Reportage

Turkije herdenkt mislukte couppoging

Demonstranten houden een grote Turkse vlag vast tijdens de herdenking van de mislukte couppoging.Beeld © EPA

Een jaar na de mislukte couppoging herdacht Turkije afgelopen weekend zijn doden. Maar tijdens de officiële ceremonie in Ankara was er naast rouw vooral ook veel politiek spektakel.

Op de trappen van het Turkse parlement in Ankara houden nabestaanden de foto’s van hun geliefden vast. Het zijn de slachtoffers van een couppoging die vorig jaar aan zo'n 250 mensen het leven kostte. Eén voor één worden hun namen voorgelezen. Duizenden in vlaggen gehulde Turken erkennen na iedere naam de aanwezigheid van de doden. “Burada!” dondert het: ‘hier’.

Verdriet liep echter over in strak georganiseerd spektakel. Urenlang werd het publiek opgewarmd met pompende muziek over heldendom, martelaarschap en de eenheid van de Turkse natie. Een lichtshow op de pilaren van het parlement reconstrueerde het bombardement van het gebouw en het verzet van het Turkse volk. Op de achtergrond dreunde een opname van Erdogan’s stem die Turken vorig jaar opriep de straten op te gaan.

Wat ook opviel was de religieuze aard van de ceremonie. Voordat Erdogan aan zijn toespraak begon, galmde het gezang van een traditionele koran-lezing over het parlementsterrein. Turkije’s hoogste geestelijke Mehmet Sönmez ging de mensenmassa voor in het gebed. Tranen welden op in de ogen van sommige omstanders.

Boe-geroep en gefluit

In zijn toespraak vergeleek Erdogan het verzet tegen de coup met de onafhankelijkheidsoorlog waaruit de Turkse republiek geboren werd. Hij benadrukte de eenheid van het Turkse volk, maar kon het niet laten flink uit te halen naar de leider van de oppositie Kemal Kilicdaroglu. Eerder die avond in Istanbul noemde Erdogan de oppositieleider al een lafaard omdat deze tijdens de coup-nacht niet zelf de straat op ging.

Boe-geroep en gefluit klonk door de menigte. De herdenking voor het parlement was dan ook duidelijk een AKP aangelegenheid. De oppositiepartijen HDP en CHP waren niet aanwezig. Volgens de CHP was de geplande toespraak van Kilicdaroglu zelfs uit het programma geschrapt. “Het is duidelijk dat ze bang zijn,” verklaarde de oppositiepartij, “De herdenking verloopt volgens het script van het presidentieel paleis. Wij willen daar geen rol in spelen.”

Voor de doorsnee inwoner van Ankara waren de herdenkingen echter vooral ook een dagje uit. Eerder die middag liep het centrale Kizilay plein vol met een paar duizend mensen. Omstanders namen selfies met de agenten, bemachtigden hun gratis ’15-juli t-shirt’ of investeerden voor de zoveelste keer in een Turkse vlag.

Die zijn er in alle soorten en maten. De rode voor Turkije, de groene van het Ottomaanse rijk, de blauwe van de extreem-nationalistische grijze wolven, een Erdogan-vlag, of toch die van Atatürk. “Vroeger verkocht ik vlaggen van voetbalclubs,” vertelt een verkoper lachend. “Maar sinds de coup ben ik overgestapt. Op dit soort evenementen raak ik altijd uitverkocht.”

Opoffering

Maar tussen de feestvierende menigte schuilt de pijn. Emine Sönmez loopt stilletjes door de mensenmassa, gehuld in een Turkse vlag met daarop de tekst ‘familie van de martelaren’. In Ankara werd een van  haar broers vermoord door de putchisten.

Sönmez geeft leiding aan de vrouwelijke tak van de ‘Federatie van de Familie van de Martelaren.’ Zelf stemt ze op de nationalistische MHP, en ergert ze zich aan het politieke spel rondom de coup. “Herdenking is niet iets van de AKP of van Erdogan, het is van heel Turkije”, zegt ze verbeten, terwijl ze haar donkerrode vlag beetpakt. “Ik heb mijn broer aan dit land opgeofferd. Dit is de kleur van zijn bloed."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden