Opinie

Turkije mag nooit lid worden van de EU

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan. 'Het veelgehoorde argument dat toetreding geopolitiek noodzakelijk zou zijn, snijdt geen hout. De betrekkingen tussen Ankara en Moskou zijn ernstig verslechterd.' Beeld ap

Een veto tegen de toetreding van Turkije tot de EU is nodig, mede gezien de schending van de persvrijheid, meent Matthijs van de Burgwal.

Het akkoord dat de Europese Unie en Turkije eind november met elkaar sloten, werd door de Turkse premier Ahmet Davutoglu jubelend als 'historisch' bestempeld. Met die bewering sloeg Davutoglu onmiskenbaar de spijker op zijn kop.

Door de onderhandelingen over een Turkse toetreding tot de EU te heropenen is er inderdaad geschiedenis geschreven. Helaas niet in positieve zin: door de deur weer open te zetten en het proces zelfs te versnellen, stevent de EU in hoog tempo af op een historische fout.

Goede bedoelingen
In december 1999 besloot de Europese Raad om Turkije de status van kandidaat-lidstaat te geven. Aan de regering in Ankara werd een aantal eisen gesteld, waarbij het verbeteren van de mensenrechtensituatie voorop stond. Om dit proces te bespoedigen, maakt de Europese Unie sindsdien vol goede bedoelingen zo'n 1 miljard euro per jaar over aan de Turkse regering. Vooralsnog zonder enig resultaat. Sterker nog: de situatie in Turkije is er de afgelopen jaren flink op achteruitgegaan, wat het heropenen en versnellen van toetredingsonderhandelingen nog onbegrijpelijker maakt.

Om te beginnen lijkt de huidige president van Turkije, de autocraat Recep Tayyip Erdogan, stelselmatig lak te hebben aan Europese waarden als persvrijheid en vrijheid van meningsuiting. Zo zijn er de afgelopen jaren in Turkije talloze Erdogan-kritische journalisten opgepakt, waaronder in januari 2015 de Nederlandse verslaggeefster Fréderike Geerdink. Turkije is voor journalisten dus geen veilige thuishaven, laat staan voor hun bronnen die door dit soort acties consequent gevaar lopen.

De harde hand van de Turkse versie van Poetin beperkt zich niet tot de pers. Ook vreedzame demonstranten moeten het ontgelden. In 2013 werd grof geweld gebruikt tegen betogers. Door de inzet van vuurwapens, traangas en waterkanonnen vielen er in enkele maanden tijd 22 doden, meer dan 8000 gewonden en werden er ruim 3000 mensen opgepakt.

Cyprus
Daarnaast is er de kwestie-Cyprus. Turkije weigert tot nu toe stelselmatig om het land Cyprus, nota bene EU-lidstaat, te erkennen. Dat maakt een eventuele toetreding op z'n zachtst gezegd extra ingewikkeld. In 2006 was dit punt, samen met de deplorabele staat van de vrijheid van meningsuiting, voor toenmalig VVD-fractieleider Mark Rutte nog reden genoeg om zich tegen verdere onderhandelingen over een Turkse toetreding uit te spreken.

Het veelgehoorde argument dat toetreding geopolitiek noodzakelijk zou zijn, snijdt geen hout. De betrekkingen tussen Ankara en Moskou zijn ernstig verslechterd, zeker na het neerhalen van een Russisch gevechtsvliegtuig door de Turkse luchtmacht. Daarnaast is er voldoende rivaliteit tussen Turkije en omliggende landen als Iran en Saudi-Arabië.

Turkije is in geen enkel opzicht klaar om lid te worden van de EU. Sinds 1999 is de situatie eerder verslechterd dan verbeterd, terwijl de regering in Ankara jarenlang de tijd heeft gehad hier iets aan te doen. Een Turkse toetreding zou de Europese Unie volstrekt ongeloofwaardig maken en brengt, onder meer door de kwestie-Cyprus, de stabiliteit van het statenverband in gevaar.

Op 14 december aanstaande vieren de EU en Turkije in Brussel een feestje om de heropening van de onderhandelingen te vieren. Het is aan de Nederlandse regering om van 14 december 2015 écht een historisch moment te maken en een definitief veto uit te spreken tegen Turkse toetreding tot de Europese Unie.

Matthijs van de Burgwal: Landelijk voorzitter van de JOVD, de jongerenafdeling van de VVD

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden