Turkije kiest: voor of tegen islamisme

Premier Davutoglu lacht in Istanbul vanaf verkiezingsposters voorbijgangers toe. Inzet is een hernieuwde absolute meerderheid voor Erdogans AKPBeeld epa

Is intelligentie nog van enige waarde voor een ongelovige in Turkije? De 26-jarige Ersan Tasan, die bij de landelijke toelatingstoets voor het Hoger Onderwijs bij de eerste vijfhonderd van heel Turkije zat, antwoordt met een bitter 'nee'. Hij studeerde twee jaar geleden af aan de beste universiteit en heeft nog steeds geen werk. "Alle banen gaan naar de islamisten. Ik moet weg uit dit land."

De algemene verkiezingen van morgen in Turkije gaan over veel zaken. Zoals of de Koerdische HDP de kiesdrempel van 10 procent haalt, en of de regerende AKP van president Tayyip Erdogan stemmen gaat verliezen waardoor een coalitie noodzakelijk zal blijken. Verkiezingen die immens belangrijk zijn voor de toekomst van het land, en in het bijzonder voor de seculieren.

IT'er Tasan is dan wel een man zonder werk, hij kleedt zich iedere dag - in zwart pak met grijze stropdas - alsof hij naar zijn drukke baan gaat. "Bij de jaarlijkse toelatingstoets voor een baan bij de overheid ben ik kampioen Turkije geworden. Dat was vorig jaar. En nog steeds heb ik geen werk. Ze hoeven maar even rond te vragen om er achter te komen dat ik geen islamist ben. En dan kun je het schudden in het huidige Turkije."

Seculiere minderheid
Nepotisme is in Turkije van alle tijden. Iedere regering verdeelt de nieuw vrijgekomen posities het liefst onder haar eigen mensen. Voorheen had Turkije echter te maken met coalities en kabinetten die van korte duur waren. De AKP zwaait al bijna dertien jaar zonder coalitiepartner de scepter in het land, en dat heeft grote gevolgen voor de seculiere minderheid.

Tasan over zijn seculiere vrienden en kennissen die wel een baantje hebben: "Al die mensen die vroeger zo mondig waren, hoor je niet meer. Iedereen is zo bang om zijn baan te verliezen. Zelfs op sociale media durven ze niks meer te schrijven. Ik hoop zo dat de AKP kleiner wordt. Anders hebben andersdenkenden echt geen leven meer in dit land."

De Turkse president Tayyip Erdogan.Beeld epa

Hijzelf is druk bezig om een baan te regelen in Canada. Daarvoor is hij met geleend geld voor een half jaar naar Toronto gegaan waar hij zijn Engels heeft verbeterd. "Het solliciteren in Turkije heb ik maar opgegeven", zegt hij met een brede lach.

De universiteit waar Tasan is afgestudeerd staat op een enorme heuvel ten noorden van Istanbul. Deze prestigieuze Bosporus Universiteit staat niet alleen bekend om de kwaliteit van het onderwijs, maar ook om het adembenemende uitzicht op het blauwe water. Bij de poort stuurt de campagnebus van regeringspartij AKP door een megafoon slogans de wereld in. 'Stem op de AK Partij, stem op het nieuwe Turkije', klinkt het constant door de schooltuinen.

Angst
De studenten in het gras zijn niet van plan om commentaar te geven op de politiek of op hun toekomst. Soli Ozel die hier ook ooit studeerde maar nu docent Internationale Betrekkingen bij de Kadir Has Universiteit is, herkent die terughoudendheid. "Onder mijn eigen studenten proef ik ook veel angst voor de toekomst. Vooral de laatste twee jaar is de AKP een ideologische aanval begonnen tegen het Westers modernisme. Seculieren in mijn omgeving komen moeilijk aan de bak." Omgekeerd kunnen gelovigen juist verrassend snel carrière maken: "Een voormalig directeur van een dierentuin is nu hoofd van het Instituut voor Wetenschap. Meer woorden hoef ik er niet aan vuil te maken."

Wat als de AKP weer wint? Laten de seculieren zich dan nog verder aan de kant schuiven? Ozel: "Vroeg of laat zal het tot een treffen komen tussen de islamisten en de seculieren. De woede kropt zich verder op bij de seculieren. Mocht de AKP na een eventuele winst op dezelfde weg doorgaan, dan ontploft het hier."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden