Turkey Now!, de kroon op 20 jaar Kulsan

(Trouw) Beeld
(Trouw)

Deze week gaat het bruisende cultuurfestival Turkey Now! van start. Op deze tweede editie kun je genieten van wat de rijke muziek- en theatercultuur van Turkije te bieden heeft.

Met de zestien miljoen inwoners die Istanbul telt zindert deze kosmopolitische stad als het New York van een gedroomd Eur-Azië. De Brooklyn Bridge is er vervangen door de Galata Brug; minaretten in plaats van wolkenkrabbers tekenen de skyline. Ze dobbert in de Bosporus als het topje van een muzikale ijsberg. Daar waar Europa en Azië elkaar de hand reiken ontstond vanaf de negende eeuw een smeltkroes aan culturen. Vandaag hoor je de muzikale erfenis van deze Byzantijnse, Ottomaanse en moderne geschiedenis terug in clubs, cafés en concertzalen.

Een vitale dwarsdoorsnede hiervan biedt het cultuurfestival Turkey Now!, dat vanaf woensdag tot medio november de top uit de Turkse jazz, pop, klassieke en wereldmuziek presenteert. Daarnaast zijn er bijzondere cross-overconcerten met Nederlandse artiesten en orkesten te horen. Theater, dans, film, en een foto-expositie van Turkije’s legendarische Magnum-fotograaf Ara Güler completeren het programma.

Het muziekleven speelt zich grotendeels in de wijken Beyoglu en Taksim af, gelegen in het Europese gedeelte van Istanbul. Daar vind je een straat met louter muziekwinkels, maar ook vele van de honderden Türkü-bars die de stad rijk is. Je treft er volksmuziek uit alle regio’s van Turkije, waarop mannen ’s nachts de heimwee naar hun geboortestreek wegdansen. In het hart ligt Babylon, Istanbuls ’Paradiso’, waar je elke avond terechtkunt voor jazz-, pop- of wereldmuziekoptredens.

Die levendige scene kennen Adnan Dalkiran en Veronica Divendal van binnenuit. Voor hun stichting Kulsan haalden ze de afgelopen twintig jaar met stijgend succes Turkse muziekgroepen naar Nederland: „Hoofdzakelijk uit Istanbul”, zeggen ze. Met Turkey Now! zetten ze de kroon op hun werk, een uitroepteken ook achter twee decennia zwoegen.

Ze ontmoetten elkaar in Amsterdam. Hij was in het kader van de gezinshereniging naar Nederland overgekomen, zij was als socioloog actief in de onderwijsvernieuwing. Dalkiran, terugblikkend: „Ik wilde mijn bijdrage leveren aan de Nederlandse maatschappij en zag hoe onbekend de Turkse cultuur hier was en richtte daarom de stichting Kulsan op”. Divendal, die vloeiend Turks spreekt en onder meer enkele boeken van Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk vertaalde: „Kulsan is een samentrekking van de Turkse woorden ’kultur’ en ’sanat’, wat ’kunst’ betekent. Het kostte ons twee jaar om ambtenaren te overtuigen dat minderhedenbeleid, zo heette dat toen, uit meer bestond dan naai- en zwemcursussen. ’Lezen Turken dan?’ was de reactie toen ze vernamen van onze plannen voor een bibliotheek. Een grote groep van de Turkse gemeenschap was weliswaar ongeschoold, maar het idee dat ze een rijke volksmuziekcultuur bezaten en allerlei gedichten uit het hoofd kenden, kon men zich niet voorstellen. Het gaf ons de energie die te laten horen en zien. We hadden ook een soort motto: ’bekend maakt bemind’. Iedere keer wanneer we een muziektournee organiseerden merkten we hoe positief Nederlanders er op reageerden”.

Dalkiran: „Ons eerste festival in 1989 noemden we ’Turkije Week’. Daar was ook klassieke muziek te horen waarop een ambtennaar verbaasd reageerde: ’Hebben ze die dan in Turkije?’. Ja, zo lagen de zaken toen”.

Inmiddels zijn de rollen omgedraaid en is Kulsan uitgegroeid tot hét expertise centrum voor Turkse muziek. Dalkiran grijnzend: „Kulsan is absoluut een breekijzer geweest. Destijds was het uiterst moeilijk om programmeurs te overtuigen, nu hangen ze direct voor hun jaarplanning aan de lijn als wij iets te laat met ons aanbod komen”. Volgens Divendal heeft ook een ander uitgangspunt resultaat opgeleverd: „Ons doel was om een brug te slaan. We mikten op het Nederlandse publiek om hun een andere beeld van hun Turkse medeburgers te bieden. En op het Turkse publiek om voor hen al die cultuurtempels te openen, de drempels te slechten”.

Met recht zijn ze trots op de crossover-formule die ze begin jaren negentig introduceerden. Dalkiran: „Onze cross-overs zijn in heel Turkije beroemd, die aanpak kenden ze er niet. We begonnen met Theo Loevendie, Guus Jansen en Martin van Duinhoven die we samen lieten spelen met drie Turkse muzikanten. Later kwamen daar nieuwe, verrassende combinaties bij”. Kulsan liet vedette Sezen Aksu spelen met het Willem Breuker Collectief, koppelde onder meer Jasperina de Jong aan zangeres Sabahat Akkiraz en de baglama-meester Arif Sag aan flamencogitarist Tomatito. Ook het Turks bureau voor toerisme mag Kulsan dankbaar zijn. Sinds twee jaar voert het dansende derwisjen op in al zijn reclame-uitingen, terwijl die destijd notabene door Atatürk verboden werden.

„Jaren geleden wilden we de top van de dansende derwisjen naar Nederland halen. Adnan dacht snel een groep te kunnen boeken, maar die was nergens te vinden”, vertelt Divendal glunderend. „We heben toen de kleding laten maken en zelf een groep samengesteld. Sindsdien zijn ze in Turkije als paddestoelen uit de grond geschoten”.

Hoewel er geen derwisjen zullen dansen, geeft Turkey Now! de komende weken een representatief beeld van het vitale muziekleven aan de Bosporus: „Zoals de naam al zegt, bieden we hedendaagse Turkse muziek die het meest in trek is en groepen die het beste zijn in hun genre van klassiek en jazz tot pop en wereldmuziek. Zo is Teoman de grote rockster en behoort het Taksim Trio tot de wereldtop. Ook zitten er spannende cross-overs in het programma zoals de samenwerking tussen het Metropole Orkest met Sertab Erener, de winnares van het Eurovisie Songfestival. De popdiva van dit moment, dus met recht kun je spreken van Turkey Now!”

(Trouw) Beeld
(Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden