewaarschuwd voor PKK-aanslagen. Het Azerbeidzjaanse culturele centrum is een vereniging van Azeri-Turken, een minderheid in uiterst Oost-Turkije, die meest rechts-nationalistisch denkt en fel anti-PKK is.

Iets verder de benzinepomp, waar volgens de beheerder mensen zijn gefilmd die waarschijnlijk de zwarte, later bij een van de getroffen ruimtes gevonden jerrycan benzine bij hem kochten. De politie nam de videofilm in beslag. De beheerder beklemtoont dat hij géén rode jerrycans verkoopt. Onder de auto van het gezin in de Frans Halsstraat was een rode jerrycan gevonden. De beheerder heeft emotionele taferelen meegemaakt met Turkse klanten. Ze willen weten wie de daders zijn. De sfeer onder de klanten is er een van wraak, heeft hij gemerkt. Ook hij zegt dat aanslagen op Turkse instellingen vaak voorkomen, waarschijnlijk door rivaliserende groepen. Maar de brandstichting bij de Kösedags kan hij moeilijk in dat patroon plaatsen. Zijn tankstation wordt extra bewaakt omdat 'het ook bij mij hier goed kan fikken.'

Een provinciegenoot van de familie Kösedag waarschuwt al te gemakkelijk de PKK als dader aan te wijzen: “Dat doen mensen in Agri ook als ze een misdaad plegen. Ze vermoorden een vijand of schieten een soldaat dood en roepen dat de PKK het heeft gedaan.” Hij denkt dat de daders misschien een adres hebben verwisseld. Door de renovaties en nieuwbouw en het veelal ontbreken van naambordjes, is de Schilderswijk nu inderdaad chaotisch genoeg voor zo'n vergissing.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden