Turks leven gezien door een Hollands oog

Eén man, twee vrouwen en drie dochters wonen samen in een bovenwoning in de Amsterdamse Pijp. Fotografe Anne Marie Trovato legde hun leven vast.

Het is nog geen tien meter van haar huis naar dat van het gezin Koçak. Ze steekt de Ferdinand Bolstraat over en beklimt de drie steile trappen. In een krap appartement drie hoog achter doet niets haar aan Amsterdam denken.

Fotografe Anne Marie Trovato herinnert zich nog die dag in 1995, als ze voor het eerst bij het Turkse gezin wordt uitgenodigd voor een kopje thee. De gaskachel loeit op volle sterkte, de televisie ook. Twee vrouwen liggen op de bank, drie jonge meisjes kruipen, gillen en dollen om hen heen. Ze krijgt donkere thee in een Turks theekopje (vier suikerklontjes), knikt en lacht naar de vrouwen, want praten gaat niet. Zij spreekt geen Turks, de vrouwen geen Nederlands. Trovato maakt een familieportret. Links Fatma, de eerste vrouw van Ibrahim, rechts Remziye, zijn tweede vrouw. Op schoot de drie dochters van Remziye: Zeynep, Tülay en Gülay. Alleen Ibrahim zelf ontbreekt.

Pas in 2003 komt Trovato opnieuw bij het gezin thuis. Ze komt op een beladen moment: moeder Remziye, die al twaalf jaar illegaal in Nederland verblijft, moet terug naar Turkije. Er hangt een voelbare spanning in de Amsterdamse bovenwoning. Trovato fotografeert het gezin opnieuw. Later legt ze ook de vreugde vast, als Remziye een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd heeft gekregen, nadat ze getrouwd is met Ibrahim, vertrokken is naar Turkije en in het kader van gezinshereniging terugkeert.

Wekelijks komt Trovato nu bij het gezin over de vloer. Nauwkeurig houdt ze een dagboek bij. De familie is open, warm en hartelijk, ze krijgt alle vrijheid om te fotograferen. Als ze ook de ochtend-, avond- en nachtrituelen van het gezin wil fotograferen, mag ze blijven logeren. Ook gaat ze mee op vakantie naar Ibrahim's geboortedorp. Tergend traag trekken de vier weken in Turkije voorbij.

Er is veel dat Trovato niet begrijpt. Komt ze aanwaaien voor een kopje thee, dan lijken de gezinsleden verheugd over haar aanwezigheid, maar gaan ze verder met waarmee ze bezig waren. Stapt ze na drie uur op, is iedereen verbaasd dat ze maar zo kort is gebleven. Aanvankelijk tolken de drie jonge dochters tussen de fotografe en hun ouders, tot Trovato besluit dat ze Turks wil leren. Na bijna veertig jaar in Nederland spreken vader Ibrahim en moeders Fatma en Remziye nauwelijks een woord Nederlands. Steeds vaker vraagt Ibrahim aan de fotografe of zij een brief van een officiële instantie voor hem wil lezen. En of ze, nu ze er toch is, meteen een paar telefoontjes wil plegen. Jarenlang is Trovato kind aan huis bij het gezin, maar naarmate de tijd verstrijkt weet ze niet meer of ze komt in haar functie van fotograaf of in die van maatschappelijk werker.

Er hangt een zekere radeloosheid in de bovenwoning, maar vooral een gelatenheid. Alle zes hebben ze het hart op de goede plek, zegt Trovato, maar geen van de gezinsleden is erg initiatiefrijk. Als het plafond in de keuken zwart is nadat de geiser is ontploft, pakt niemand een doekje. De vrouwen slaan hun ogen ten hemel en gebaren met hun handen naar boven. Allah heeft het zo gewild.

Met het opgroeien van de dochters, wordt de bewegingsvrijheid in huis kleiner en de spanning groter. Steeds vaker vliegen de meisjes elkaar in de haren, er wordt veel gescholden. Met elk bezoek vindt Trovato het moeilijker worden om de complexe omgang van de gezinsleden te negeren en te blijven kijken met het oog van een fotograaf. Met steeds langere tussenpozen bezoekt ze het gezin. In mei 2012 maakt ze een laatste portret van het hele gezin, deze keer staat Ibrahim er wel op. Enige tijd later verschijnt het boek 'Eén man, twee vrouwen en drie kinderen', een afsluiting van een emotioneel project.

Het boek van Trovato ligt op het fotofestival Naarden ('Don't stay here ¿ Dutch photography on the move' t/m 23 juni) en is ook te koop via www.annemarietrovato.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden