Turkse film suggereert weinig subtiel dat Gülen achter de coup zat

Actieheld Polat AlemdarBeeld rv

Kurtlar Vadisi (Vallei der Wolven) is één van de meest succesvolle en langst lopende tv-dramas ooit in Turkije. De serie begon in 2003, telt honderden afleveringen en vormde de basis voor verschillende films. De nieuwe film Vatan (Vaderland) over de Turkse couppoging die deze week in Nederlandse bioscopen draait is daar het laatste voorbeeld van.

Het concept van de serie is simpel: Polat Alemdar is een woest aantrekkelijke geheime agent die zijn land, familie en vele vrouwen verdedigt tegen allerlei schurken. Een soort James Bond dus, maar dan met een Turks nationalistisch sausje. De ‘wolven’ in de titel zijn een verwijzing naar het mythische symbool voor de oudste Turken. De bedenker van de serie, Osman Sinav, was in de jaren tachtig dan ook lid van de ultra-nationalistische beweging ‘de grijze wolven’.

De serie levert al jaren sappig commentaar op Turkije’s politieke actualiteit, doorgaans volgens de lijn van de regerende AKP. Zo was het hoofdthema in de vroege jaren 2000 de strijd tegen de ‘diepe staat’, het oude seculiere establishment waartegen Erdogan streed. Ook de Irak-oorlog, Turkije’s onderhandelingen met de Europese Unie of de Cyprus-kwestie kwamen aan de orde.

Tekst loopt door onder de video.

De coup-poging van afgelopen jaar kon dus niet uitblijven. De trailer (de film zelf is pas vanavond te zien) laat geen twijfels bestaan over wat er die nacht gebeurd is: een man die als twee druppels water lijkt op Fethullah Gülen doet zijn plannen uit de doeken om Turkije over te nemen terwijl Westerse genodigden mee luisteren. Ondertussen vecht geheim agent Polat tegen de vernietiging van het vaderland en tracht hij de  bombardementen op onschuldige burgers te stoppen. De film speelt gretig in op de stemming onder de meeste Turken dat Gülen achter de couppoging zat waarbij 250 mensen stierven.

Geen banden met de putsch

Toch is het misplaatst om direct van een ‘propagandafilm’ te spreken. Er is geen aanwijzing dat de Turkse regering opdracht gaf voor de productie van de film. Sterker nog: de makers stonden deze zomer zelf nog even voor de rechter. Ze hadden zichzelf namelijk verdacht gemaakt door al vóór de couppoging een patent op de filmnaam darbe (coup) aan te vragen, maar toonden aan dat ze geen banden met de daadwerkelijke putsch hadden. Een andere regisseur die een film over de coup maakte, Ali Avci, is wel opgepakt. Een teaser van zijn film Uyanis (Ontwaken) liet de fictieve moord op Erdogans familie zien.

Tekst loopt door onder de video.

In Turkije krijgt Kurtlar Vadisi vooral kritiek vanwege het verheerlijken van geweld en een nationalistische macho-cultuur. Politici maken zich zorgen over Turkse jongens die zich agent Polat wanen. Ook Turkse Koerden storen zich aan het nationalistische karakter van de serie. 

De films van Kurtlar Vadisi zijn vaker internationaal op tournee gegaan. Geheim agent Polat is dan ook niet alleen populair in Turkije: in de Balkan, Latijns-Amerika en binnen de Turkse diaspora scoort hij miljoenen kijkers.

Lees ook: Turkse film over coup zorgt voor spanning in Rotterdam

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden