Turkse AK-partij weerstaat ultieme aanval van seculieren

De regeringspartij in Turkije wordt níet verboden vanwege anti-seculiere activiteiten. De hoeders van Atatürks principes lijken op hun retour.

Zes van de elf rechters van het Turkse Constitutionele Hof stemden gisteren voor een verbod op de islamitische AK-partij (AKP), maar dat was er precies één te weinig om een verbod uit te spreken. De regeringspartij kreeg wel een financiële straf voor anti-seculiere activiteiten: ze moet het voortaan doen met de helft minder staatssubsidie. De voorzitter van het hof, Hasim Kilic, stelde dat de AKP de uitspraak moet opvatten als een ’serieuze waarschuwing’.

Uit vele hoeken werd niettemin opgetogen gereageerd. De beurzen en de lira stegen. De AKP zelf noemde de uitspraak een ’overwinning voor de democratie’. En ook een zegsvrouw van EU-buitenlandgezant Javier Solana sprak van ’goed nieuws’. Zij zei te hopen dat Turkije zijn politieke stabiliteit hervindt.

Die stabiliteit is al tijden ver te zoeken door een verbeten machtsstrijd tussen de streng-seculiere Turkse elite en de AK-regering. Sinds vorig jaar zitten de ’seculieren’, machtig in leger en rechterlijke macht, de AKP dwars. Ze beschuldigen de partij ervan een geheime islamiserende agenda te voeren; zo zou het afschaffen van het hoofddoekverbod op universiteiten indruisen tegen de seculiere principes die Turkije’s grondlegger Atatürk ooit formuleerde.

Vorig jaar probeerde eerst het leger via een dreigement op zijn website te voorkomen dat AK-man Abdullah Gül president werd. Toen dat mislukte en de AKP bij vervroegde verkiezingen een spectaculaire overwinning behaalde, gooiden de seculieren het over een juridische boeg – de rechters moesten het doodvonnis maar uitspreken over de AKP.

Ondanks de dreigende woorden van Kilic moet de uitspraak van gisteren daarom als een nederlaag voelen voor de seculieren. Wat precies de doorslag heeft gegeven, is moeilijk te zeggen. Zeker lijkt dat de seculieren onzeker zijn geworden over hun positie, die eens zo almachtig was in de Turkse samenleving.

Anders dan bij eerdere verboden, ging het nu niet om een relatief kleine partij. Niet eerder keek bovendien het buitenland (lees: de EU) zo kritisch mee over de schouder van de rechters – Brussel liet duidelijk merken de rechtszaak ondemocratisch te vinden. Recente arrestaties van enkele van haar kopstukken op verdenking van een couppoging gaven het zelfvertrouwen van de seculiere elite een verdere knauw.

Misschien is het simpeler dan dat. Wellicht concludeerden sommige rechters dat een (te) strikte interpretatie van Atatürk principes niet meer van deze tijd is, en niet past in een democratische rechtsstaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden