Turkije laat spierballen zien

Erdogan zet conflict met Israël op scherp na Gazavloot-rapport

Voor de Turken zijn er slechts twee opties overgebleven in de kwestie Israël: confrontatie of gezichtsverlies. Na het voor de Turken slecht uitgepakte VN-rapport over de Israëlische aanval van vorig jaar op de Turkse boot Mavi Marmara - deel van de Gazavloot - heeft de regering aangekondigd Turkse schepen in het oosten van de Middellandse Zee voortaan door marineschepen te laten begeleiden. Een treffen op zee tussen de twee landen is niet meer denkbeeldig.

Vorig jaar mei hield Israël Turkse boten tegen die ondanks de Israëlische blokkade hulpgoederen naar Gaza wilden brengen. Bij die actie kwamen negen Turkse opvarenden om. Turkije eiste excuus van de Israëlische regering en schadevergoeding voor nabestaanden. Het VN-rapport waar de Turken hun hoop op hadden gevestigd pakte echter slecht uit voor Turkije. De VN-commissie noemt de Israëlische actie onnodig hard, maar meent dat het Turkse initiatief provocerend was en dat Israël om deze reden zelfs op internationale wateren het recht had om in te grijpen.

Na het uitlekken van dit rapport lijkt de woede van de Turken grenzeloos. De Turkse president Abdullah Gul zei het rapport niet te erkennen en de minister van buitenlandse zaken, Ahmet Davutoglu, heeft aangekondigd de diplomatieke betrekkingen met Israël te bevriezen. En Turkse schepen op de Middellandse Zee worden voortaan door de marine beschermd.

"Turkije laat nu zijn spierballen zien en neemt daarbij onnodig veel risico's", zegt politiek-analist Kadir Gursel. Volgens hem heeft de Turkse regering zich echter niet laten sturen door boosheid, maar juist aangestuurd op de huidige crisis: "Het probleem had opgelost kunnen worden als onze regering alleen een excuus en schadevergoeding had geëist. Een paar maanden na die gebeurtenis begon Turkije ook de opheffing van de blokkade rond Gaza te eisen. Dan is het wel duidelijk dat je Israël wil dwingen om een keuze te maken tussen Gaza en Turkije. Het mag duidelijk zijn waar de voorkeur van Israël dan naar uitgaat."

Hoewel de twee landen bondgenoten van elkaar waren en een lange geschiedenis van militaire samenwerking kennen, is de sfeer nu helemaal omgeslagen in Turkije. Sommige kranten maken het volk zelfs warm voor een oorlog door te schrijven dat in de afgelopen twaalf maanden alle wapenonderdelen die van Israël waren gekocht, zijn vervangen door apparatuur van Turkse makelij en dat het Turkse leger niet meer afhankelijk is van Israëlische technologie.

De vraag is of het daadwerkelijk tot een botsing tussen de twee legers gaat komen en of het Westen een oorlog tussen de enige twee democratieën in het Midden-Oosten toestaat. Velen hebben hun hoop op de Verenigde Staten gevestigd die snel tussenbeide zou moeten komen.

De Turkse premier Tayyip Erdogan lijkt echter geen stap terug te zullen zetten. Sterker nog, hij wil binnenkort na een bezoek aan Egypte de grens met Gaza oversteken en Palestijnen aldaar een hart onder de riem steken. Dat betekent dat het vuur nog meer aangewakkerd wordt.

Gursel: "Al deze stappen laten zien dat Turkije van plan is om deze kwestie heel groot te spelen. De regering wil de zaak zo op de spits drijven dat alle hoofdrolspelers in de regio en de grootmachten erbij betrokken worden en dat uiteindelijk de Palestijnse problematiek uit de wereld wordt geholpen. Maar ik vraag me af of Turkije in staat kan zijn om zo aan het roer van deze kwestie te staan. Volgens mij neemt de Turkse regering onnodig veel risico's."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden