Turkije laat spierballen rollen in de regio

Met Iran als tegenstrever knokt Ankara voor meer invloed in Syrië

Hoe machtig is Turkije in de regio? Voor de vlagvoerders in Ankara is dit een geheel overbodige vraag. "Gedurende ons bewind is Turkije de hoop voor alle arme volkeren geworden", zegt premier Tayyip Erdogan vol zelfvertrouwen tegenover de aanwezige pers.

Ankara's agenda is dezer dagen dan ook overvol. Tientallen gevechtsvliegtuigen bombarderen dag en nacht de PKK-kampen in Iraaks Koerdistan. In Somalië, ooit de uiterste Afrikaanse punt van het Turkse rijk, deelt premier Erdogan eten uit aan mensen die door de droogte dreigen te sterven.

Dezelfde Erdogan noemde vorige week de onlusten in Syrië een 'Turkse binnenlandse aangelegenheid'. Het buurland Syrië biedt zich aan als de eerste grote uitdaging voor het nieuwe, rijkere Turkije. Minister van buitenlandse zaken Ahmet Davutoglu las vorige week de Syrische president Basjar Assad nog zes uur lang de les over de burgeroorlog in zijn land. Hij droeg hem op de aanvallen op de burgers te staken om vervolgens thuis zijn toekomstvisie te geven: "Over tien à vijftien jaar zullen twee landen Europa domineren: Duitsland en Turkije. Want alleen wij en Duitsland hebben een economie die stoelt op productie."

Elke Turk met een tikkeltje heimwee naar de Ottomaanse tijd, waarin de Turken aan het hoofd stonden van een groot, machtig rijk, raakt wel onder invloed van de opleving van dat sentiment. Zo hevig, dat op straat, in de winkels, in de krantencolumns en op de televisie de kwestie telkens terugkomt: 'Hoe gaan we met Syrië om, kan de diplomatie daar iets uithalen, moeten we het aan het Westen overlaten, het sjiitische Iran daar zijn gang laten gaan of moeten we net als in vroeger tijden ons leger er opaf sturen, de regering van Assad omverwerpen en een soennitische leiding in het zadel helpen?'

Een van de bekendste Midden-Oostenkenners in Turkije, Arif Keskin, licht het belang van Syrië voor Iran toe. "Syrië is de belangrijkste politieke bondgenoot en de Iraanse invloed in het land is groot. Voor Iran is het land ook van groot strategisch belang bij het behouden van de geografische verbinding met de rest van het Midden-Oosten", stelt Keskin.

Hij beaamt dat er voor Turkije ook grote belangen op het spel staan. "Turkije voelt zich onder Erdogan sterker en blaakt van zelfvertrouwen. De Turken zouden graag Syrië in hun eigen invloedssfeer willen brengen. Maar het is niet raadzaam je eigen krachten te overschatten. Ik denk dat Turkije uiteindelijk Iran niet tegen zich in het harnas zal jagen."

Net voor het bezoek van de Turkse minister van buitenlandse zaken aan Damascus vorige week leek de Turkse regering niet echt onder de indruk van de rest van de wereld. De Turken stelden de Syrische president een ultimatum en gaven Assad nog twee weken om te stoppen met het geweld. Deze harde taal heeft inmiddels plaatsgemaakt voor iets diplomatiekere retoriek.

Volgens Keskin heeft die nieuwe voorzichtige houding van de Turken te maken met de reactie van Moskou. "De Russen morren over het feit dat landen waarvan zij de wapenleverancier zijn een ander regime krijgen. Dat heeft gevolgen voor hun machtspositie. Turkije moet gas terugnemen nu Rusland duidelijk aangeeft Syrië niet zomaar te zullen opgeven. Dat zien we dan ook gebeuren. Turkije wordt rijker en machtiger, maar niet zodanig dat het tegen zowel Iran als Moskou op kan. In Ankara moet de ratio weer de overhand krijgen. De Turkse leiders kunnen niet anders dan het Westen steunen bij de economische boycot van het bewind van Assad en via diplomatieke wegen trachten de rust in Syrië te doen terugkeren", zegt Keskin.

De Turkse lobby voor meer actie in Syrië zit echter niet bij de pakken neer. Nationalistische kranten schrijven nu dat Assad de PKK steunt en dat hij medeverantwoordelijk is voor de PKK-aanvallen van de laatste weken. Zij dringen er op aan dat Turkije Syrië zijn spierballen laat zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden