Turkije houdt adem in voor ’proces van de eeuw’

Aanhangers van de Koerdische partij DTP vragen aandacht voor het Ergenekon-proces en de gevangenschap van Koerdisch leider ÿcalan. (AP)

Turkije maakt zich op voor het ’proces van de eeuw’. Eens onaantastbaar geachte ultranationalisten staan voor de rechter omdat ze een coup tegen de door hen gehate AK-Partij voorbereidden.

Turkse openbare aanklagers zijn langer dan een jaar bezig geweest met het onderzoek naar de verrichtingen van ’de bende van Ergenekon’. Tientallen mensen zijn al gearresteerd. Volgens de aanklagers heeft deze ultranationalistische bende (vernoemd naar het mythische Centraal-Aziatische land waar de Turken vandaan komen), allerhande acties ondernomen om de democratische rechtsstaat te ondermijnen.

Om dit te bereiken hebben de bendeleden niet geschroomd om zelfs op andere nationalisten aanslagen te laten plegen. Het uiteindelijke doel was het land in zo’n chaos te brengen dat het Turkse leger een voorwendsel zou hebben om in te grijpen en zo de regering van de moslim-democratische AK-partij ten val te brengen. De AK-partij strijdt al jaren tegen de machtige nationalistische Turkse elite, die hoge posities bezet in het leger, het onderwijs en de rechterlijke macht.

Het proces vindt plaats in een gevangenis in Silivri, een stadje dat aan Istanbul grenst. 46 van de 86 aangeklaagden zitten vast en zijn de afgelopen weken naar deze gevangenis overgebracht. De rechtszaak, die door de Turkse pers ’het proces van de eeuw’ wordt genoemd, zal rechtstreeks uitgezonden worden op de Turkse televisie.

Het proces is belangrijk omdat voor het eerst in de geschiedenis van Turkije ultranationalisten zoals oud-generaal Veli Kucuk zich voor de rechter moeten verantwoorden. Onder Turken heeft altijd de gedachte geheerst dat mensen als Kucuk de onaantastbare bazen zijn die achter de schermen de lakens uitdelen.

Behalve Kucuk moeten ook publieke figuren als journalist Ilhan Selcuk, advocaat Kemal Kerincsiz en politicus Dogu Perincek voor de rechter verschijnen. Een deel van deze aangeklaagden werkte in het verleden actief mee aan het ’pesten’ van intellectuelen die zich inzetten voor het Europese integratieproces van Turkije. Schrijvers als Orhan Pamuk en Elif Shafak werden vanwege hun publicaties aangeklaagd. In de rechtbank werden ze aangevallen, bespuugd en met de dood bedreigd.

Volgens de Turkse aanklagers hebben de ultranationalisten veel meer op hun geweten dan deze pesterijen. Een van de aanklachten is dat ze zelfs verantwoordelijk zijn voor de aanslag op rechters van een rechtbank in Ankara. Bij deze aanslag kwam een rechter om die voor het verbod op het dragen van hoofddoeken op scholen had gestemd. Volgens de aanklagers was deze aanslag het werk van een Ergenekon-cel die de legertop wilde overhalen een coup te plegen.

Critici menen echter dat dit proces niet meer is dan een nieuwe poging van de AK-partij om het seculiere systeem in Turkije stap voor stap kapot te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden