Turken zitten aan Israël vast, of ze willen of niet

(Trouw) Beeld EPA
(Trouw)Beeld EPA

De Turkse harten staan in brand. Na de aanval van het Israëlische leger op het hulpgoederenkonvooi richting de Gazastrook scharen de Turken zich massaal achter de boze, dreigende taal van hun premier. Israël moet gestraft worden, vindt het volk. Er klinken echter mondjesmaat ook kritische geluiden: Turkije is te afhankelijk van Israël om die (oud?-) bondgenoot iets te kunnen doen.

Vijftien jaar geleden sloten Turkije en Israël een verdrag voor grootschalige militaire samenwerking. Dat jaar dwongen de Turkse generaals de toenmalige islamistische regering akkoord te gaan met vergaande samenwerking op het gebied van militaire oefeningen en wapentechnologie. Het Turkse leger zag in het ’moderne’ Israël een betere vriend dan de Arabische staten. De mogelijkheid om toegang te krijgen tot de geavanceerde Israëlische technologie speelde een belangrijke rol in de keuze van de Turkse generaals.

„Nu, vijftien jaar later, is Turkije zo afhankelijk van de militaire samenwerking met Israël als een heroïneverslaafde aan heroïne”, zegt de in militaire berichtgeving gespecialiseerde Lale Kemal. Volgens de columniste van de krant Today Zaman is het Turkse leger, mede door de alliantie met het Israëlische leger, in het ontwikkelen van wapentechnologie sterk achtergebleven en kan het zich niet permitteren om Israël te tarten.

Kemal: „Het Turkse volk wacht na de vier Turkse doden op zee op een snelle vergeldingsactie. Maar we weten dat dat niet gaat gebeuren. De generaals staan niet toe dat Turkije breekt met Israël. Er zijn militaire samenwerkingsverbanden die nog lopen en die miljarden dollars hebben gekost. Het leger heeft nog niet zo lang geleden vier Heron-toestellen besteld, die verkenningsvluchten moeten gaan doen boven de bergen waar de PKK zich verschuilt.”

De vraag is waarom premier Erdogan dan de afgelopen twee jaar geen enkele kans onbenut heeft gelaten om tekeer te gaan tegen Israël. Deels zal hij begaan zijn met het lot van de Palestijnen in de bezette gebieden, en werpt hij zich daarom op als hoeder van het Palestijnse volk.

Volgens schrijver en journalist Semih Idiz heeft Erdogan telkens impulsief gehandeld en zit hij nu opgescheept met de consequenties van zijn emotioneel gedrag. „Het gebeurt vaker dat Erdogan ondoordachte stappen zet. Dat heeft hij gedaan met zijn Armeense en Koerdische vredesinitiatieven. Hij zou koste wat het kost vrede brengen, maar we zijn geen meter opgeschoten.”

Maar Erdogan streeft er ook naar om de Turkse positie binnen de islamitische wereld te versterken. Hij heeft de afgelopen jaren toenadering gezocht tot buurlanden als Syrië en Iran, en wilde een brug zijn tussen die landen en het Westen. Met boze taal jegens Israël, vooral sinds de Gaza-oorlog vorig jaar, is hij populair geworden in de Arabische landen. Tijdens demonstraties wapperen Arabieren met Turkse vlaggen.

Maar: nu heeft Israël in internationale wateren vier Turkse burgers gedood, ze voeren in een konvooi dat gesteund werd door de Turkse regering. En wat kan Erdogan doen? Volgens Idiz niets. „Het beleid van Erdogan heeft Turkije in een lastig parket gebracht. Feit is dat Erdogan deze kwestie op de spits heeft gedreven en nu niets kan uitrichten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden