Turkije een democratie?

Op de Podiumpagina van 16 maart schreef de Turkse ambassadeur in Nederland een artikel naar aanleiding van de ondertekening van het douane-verdrag tussen zijn land en de Europese Unie. Daarin stelde hij dat Turkije al meer dan zeventig jaar een seculier democratisch systeem kent en dat de grondslag hiervoor werd gelegd door Mustafa Kemal Atatürk, stichter van de republiek Turkije.

Kemal Atatürk was echter een dictator die, met zijn nationalistische beweging, de republiek Turkije stichtte met als doel het ontstaan van een Groot Turkije, een imperium dat zich zou uitstrekken van de Centraal Aziatische Turkse Republiek tot aan de Balkanlanden. Zijn binnenlandse politiek was gebaseerd op de 'verdeel-en-heers'-theorie, waarbij hij erin slaagde Koerden en Armeniërs tegen elkaar op te zetten. Vervolgens versloeg hij, verzwakt als zij waren door onderlinge strijd, elke door hen ondernomen opstand, zoals de Koerdische opstand van sheik Saad in 1925. Duizenden slachtoffers zijn daarbij gevallen.

In Atatürks regeringsperiode was slechts sprake van onderdrukking en vernietiging van alles wat naar democratie zweemde. Andere inheemse volkeren werd het gebruik van de eigen taal verboden. Op die manier bouwde hij Turkije op en niet, zoals ambassadeur Zeki Çelikkol stelde, als een staatsinrichting, gebaseerd op universele waarden en idealen.

In het huidige Turkije heerst een junta die evenals Atatürk slechts met geweld de orde kan handhaven; het Turkse parlement is voor de junta slechts een instrument om mandaten aan het volk over te brengen. Er is geen sprake van dat Turkije tijdens de Koude Oorlog een bijdrage leverde aan stabiliteit en vrede en de betrekkingen met de buurlanden zijn minder rooskleurig dan de ambassadeur denkt.

Behalve de berichten van Amnesty International over schending van de mensenrechten zijn er recent door het gewelddadig optreden van de politie slachtoffers gevallen onder de Alevieten. Dus ik weet niet op welke democratie en socio-politiek de ambassadeur doelt, wanneer hij spreekt over overeenstemming met die in Europese landen.

Op het gebied van de economie beschouwt de ambassadeur zijn land als een veelbelovende aanwinst voor de Europese douane-unie. Maar wat is er zo veelbelovend aan een inflatierecord van 150 procent, het hoogste sinds de oprichting van de Turkse staat in 1923, of aan een staatsschuld die is opgelopen tot 65 miljard dollar, drie maal zo veel als tien jaar geleden, of aan een groeiende werkloosheid?

De verwachting dat de 'injectie' van de Europese douane-unie de zieke man van Europa zal redden, zal dan ook niet uitkomen. Turkije kan zich beter concentreren op het betreden van de weg die leidt naar democratie, ver verwijderd van een junta die als politieagent voor de Navo optreedt. Nijmegen S. Nazanini

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden