Turks godsdienstministerie stuurt vaker mailtjes

De inhoud van de donderdag onthulde Turkse e-mail met het D66-stemadvies is minstens zo typerend als de herkomst: het Turkse ministerie van godsdienstzaken, Diyanet.

In Nederland heb je zo’n ministerie niet en mede daarom rijst de vraag waarom uitgerekend een ministerie van godsdienstzaken zich bemoeit met verkiezingen in een ander land.

Dat Turkije wel zo’n ministerie heeft, lijkt vreemd. Turkije geldt alom als een land dat godsdienst en staat heeft gescheiden. Maar dat klopt niet helemaal. Bij een echte scheiding is politiek niet onderworpen aan godsdienst en godsdienst niet aan politiek. In Turkije is vooral aan die tweede voorwaarde niet voldaan. De staat heeft via het ministerie van godsdienstzaken een sterke invloed op religie en daarmee de bevolking.

Het ministerie bepaalt bijvoorbeeld de strekking van preken in moskeeën. De ambtenaar, die de beruchte verkiezingsmail verstuurde, heeft een dubbele functie. Hij is adviseur van de minister van godsdienstzaken maar geeft hem ook raad over Turkse migrantengemeenschappen in het buitenland.

Hij stuurt vaker mails naar Nederland en fungeert als verbindingsschakel. Zijn boodschappen stuurt hij naar het Turkse Forum, dat voor verdere verspreiding zorgt onder Turkse zelforganisaties.

Dat Turkije het lot van Turken in het buitenland toevertrouwt aan het ministerie van godsdienstzaken is minder vreemd dan het lijkt.

Het ministerie beheert in Nederland de helft van de Turkse moskeeën, stelt imams aan en bepaalt net als in Turkije de inhoud van preken.

Daarmee heeft het ministerie een sterke greep op Nederlandse Turken en een rijke informatiebron. Zelforganisaties, vooral de laatste jaren vaak van rechts-nationalistische snit, verstevigen die greep.

Ze staan op goede voet met het ministerie, zweven daar omheen zoals planeten rondom de zon. Tekenend is het jaar waarin dat ministerie een afdeling kreeg in Nederland: 1982. Het was twee jaar na de staatsgreep die in Turkije een generaalsbewind aan de macht bracht. Er was daartegen veel oppositie, ook onder Nederlandse Turken.

Het Turkse bewind wilde daarom zijn invloed op Nederlandse Turken vergroten. Tegelijk bestond er sterke behoefte aan fatsoenlijke moskeegebouwen, waarin het ministerie van godsdienstzaken kon voorzien. Twee vliegen in één klap dus.

Niet iedereen is blij met de bemoeienis. Een veel gehoorde klacht is eenzijdigheid, de Turkse overheid wordt wel actief als de eer van de natie op het spel staat. Dan mogen ook Nederlandse Turken opdraven.

Maar ze laat het afweten als Turken in Nederland massaal worden opgelicht door corrupte holdings, die zuur verdiend spaargeld doorsluizen naar Turkije, alvorens failliet te gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden